منطقه گلمکان واقع در ۷۰ کیلومتری شمال مشهد مقدس واقع شده است. این منطقه در دامنه شمالی رشته کوه بینالود قرار دارد که از شمال به دشت مشهد و محور مشهد- چناران، از جنوب به شهرستان نیشابور، از غرب به کوه تخته رستم و از شرق به مناطق زشک و شاندیز می رسد. پاییز با تغییرات محسوس خود جلوه خاصی به طبیعت می بخشد. میوههای جامانده روی درختان، ریزش برگها، صدای پرندگان و حیوانات، رودخانههای جاری، خلوت کوچه باغها و… همه دست به دست هم می دهند تا یک فصل بسیار زیبا و شاعرانه را ترسیم کنند.
برترینها: بسیاری از شهرهای بزرگ جهان از جمله تهران، با پدیده افزایش جمعیت و آلودگی هوا روبرو هستند. موضوعی که جان بسیاری از شهروندان کلانشهرها را به صورت روزانه به خطر میاندازد. همین موضوع باعث شده تا دانشمندان و کارشناسان این رشته، راهکارهایی را برای بهبود شرایط و مقابله با آلودگی هوای شهرها در اختیار مردم قرار بدهند.
این موضوع را در نظر داشته باشید که این راهکارهای علمی و اختراعات نوین باز هم نمیتوانند به طور کامل، اثر آلودگی شدید هوا را بر بدن انسان از بین ببرند. با این اوصاف اگر در گروه پر خطر در زمینه آلودگی هوا قرار میگیرید، بهترین راهکار برای شما تغییر محل زندگی به فضایی سالمتر خواهد بود.
به طور کلی کودکان، سالمندان، بیماران قلبی و مبتلایان به بیماریهای تنفسی، اشخاصی هستند که آلودگی هوا به خصوص در فصول سرد، جان آنها را به خطر میاندازد. در هر صورت اگر مهاجرت از شهرهای بزرگ و آلوده برای شما امکان پذیر نیست، پیشنهاد میکنیم تا در ادامه این متن، با راهکارهایی برای مقابله با این شکل از آلودگی آشنا شوید.
آب بیشتری مصرف کنید
شاید یکی از سادهترین راهکارهای مقابله با آلودگی هوا، مصرف آب بیشتر باشد. افزایش مصرف آب حتی اگر در حد چند لیوان باشد میتواند شانس بروز حملات قلبی و سکتههای مغزی را تا مقادیر زیادی کاهش دهد.
در نظر داشته باشید که یک انسان سالم و فعال، به حدود ۸ تا ۱۲ لیوان آب در روز نیازمند است. یکی از راهکارهای ساده بررسی وضعیت آب در اشخاص مختلف، بررسی رنگ ادرار است. در صورتی که داروی خاصی مصرف نمیکنید و به بیماری عفونی و کلیوی مبتلا نیستید، رنگ ادرار شما باید نزدیک به رنگ آب باشد.
در صورتی که ادرار شما به رنگ تیره است بهتر است مصرف آب خود را افزایش دهید و در صورت عدم بهبود این حالت، باید به پزشک مراجعه کنید. با این راهکار ساده میتوانید مقدار آب مصرفی در روز را به صورت دقیق بررسی کنید.
شبها یک ساعت زودتر بخوابید
افزایش آلودگی هوا، شانس بروز حملات قلبی، تنفسی و سکته مغزی را افزایش میدهد. از سوی دیگر دانشمندان کشف کردهاند که تنها یک ساعت زودتر خوابیدن در شبانه روز میتواند شانس بروز بیماریهای قلبی و عروقی را تا ۲۵ درصد کاهش دهد.
استراحت بیشتر و کاملتر، اثرات خود را در روز بعد نشان خواهد داد. در صورت داشتن خواب مناسب و کافی، بدن شما شانس بیشتری را برای مقابله با آلودگی هوا و خطرات جسمی همراه با آن خواهد داشت.
میوه و سبزی بیشتری مصرف کنید
شاید برای شما عجیب باشد، اما مصرف کافی میوه، سبزی و فیبر، میتواند شانس بروز بیماریهای مرتبط با آلودگی هوا را تا مقادیر زیادی کاهش دهد. مصرف ناکافی میوه، سبزی و دیگر مواد مفید برای سلامتی، علت ۳۱ درصد بیماریهای قلبی و ۱۱ درصد از سکتههای مغزی در دنیا است.
بهتر است در برنامه غذایی روزانه خود، پنج گروه سالم میوهها، سبزی ها، غلات، لبنیات کمچرب و آب کافی را قرار دهید تا شانس ابتلا به بیماریهای قلبی و عروقی را در خود کاهش دهید.
از گیاهان تصفیه کننده هوا استفاده کنید
نظرات متفاوتی در مورد تاثیر استفاده از گیاهان تصفیه کننده هوا در منازل وجود دارد. تعدادی از کارشناسان، این گیاهان را بی اثر میدانند و تعدادی دیگر نیز باور دارند که گیاهانی خاص میتوانند به مقابله با آلودگی هوا و بهبود شرایط تنفسی خانهها منجر شوند. به هر حال، نگهداری این گیاهان حتی اگر سودی برای تنفس شما نداشته باشد، فواید روحی و جسمی بسیار زیادی دارد که نشاندهنده ارزشمند بودن این ایده است.
از جمله گیاهان آپارتمانی که به تصفیه هوا مشهور هستند میتوان به پاپیتال یا عَشَقهٔ معمولی، نخل پروانه، آگلونما یا نخشید، ژربرا، درخت اژدهای جزایر قناری، زبان مادرشوهر و برگقاشقی اشاره کرد.
سنسور آلودگی هوا نصب کنید
ما انسانها حدود ۶۰ درصد از عمر خود را در خانههای خود سپری میکنیم. هوای داخلی خانه میتواند بسیار مناسبتر از هوای بیرون باشد. به این دلیل است که در روزهای بسیار آلوده به بیماران، کودکان و سالمندان پیشنهاد میشود تا از منزل خارج نشوند.
یک سنسور نهچندان گرانقیمت هوا میتواند شرایط کلی خانه شما را برای تنفس به شما اطلاع بدهد. این که شرایط خانه برای تنفس مناسب است یا نه، اولین قدم برای بهبود شرایط هوای منزل است.
سنسور آلودگی هوا هانیول مدل IAQ
سنسور آلودگی هوای هانیول، یک سنسور دقیق و استاندارد برای بررسی شرایط تنفسی خانه شما است. این سنسور میتواند میزان ذرات آلوده تا PM۲.۵ را به شما اطلاع دهد. علاوه بر این میزان رطوبت و دمای خانه نیز به صورت دائمی به شما اطلاع داده خواهد شد.
از ماسکهای تنفسی استفاده کنید
ماسکهای تنفسی مدرن میتوانند تا مقادیر بسیار زیادی از ریزگردها و آلودگیهای محیطی را پیش از رسیدن به دهان و بینی انسان، فیلتر کنند. در نظر داشته باشید که ماسکهای عادی و فاقد فیلتر، راهکاری مناسب برای مقابله با آلودگی هوا به حساب نمیآیند.
ماسکهایی که فناوریهای نوین از جمله نانو تولید میشوند، میتوانند حتی در مقابل بسیاری از ویروسها و باکتریها نیز مقاوم باشند. با این اوصاف پیشنهاد میکنیم اگر در شهرهایی آلوده مثل تهران و اهواز زندگی میکنید، در خارج از خانه از ماسکهای استاندارد تنفسی استفاده کنید.
ماسک تنفسی گرین لایف مدل N۹۹
ماسک تنفسی گرین لایف یک ماسک استاندارد با فناوری نانو است که قابلیت جذب فیزیکی، شیمیایی و بیولوژیکی انواع ذرات معلق PM کمتر از ۱۰ نانومتر را در خود جای داده است. این ماسک علاوه بر این میتواند ترکیبات SO۲، NOX، CO، ریزگردها، ویروسها، باکتریها، مخمرها، قارچها و انواع دیگر عوامل بیماریزا و حساسیتزا را پیش از ورود به سیستم تنفسی انسان، فیلتر کند.
طول عمر ۲۸ روزه ماسک تنفسی گرین لایف مدل N۹۹، نشاندهنده اقتصادی بودن آن در برابر ماسکهای یکبار مصرفی است که معمولا با قیمتی پایینتر به فورش میرسند. ۷ لایه نانو شامل ۲ لایه الیاف بهینه شده کربنی، یک لایه نانو گرافن اکساید، ۲ لایه سیتیان و ۲ لایه پارچه ملبوران، صد دفاعی قدرتمندی در برابر تمامی آلودگی پیش رو در کلانشهرها است.
ماسک تنفسی ور مدل PT
شرکت Ver یکی از شرکتهای استاندارد تولید ماسک و لوازم ایمنی است که محصولات با کیفیتی را با قیمت مناسب در اختیار کاربران قرار میدهد. ماسک Portable این شرکت، یک ماسک الکترونیکی و فیلتر دار است که در برابر گرد و غبار، مواد شیمیایی و مواد اسیدی، مقاومتی مناسب را از خود نشان میدهد.
قابلیت اصلی این ماسک، تنظیم الکترونیکی میزان هوای ورودی به ماسک است که بر خلاف ماسکهای کلاسیک، احساس تنگی نفس را به کاربر منتقل نمیکند. از این ماسک میتوان به صورت عمومی یا در فضای بیمارستان استفاده کرد.
رطوبت محیط را افزایش دهید
افزایش رطوبت محیط خانه، راهکاری ساده برای بهبود شرایط تنفسی در سطح خانه است. افزایش رطوبت در گذشته با استفاده از سیستمهای بخور کلاسیک و معمولا گازی انجام میشد که خود به دلیل سوختن مواد اشتعال زا، ایجاد آلودگی میکرد.
با این حال چند سالی هست که استفاده از بخورهای سرد و گرم در خانهها همهگیر شده و میتوان از این روش برای کاهش آلودگی استفاده کرد. رطوبت هوا باعث میشود تا ریزگردها، ویروسها و آلودگیهای موجود در هوا، سنگین و از حالت معلق خارج شوند.
در نظر داشته باشید که دستگاههای بخور باید به صورت مرتب و در زمانبندیهای مناسب، نظافت شوند، در غیر این صورت همین دستگاهها به جایگاهی برای تکثیر باکتریها و ویروسها تبدیل میشوند.
دستگاه بخور سرد و رطوبت ساز سرد مدل Ultrasonic
Ultrasonic یک دستگاه محبوب و اقتصادی بخور است که در بیشتر مکانهای عمومی و خصوصی مورد استفاده قرار میگیرد. طول عمر مناسب، کیفیت ساخت خوب، قابلیت نمایش میزان آب و البته قیمت مناسب این بخور سرد باعث شده تا Ultrasonic، پرفروشترین دستگاه بخور در ایران باشد. البته از نقاط ضعف این بخور در برابر محصولات گرانقیمتتر میتوان به نداشتن فیلتر ضد رسوب و مخزن خوشبو کننده هوا اشاره کرد.
بخور سرد و گرم وین ایر مدل UH-۹۰
وین ایر، یک رطوبتساز بسیار با کیفیت و لوکس است که تواناییهای کاملی در بهبود شرایط تنفسی خانه و محیط کار دارد. این بخور میتواند در هر ساعت، ۴۰۰ میلیلیتر آب را به بخار تبدیل کند، از سیستم پیشرفته یونی بهره میبرد و علاوه بر آن به فیلتر آب نیز مجهز شده است.
از تکنولوژیهای ویژهی استفادهشده در این دستگاه LVP است که از نشستن شبنم در محیط جلوگیری میکند. همچنین به کمک سیستم Pre Heating باکتریهای موجود در آب مخزن از بین میروند تا سلامت بخار خروجی از دستگاه تضمین شود. از ویژگیهای دیگر رطوبتساز Winair UH-۹۰ میتوان به مخزن پنجلیتری، صفحهکلید لمسی، ریموت کنترل، چراغ مخصوص شب و تایمر اشاره کرد.
از سیستمهای تصفیه هوای خانگی استفاده کنید
شاید بهترین راهکار برای تصفیه هوای منازل، استفاده از سیستمهای مدرن تصفیه هوا باشد. این سیستمها از فیلترهای متعددی بهره میبرند که هرکدام، وظیفه تصفیه آلودگیهای خاصی را به عهده دارد.
در نظر داشته باشید که علاوه بر تعداد فیلتر، قیمت و شرکت سازنده، موجود بودن فیلترهای تصفیه کننده هوا در بازار، از جمله مواردی است که باید به آن توجه و دقت کنید. با استفاده از این سیستمهای تصفیه کننده هوا میتوانید در کمتر از چند ساعت، کیفیت تنفسی خانه خود را بهبود ببخشید.
تصفیه کننده هوا ۳M مدل FAP۰۴
۳M یک شرکت بسیار مشهور آمریکایی است که بیش از ۱۰۰ سال سابقه در تولید لوازم خانگی دارد. دستگاههای تصفیه هوای این شرکت در سطوح بینالمللی از شهرتی بسیار زیاد برخوردار هستند و فیلترهای اضافه دستگاه نیز به راحتی در بازار قابل تهیه است.
دستگاه تصفیه هوا مدل FAP۰۴ با طراحی بسیار ظریف و بهروز، دارای نمایشگر تعویض فیلتر و سنسور کنترل کیفیت هوای خودکار و یونیزر تعبیه شده در داخل دستگاه، تایمر برنامه ریزی شده و فن خودکار است.
FAP۰۴ میتواند ذرات کوچکتر از ۲/۵ میکرونی را در تا ۹۹/۹٪ تصفیه کند و کیفیت هوای خانه را تا بیش از ۸۵ درصد بهبود ببخشد. در نظر داشته باشید که این سیستم، یک دستگاه کوچک تصفیه کننده هوا به حساب میآید و تنها مناسب اتاق خواب شما است. بهتر است از FAP۰۴ در فضاهایی بزرگتر از ۱۶ متر استفاده نکنید تا کیفیت هوای تولیدی در سطح مطلوب باقی بماند.
تصفیه کننده هوای سایا مدل ۶۰۲
۶۰۲ یک محصول کاملا ایرانی و از تولیدات شرکت معتبر پارسخزر است که از محبوبترین تولیدکنندههای لوازم خانگی در ایران به حساب میآید. در نظر داشته باشید که ۶۰۲ یک تصفیه کننده اقتصادی است که میتوان آن را از نظر توانایی، با محصولات گرانقیمت بازار مقایسه کرد.
تصفیهکنندهی هوای ۶۰۲، حداکثر مساحت ۲۵ مترمربع را پوشش میدهد. این دستگاه دارای هفت عدد فیلتر هوای قابل تعویض است که هر کدام، بخشی از آلایندهها را تصفیه میکنند. ذرات معلق و آلرژیزا توسط پیشفیلتر جذب میشوند. فیلتر هپا قابلیت جذب ویروس، باکتری، میکروب و ذرات ریزتر از ۰.۱ میکرون را دارد. همچنین فیلتر فلزی شتابدهنده و یونایزر موجب ازبینرفتن باکتریها و ذرات معلق میشوند.
دستگاه تصفیه هوا سامسونگ مدل G۴۲
شرکت سامسونگ از جمله شرکتهای مشهور تولید کننده لوازم دیجیتال است که در بازار ایران نیازی به معرفی ندارد. G۴۲ یکی از محصولات با کیفیت این شرکت است که میتواند فضایی حدود ۴۲ متر مربع را از آلایندهها و هوای آلوده، تخلیه کند.
فیلتر سهگانه بهکاربردهشده در این محصول، یک فیلتر استاندارد و قابل تعویض است که در ایران نیز امکان تهیه آن فراهم شده است. در این تصفیه کننده از فناوری دکتر ویروس استفاده شده که نشاندهنده مناسببودن این محصول برای کودکان است.
تصفیه کننده هوا سایا مدل Blue Sky
در انتخاب یک تصفیه کننده هوای استاندارد باید به خدمات پس از فروش و در دسترس بودن قطعات و فیلترها دقت کرد. از این رو محصولات شرکت پارسخزر میتوانند با توجه به ایرانی بودن و خدمات پس از فروش مناسب، یک خرید امن به حساب بیایند.
تصفیهکنندهی هوا سایا مدل Blue Sky، با شعاع کارکرد بسیار بالا، فیلترهای متنوع و قدرتمند و به همراه توان برق مصرفی بسیار کم طراحیشده است. این محصول بسیار ساده و درعینحال کاربردی، با شعاع تحت پوشش ۹۵ متر مربع و ۶ عدد فیلتر از نوع: پیش فیلتر، فیلتر کربنی، فیلتر HEPA، لامپ ماوراءبنفش (UV) و فیلتر فوتوکاتالیست تولیدشده است.
منابع: citylab، hidoctor، stanford، time، wikipedia، digikala، parskhazar، samsung، xiaomi
روزنامه جامجم: دلت مثل یک کبوتر پر میکشد توی آسمان و چرخی میزند روی تپهها و دشتها و شهرها و روستاها و باغها و میگردد دنبال جایی که هم پاییزش از همه جا زیباتر و دلبرانهتر باشد و هم بشود چند روزی را فارغ از هیاهوی روزمرگی شهرهای شلوغ، به تماشای دوست داشتنیهای طبیعی و تاریخی نشست؛ جایی که هم روحت را نوازش کند و هم تصاویرش صفحات اینستاگرامت را رنگارنگ و پرمخاطب؛ جایی مثل مهریز یزد؛ همانجا که پای دلمان ما را به آنجا کشاند.
مهریز در نزدیکی شهر یزد و بر دامنه جنوب شرقی شیرکوه واقع شده، شهری پر از حکایت و قصه؛ مثل قصهای که محلیها برایمان تعریف کردند تا مهریز را به مهرنگار، دختر انوشیروان ساسانی نسبت دهند و گفتند نام این شهر هم از نام مهرنگار گرفته شده و البته توی اسناد تاریخی هم از این دست روایات کم نیست. مهریز شهر قناتها و باغ هاست و بیشتر از همه باغ انار که سرخیشان مثل خون عاشقان هر پاییز به جوشش میافتد.
مهریز روستا هم زیاد دارد و مظهر قناتهای بسیارش بعد از طی مسافت طولانی دیده میشود؛ قناتهایی که گفته میشود مهرنگار وقتی به این منطقه میرسد، دستور میدهد قناتهایی ایجاد کنند که مظهر آنها با طی مسافت کوتاه ظاهر شود. قنات هم که ایجاد شود، دنبالش آبادی میآید و آدم و سکونت. بعد هم به مهرگرد مشهور میشود و مهریجرد و امروز هم مهریز.
اقامتگاه بومگردی زیبای مهریز اولین محل اطراق و استراحت مان بود که البته زیبایی مهریز اجازه نداد خیلی در اقامتگاه بمانیم و کشاندمان به سوی کوچه باغهایش. ما البته مهمان اداره میراث مهریز بودیم و بعد از گشت و گذار در کوچه باغهای زیبا به خانه زیبایی برای صرف شام دعوت شدیم؛ خانهای با میزبانانی خونگرم.
تماشای خورمیز از دامنه کوه
اولین برنامهای که اداره میراث برایمان چیده بود، بازدید از روستای زیبای خورمیز بود، با صرف صبحانهای در یک اقامتگاه بومگردی که بر دامنه کوهی قرار دارد و از تراس آن میتوان روستای سبز خورمیز را به تماشا نشست. گفته میشود این روستا به دست فرزند پسر انوشیروان ساسانی، هرمز تاسیس شده و یکی از راهنمایان محلی برایمان تعریف کرد که مهرنگار و هرمز فرزند انوشیروان ساسانی و دختر خاقان ترک بودهاند. انوشیروان یزد را به دخترش مهرنگار میبخشد.
مهرنگار بعد از ایجاد آبادی به نام مهرگرد، آبادی در یک فرسنگی آن به نام هرمز (هرمیز)، برادرش احداث میکند و هرمز نیز در این آبادی قلعه و قناتی ایجاد میکند؛ قناتی که همچنان در منطقه جاری است و بقایایی قلعه نیز بر فراز یکی از کوههای اطراف خورمیز دیده میشود. نام آبادی با گذشت زمان به خورمیز تغییر میکند.
دیدن قنات هم لذتی دارد برای خودش و ما هم میرویم سر چاه یک قنات که فردی آنجا ایستاده؛ نامش نوراحمد است و سالهای دور برای فرار از جنگ و رسیدن به آرامش، افغانستان را به قصد ایران ترک کرده. منتظر دو دوستش هست که داخل چاه رفتهاند. لباسش سفید است و میگوید سفید میپوشیم، چون معلوم نیست بعد از ورود به قنات دوباره سالم برمیگردیم یا نه! دل نوراحمد مثل دشتهای افغانستان وسیع است و مثل آسمانش، گرم و آفتابی.
ساحلی در کویر
غرق در مطالعه و فکر و خیالم که اتوبوس توقف میکند و راننده با لهجه شیرین یزدی میگوید: آمدیم دریا، کفشهایت را دربیار و بیا. از پنجره بیرون را نگاه میکنم، حق دارد، در کنار کوهی ایستادهایم که شنهای آن بیاغراق شما را به یاد ساحل میاندازد. راهنمای همراهمان توضیح میدهد که وزش باد و طوفان، تودههای عظیم شن را به این بخش از کوه آورده تا امروز به یکی از مناطق تفریحی مهریز تبدیل شود.
روزها که آفتاب بر شنهای تفرجگاه کوه ریگ میتابد، راه رفتن بر روی آنها علاوه بر لذت، ویژگی درمانی نیز دارد.
کاروانسرای زینالدین مهریز که امروزه به هتل تبدیل شده، جزو معدود کاروانسرهای مدور ایران در مهریز است. به پشت بام کاروانسرا میروم و به تماشای فرش سیاه آسمان و الماسهای نورانی چشمک زنش مینشینم؛ آسمان پرستارهای که فقط در شبِ چنین کویرهایی میشود سراغشان را گرفت.
به یاد سلمان فارسی (روزبه)
قلعهای تاریخی که خندقی دورتادور دیوارهای بلندش کشیده شده، مقصد بعدی ما در روستای سریزد است؛ قلعهای که در بزرگ آن به روی خندق به مانند پلی قرار گرفته و بر جذابیت و مرموزیت موزه میافزاید.
قلعه سریزد ابدا کاربرد نظامی نداشته و گویی در زمان حیات خود کارکردی به مانند صندوق امانات و بانکهای امروزی داشته. قلعه دارای دو دیوار است و دور تا دور دیوار بیرونی خندق برای محافظت قلعه کنده شده و بعد از این دیوار حیاط بیرونی و بعد ساختمان اصلی را خواهید دید. دیدن خندق دور تا دور دیوار بیرونی آدمی را به یاد سلمان فارسی میاندازد وقتی که پیشنهاد حفر خندق را در نبردی در صدر اسلام به مسلمانان داد. قلعه دارای دو در اصلی است و در اصلی پشتیبان در بیرونی قلعه بوده. در واقع قلعه دو جداره بوده و امکان تسخیر آن غیرممکن.
قلعه سه طبقه دارد و دسترسی به طبقات توسط راهپلههایی که در ابتدا و انتهای هر طبقه قرار دارد ممکن بوده است.
سریزد علاوه بر این قلعه دو کاروانسرا، چندین آب انبار، یک چاپارخانه و دروازه برای دیدن دارد. بودن این همه آثار تاریخی از دوره ساسانیان تا به امروز برایم عجیب و شگفتآور است. راهنمای محلی هنوز برایمان از قصههای سریزد میگوید و من محو زیبایی این روستای کوچک شدهام.
ناهار را در کنار معاون فرماندار مهریز میخوریم و با شیرینزبانترین میزبانها خداحافظی میکنیم. حضور مسؤولان درجه بالای شهر مهریز همچون فرماندار و مدیرکل میراث فرهنگی و سرپرست آن و معاون فرماندار مهریز در کنارمان اهمیت رونق گردشگری در شهر برای مسؤولان و مردم آن را نشان میدهد.
زیارتگاه پیرنارکی
غرق در محتویات کتاب در دستم و مهربانی نوراحمد هستم که راننده با لبخند به کوههای رو به رویم اشاره میکند، بعد از کمی دقت در میان کوهها یک آبادی سبز میبینم. زیارتگاه پیرنارکی رو به روی جاده است. موبدان زیارتگاه به استقبالمان میآیند. باید کفشهایمان را در بیاوریم و پاک باشیم. کلاه سفیدی بر سر میگذاریم و قدم در معبد زرتشتیان میگذاریم. اجرای مراسم اوستاخوانی توسط موبدان و بعد هم پذیرایی به رسم زرتشتیان.
در میان پذیرایی نان سوروک از همه جالبتر است؛ نان روغنی که گویا در تمامی مراسمهای زرتشتیان حضور دارد. در مراسمهای شاد به همراه شیرینی و پشمک خورده میشود و در مراسمهای عزا بدون شیرینی. موبدان برایمان توضیح میدهند که دین زرتشت، دین پاکی است و اینکه آنها آتشپرست نیستند و …
تنگه چنار و چنارِ کهنسالش
تنگه چنار، روستای زیبای دیگری در مهریز و مقصد بعدی ماست که برای رسیدن به آن باید از میان کوههای زیبا و تو در تو بگذریم. روستایی که نامش را از چنار کهنسال روستا گرفته که در کنار قناتی زندگی آرام خود را ادامه میدهد و وجود چنار نشان میدهد که روزگاری این منطقه پر آب بوده است. تنگه چنار هم یک اقامتگاه زیبای بومگردی دارد که برای ناهار میزبانمان باشد. بعد از ناهار هم با اتوبوس راهی مهریز میشویم.
تماشا و اقامت در یک باغ دل انگیز
صبح روز بعد راهی یکی از زیباترین باغهای جهان میشویم؛ باغ پهلوانپور که جزو باغهای ایرانی است و نامش در مجموعه باغهای جهانی هم قرار دارد. قناتی هم که در این باغ جاری است، همان قنات مشهور حسنآباد است که نامش در فهرست جهانی یونسکو جایگرفته.
اگر با تمام تعاریف بالا هنوز انگیزهای برای سفر به مهریز نیافتهاید، همین باغ که تمام مشخصات یک باغ ایرانی را دارد، برای بار سفر بستنتان کافی است. صدای آب در تمامی قسمتهای باغ به گوش میرسد.
بعد از گذر از باغ میوه، به کوشک تابستانی باغ میرسیم که شاید زیباترین بخش باغ همین کوشک یا شربتخانه باشد. کوشک در زمان قاجار ساخته شده و دارای دو طبقه و نیم است. علاوه بر تالار، گوشوارهها و حوضخانه کوشک، سقف کوشک خیرهکننده است.
آب قنات حسنآباد از میان کوشک گذر میکند و بعد از عبور از آن در باغ جریان مییابد. باغ پهلوانپور جزو معدود آثار جهانی یونسکو است که امکان اقامت در آن وجود دارد. تصور پاییز و رنگهای طلایی در این باغ دل آدمی را به تلاطم در میآورد؛ باغی که سرخی انارهایش چشمها و طعم آن، جانتان را صفا میدهد.
سبدبافی، یادگار نیاکان مهریزیها
سبدبافی یکی از معدود صنایع دستیباقیمانده از دوران گذشته مهریز است. سبدها با شاخه درختچه بادام کوهی که در اطراف مهریز میروید، بافته میشوند. شاخههای منعطف این درختچه به سبدباف اجازه میدهد که با دستان هنرمندش، سبدی برای کاربرد روزانه آماده کند. امروزه تنها یک سبدباف در مهریز باقی مانده که او نیز تنها برای حفظ این هنر به تنهایی به دشتهای اطراف مهریز رفته و این شاخهها را چیده و برای بافت سبد آماده میکند.
روزنامه خراسان – فرنگیس یاقوتی: در زندگی همه ما، آدمهای عزیزی هستند که به مناسبتهای مختلف یا حتی گاهی بدون بهانه، برای آنها هدیه میخریم، اما به احتمال زیاد و تا حالا به رابطه ویژگیهای شخصیتی افراد و اینکه هدیه خود را به چه شکل به دیگران میدهند، توجه نکردهاید!
خرید کادو و شیوه کادو کردن برای بعضی افراد اصلا مهم نیست و بعضی دیگر، بعد از خرید هدیه با دقت و وسواس زیادی طرح کادو را انتخاب و سپس با ملاحظات بسیار، هدیه را به دیگران تقدیم میکنند.
روانشناسان دانشگاهی در توکیو با بررسی شیوه کادو کردن و شخصیت افراد، به نتایج جالبی درباره رابطه بین آنها رسیدهاند که در ادامه در این باره خواهید خواند. در خور ذکر است بعضی از این نکات، ممکن است برای همه افراد صدق نکند.
اگر دقیق و تمیز کادو میکنید
اگر شما همیشه دقت میکنید تا هدیهای که برای دیگری میبرید، به زیبایی هرچه تمامتر کادو شده باشد، جزو افراد دقیق و با نظم در زندگی محسوب میشوید. چنین افرادی معمولا بلند پرواز و خانواده دوست هستند.
اگر جزو این دسته هستید باید بدانید مدیر خوبی خواهید بود و دیگران میتوانند روی نصیحتها و پیشنهادهای شما برای دستیابی به موفقیتهای بیشتر حساب کنند. در ضمن، هیچ چیزی بیشتر از خانواده برای شما اهمیت ندارد و با همه قدرت هر کاری انجام میدهید تا آنها را خوشحال کنید.
اگر هدیه را درون سبد میگذارید
اگر شما دوست دارید که به جای کادو کردن، هدیه را در یک سبد بگذارید و تزیین کنید یعنی شما فردی بسیار اجتماعی هستید و دوستان و آشنایان زیادی دارید. این خصوصیت نشان میدهد فردی آرام و خونسرد هستید که تصور دیگران درباره شما، برایتان اهمیت چندانی ندارد. با این حال، ظاهر برای شما اهمیت ویژهای دارد، زیرا فکر میکنید زیبایی هدیه تان را باید در ظاهر هم نشان دهید.
اگر در روزنامه میپیچید
اگر شما دوست دارید هدیهای را که برای دیگری میبرید، در کاغذ روزنامه بپیچید، فردی به شدت اقتصادی و البته اهل عمل هستید. چنین افرادی معمولا، درونگرا هستند، اما در عین حال از گذراندن زمان با دوستانشان لذت میبرند. این دسته از افراد تصور میکنند زیرکی، مهمترین ویژگی شخصیتیشان است و مدام دنبال افزایش دانش و کسب اطلاعات جدید هستند.
اگر هدیه را منحصر به فرد کادو میکنید
اگر شما هر بار برای خودتان یک کاغذ کادوی متفاوت طراحی یا به طور مثال، پرینتی رنگی از نقشه جهان را به عنوان کاغذ کادو استفاده میکنید، فردی متفکر و مراقب رفتارهایتان هستید. چنین افرادی، هرچند معمولا قوی هستند، اما کمی لجباز و در عین حال در مقابل دیگران نیز همدل هستند.
اگر نوع کاغذ کادو را اشتباه انتخاب میکنید
اگر در زمینه کادو کردن، همیشه باید عذرخواهی کنید، زیرا معمولا کاغذ کادویی نامتناسب را انتخاب میکنید، نشان میدهد فرد خودجوشی هستید. بعضی افراد ممکن است شما را فرد دمدمی مزاجی بدانند، اما شما هر جا لازم باشد قابل اعتماد خواهید بود. در ضمن فردی هستید که دیگران میتوانند روی شما حساب کنند و در کنارتان به آنها خوش بگذرد.
اگر با چیزهای دم دستی کادو میکنید
اگر شما برای کادو کردن هدیه خود از هر چیزی که دم دست باشد، استفاده میکنید یعنی حوصله فکر کردن ندارید، اما اعتماد به نفس بالایی دارید. به احتمال زیاد شما ترجیح میدهید فردی خانهنشین باشید و هیچ وقت مرکز توجه نباشید.
افرادی که از چیزهای دم دستی برای کادو کردن استفاده میکنند، معمولا قابل اعتماد نیستند چراکه کمتر به عاقبت رفتارهایشان فکر میکنند. در ضمن استفاده از چنین شیوهای برای کادو کردن یک هدیه، جلوه بصری زیبایی هم ندارد.
اگر هدیه را بدون کادو میدهید
اگر هدیه را بدون کاغذ کادو به همان شکل خودش به دیگران میدهید، هرچند به احتمال زیاد باعث ناراحتی طرف مقابلتان خواهد شد، اما نشان میدهد در زندگی همیشه به جنبههای مثبت توجه میکنید.
شما فردی هستید که همه چیز را آسان میگیرید، بسیار فروتن هستید و برای هر موقعیتی یک راه حل پیدا میکنید. البته ممکن است دیگران از بعضی رفتارهایتان ناراحت شوند که این مسئله نیازمند مدیریت شما ست.
اگر سریع و نامرتب کادو میکنید
چسبهایکثیف، کاغذهایی که به در ستی تا نشده است، بسته بندی که ظاهر خوبی ندارد و … از ویژگیهای کادو کردن سریع و نامرتب است.
هرچند از ویژگیهای شخصیتی چنین افرادی به عجول بودن باید اشاره کرد، اما این دسته از افراد، معمولا پرشور و هیجانی هم هستند. دیگران چنین افرادی را با انرژی و بازیگوش میدانند و برای یک دورهمی خوب، همیشه رویشان حساب باز میکنند.
منبع: littlethings
به گزارش ایسنا، دومین جلسه مقدماتی دور اول کلاسهای «شیوههای آموزش نگارش و نوشتن خلاق به کودکان و نوجوانان» با حضور بیش از ۳۰ معلم و مربی دانشآموزان در کاخ گلستان برگزار شد که تاکید بر نوع آموزش به کودکان و فراگیری خط و زبان فارسی به عنوان یکی از مهمترین مواریث فرهنگی کشور را مدنظر قرار داد.
سید احمد محیط طباطبایی – رییس ایکوم ایران – دربارهی برگزاری این کارگاه آموزشی به معلمان و مربیانِ کودک و نوجوان به ایسنا میگوید: هدف اصلی کارگاه، تقویتِ «زبان فارسی» در خواندن و نوشتن است، پدیدهای که در طول سالهای گذشته، دچار ضعف در سطوح مختلف شده است که باید به نوعی آن را تقویت کرد.
او با بیان اینکه کارگاهِ «انشای خلاق» توسط علیاکبر زینالعابدین به عنوان متخصصِ این حوزه و برای مربیان و معلمان در ردههای «انشا» و «کودک» برگزار میشود، رویکرد اصلی این اقدام را این طور توضیح میدهد: «انشای خلاق با توجه به همه جوانب مختلف نوشتن که مهمترین شیوه انتقال مفهوم یک فرد به دیگری است، باید مدنظر قرار گیرد. این کار میتواند به تقویت افراد جامعه در سطح آموزشی منجر شود. در واقع در این حوزه و در حد خود، میتوانیم نقطه ضعفهایی که مسایل مختلف مانند کامپیوتر و افراد در نوشتن به وجود آوردهاند را تقویت کرد، چیزی که به شدت در سالهای گذشته و با حذف بسیاری از پدیدههایِ موردِ رواجِ امروزی، جای خود را به موارد دیگری داد.
وی با بیان اینکه اگر فراموش نکنیم هدف از تعریفِ موزه، پاسخگویی به رفع مشکلات و نیازهای جامعه جدایِ از مکانِ موزه است که وظیفهی حفظ و شناخت بخشی از میراث فرهنگی، طبیعی، تاریخی و هنری یک جامعه را بر عهده دارد، تاکید میکند: موزهها در زمینههای مختلفی که به نوعی به هویت فرهنگی هر جامعه مربوط میشود، فعالیتهای مختلفی را انجام میدهند و فضای خود را برای فعالیت آماده میکنند.
او با تاکید بر اینکه زبان و ادب فارسی یکی از مهمترین میراثهای فرهنگی کل جامعه ایرانی در داخل و خارج از کشور است، ادامه میدهد: تقویت این امر در سطوح مختلف میتواند یکی از دستاوردهای مهم موزه در فعالیتهای جانبی آن شمرده شود.
رییس ایکوم ایران با اشاره به حضور مربیان و معلمانِ شرکت کننده در این کارگاه از چند استان مختلف کشور، رویکرد و نگاه اصلی آنها را قشر نوجوان میداند.
وی با اشاره به تفاهمنامهای که «کانون توسعه فرهنگی کودکان» با ایکوم ایران برای برگزاری این کارگاهها امضا کرده است، ادامه میدهد: این کانون فرهنگی تلاش میکند تا کتابخانهها و آموزش زبان فارسی را در این سطوح تقویت کند تا همیاری و ایجاد فضا و تعامل مشترک در آن اتفاق بیفتد.
کاخ گلستان را به موزه دوستدار کودک تبدیل میکنیم
سامان خلیلیان – معاون فرهنگی کاخ موزه گلستان – نیز در گفتوگو با ایسنا در این زمینه میگوید: بخشی از برگزاری کارگاه در کاخ جهانی گلستان به عنوان لوکیشن کارگاه بود، اما دلیل انتخابِ این لوکیشن، فقط دادنِ یک فضای کارگاهی نیست، بلکه ارتباط آن با مجموعه ایکوم و کاخ گلستان است تا «کلید واژهی داستان کودک و نوجوان» شکل بگیرد.
او با اشاره به برنامهریزیهایی که به تازگی در کاخ گلستان انجام شده تا بخش کودکی این مجموعه جهانی را بار دیگر احیا کند، ادامه میدهد: این بخش از مجموعه هر چند در طول سالهای گذشته فعال بود، اما به نظر میرسد برای مدتی سازماندهی درستی برای ادامهدار بودن فعالیت آن انجام نشد و طرح موفق نبود قدری منفعل شده بود و برنامههای کاخ، ویژهی روز کودک و بیشتر به ۱۶ مهر و روز جهانی کودک و یک ویژه برنامه برای آن روزها محدود میشد، همچنین در طول سال نیز شاید بعضا معدود برنامههایی برای آن برگزار میشد، اما اکنون قصد داریم کاخ گلستان را به موزه دوستدار کودک تبدیل کنیم، بنابراین هدفمان برنامهریزی برای کارگروه ویژه کودک و نوجوان و بخش کودکی کاخ گلستان است.
وی با اشاره به ایجاد فضایی در کاخ گلستان در طول سالهای گذشته به نام «گُلَک» که لوگویی نیز برای آن طراحی شده بود، اما بعد از مدتی کار آن متوقف شد، اظهار میکند: در برنامهریزی فرهنگیِ جدیدِ انجام شده، قرار است تا بخش کودکی کاخ گلستان، در آیندهای نزدیک در مکانی مشخص، جانمایی شود تا بتوان بار دیگر موزه کودکی را در این فضای جهانی احیا کرد.
خلیلیان با تاکید بر اینکه مربیان و معلمانِ شرکت کننده در این کارگاه قرار است با پایان دورهی آموزشها در مناطق کاری خود؛ گفتمانِ میراث دوستی، فرهنگ و آشنایی کودکان با فضاهای موزهای را در دستور کار خود قرار دهند تا رویدادهای بعدی نیز در این دوره آموزشی لحاظ شود، میافزاید: آنها با برداشتن این قدمها به سفیران آموزشی کودکی در موزهها تبدیل میشوند.
او با تاکید بر ایجاد سرفصلهای مشخص درسی برای برگزاری این کارگاهها؛ این اقدام را یک فصل مشترک همکاری کاخ گلستان با ایکوم ایران تعریف میکند و میگوید: مربیان مهدکودک و مدرسه که دورههای آموزشی خود را در همین مسیر فرا میگیرند، با تناسب گروه و رده سنی مشخص شده میتوانند به مجموعه بیایند، همچنین براساس همان گروه بندی سنی، برنامههای ویژهای برای آنها اجرایی می شود. این اقدامات کارهای مشترکی است که با کاملتر شدن پکیج و مداومت و برنامهریزی میتواند به نقطهای برسد که حتی هر هفته یک روز به عنوان روز کودک مشخص شود.
این کارشناس فرهنگی ایکوم ایران؛ همچنین با اشاره به تهیهی تقویم هفتگی برای کاخ گلستان، حتی برای حضور کودکان در موزهها اظهار میکند: بیشترین اطلاع رسانی و برنامهریزیها را باید برای کودکان انجام دهیم تا بتوانیم آشنایی کودکان را با فضای موزه همراه داشته باشیم.
او همچنین با اشاره به این نکته که در برخی موارد مربیان و مسوولان مدارس که دانشآموزان و کودکان را به فضاهای موزهای میآورند واقف به این نیستند که کودک را وارد چه فضایی کردهاند، میافزاید: گاهی این احساس را دارند که این حرکت مانند آوردن بچهها به یک اردو یا پارک بوده، یعنی تمیزِ بین این که آداب موزه و ارتباط کودک و مربیان با موزه باید چطور باشند، را نمیدانند. اتفاقی که معمولا به دلیل آشنایی نداشتن و نبود اطلاعات از این محوطهها رخ میدهد.
وی با تاکید بر لزوم برنامهریزی و تهیهی پلنهایی برای حضور کودکان در موزه، ادامه میدهد: قطعا میتوانیم با آگاهی این معلمان را در مجموعه با نگاه کودکی آشنا کنیم تا این مفاهیم برای آنها نیز جانمایی شود و ذهنیتی درست را برای آنها به وجود آورد. اجرایی کردن این برنامه نیز بخشی از همان راهبرد است که ما هنوز در ابتدای راهِ آن هستیم.
خلیلیان همچنین به احتمالِ ایجادِ موزه کودکی در یکی از فضای موزهای کاخ گلستان اشاره میکند و میگوید: در یک دوره بروشورهای مخصوص کودکی طراحی و چاپ شدند، اما درست عملیاتی نشدن طرح باعث توقفِ فعالیتها در دورهای شدند. ولی خوشبختانه اکنون با بهتر شدن نوع نگاهها تلاش میکنیم این اتفاق را بار دیگر در کاخ گلستان عملیاتی کنیم تا برای هر رده سنی وسطحِ خاص، برنامههای مشخص خود را داشته باشیم.
به گفتهی او بررسی و امکانسنجی موقعیتهای مختلف برای رسیدن به یک توافق اولیه است.
خط و زبان فارسی، مهمترین میراث فرهنگی کشور
علی اکبر زینالعابدین – مسوول و مدرس کارگاه انشای خلاق – در کاخ گلستان نیز در گفتوگو با ایسنا، دربارهی شرح درسِ کارگاهِ «انشای خلاق» در کاخ گلستان؛ اظهار میگوید: این دورهها بر اساس شرح درس خاصی برنامهریزی شدهاند تا در چهار دوره، دو دوره مقدماتی و دو دورهی پیشرفته برای معلمان، مربیان و تسهیلگران برگزار شوند و آنها در مدارس و خارج از مدرسهها بتوانند با کودکان، کار آموزش، نگارش، انشا، داستان نویسی و نوشتن خلاق را انجام دهند.
او با بیان اینکه روندِ در حال انجام ، کارگاهی در چهار دورهی کامل است، اظهار میکند: هر دوره یک روزه و با فاصلههای یک ماهه و به صورت مرتب تکرار میشود، شرکتکنندگان از همهی شهرهای مختلف در آن حضور دارند.
وی با اشاره به توانمند عمل نکردن آموزش و پرورش و معلمان در این زمینه ادامه میدهد: اگر امکان سراسری شدن این نوع شبکهها و آموزشها فراهم شود، میتوان گفت که نوشتن بچهها مهمترین ابزاری است که میراث فرهنگی را از نسلهای قبل به بعد منتقل و نوشتن را به آنها میتواند معرفی کند.
این نویسنده کودک و نوجوان و مدرس کارگاههای نوشتن خلاق؛ با اشاره به همکاری ایکوم ایران و کانون توسعهی فرهنگی کودکان و کاخ گلستان؛ اظهار میکند: نخستین جلسهی این دور از کارگاهها؛ در سرای پروین «دفتر ایکوم ایران» برگزار شد و دومین جلسه نیز در کاخ گلستان، اما هنوز مکان دو دورهی بعدی به طور دقیق مشخص نشده است، ولی در هر صورت قرار است که در فضاهای موزهها برگزار شوند.
او اما علت حضور و برگزاری این کارگاهها در فضاهای موزهای و تاریخی را تاکید روی این نکته دانست که «خط و زبان فارسی به عنوان مهمترین میراث فرهنگی کشور» حائز اهمیت است و میگوید: اگر کودکان ما بدون دیدن و شنیدن چنین اطلاعاتی رشد کنند و بالنده شوند، بچهها دیگر چیزی به نسلهای بعدی منتقل نمیکنند.
او برگزاری چنین کارگاههایی توسط کانون توسعه فرهنگی کودکان به عنوان مجری طرح در روستاهای محروم کشور و توسط گروههای مردمنهاد را یکی از اقداماتی میداند که میتواند به رشد بهتر این فرآیند کمک کند و ادامه میدهد: در این راستا راهاندازی کتابخانه و تربیت و آموزشِ مربیانِ این روستاها نیز میتواند به رعایت عدالت آموزشی کمک کند.
وی به حضور ۳۴ نفر از مربیان و معلمان مدارس و کلاسهای آزاد در سراسر کشور از استانهای تهران، اصفهان، خوزستان، خراسان رضوی، آذربایجان شرقی، اردبیل، قم، البرز و فارس اشاره میکند و میگوید: به شرکتکنندگان در این کارگاه؛ گواهی از سوی فرهنگستان زبان وادب فارسی داده میشود.
زینالعابدینی با اشاره به ارائهی طرحِ خود به فرهنگستان زبان وادب فارسی و تربیت مدیران گروه آموزشی اظهار میکند: تمایل داشتیم تا این طرح را خارج از فرهنگستان انجام دهیم که خوشبختانه حمایتهای مورد نیاز انجام شد، چون قرار نبود حرکت فردی انجام شود، در نهایت میتوان این حرکت را گسترده کرد تا نهادها از آن پشتیبانی کنند.
انتهای پیام
روزنامه ایران – زهرا کشوری: قطار گردشگری کاشان سفر به تاریخ عجیب شهر «اووی» یا آنطور که میگویند شهر زیرزمینی «نوشآباد» است. شهری که اسمش را از یکی از پادشاهان ساسانی میگیرد؛ از انوشیروان ساسانی. بهگفته «علوی»، تورلیدر کاشانی، اسم این شهر ابتدا «انوشآباد» بوده که بعدها نوشآباد میشود.
انوشآباد به معنی شادی و خرمی است. قطار گردشگری، گردشگران را در این مسیر به قلمرو انوشیروان ساسانی میبرد. قلمرو ساسانیان سرزمین بزرگی بود که از یک سو به تیسفون میرسید و از سوی دیگر دامن به مدائن میکشاند.
آنطور که «علوی» میگوید ساسانیها بین این دو پایتخت اقامتگاههای مختلف برای خودشان میساختند. نوشآباد هم اقامتگاه انوشیروان بوده؛ منزلگاهی بین ری و اصفهان.
مسافران در این مسیر با سوت قطار به ایران باستان میروند، به آنجایی که کویرنشینها کاشفان شگفتیهای زیرزمین میشوند؛ جایی که سرداب و پایاب و حوضخانه میسازند. کاشانیها اعتقاد دارند ملیت ایرانی در فلات مرکزی از زیر زمین شکل میگیرد.
قناتها را هم شاهد حرفهای خود میگیرند. میگویند کویرنشینها مردم تمدن قناتها هستند. آنها اعتقاد دارند اگر قناتها نبود شهرهایی، چون کاشان، یزد و… در جغرافیای ایران شکل نمیگرفت.
شهر زیرزمینی نوشآباد اوایل دهه ۸۰ خودش را نشان میدهد تا پنج سال کاوش باستانشناسان، شهری پر رمز و راز را پیش روی انسان امروز بگذارد. هنوز هم گهگاهی این شهر بخش دیگری از خودش را پیش پای رهگذران میگذارد تا دالانی دیگر به جانپناهی که ۱۴۰۰ سال پیش جان بسیاری از کویرنشینان نوشآباد را از حمله و تهدیدها نجات داده بود به روی گردشگران بازکند.
راهی که این روزها گردشگران کاشان را به سمت شهر زیرزمینی نوشآباد میبرد راهی قدیمی نیست. مسیری است که میراث فرهنگی بعد از کشف شهر، از سمت آبانبار به شهر زیرزمینی باز کرده است. چون انسان آن روز این هوشمندی را داشته است تا راههای ورودی را در دید قرار ندهد.
در دوره ساسانی ورودیهای شهر زیرزمینی برای لحظههای ترس و دلهره، مخفی بود. قدیمیهای نوشآباد میگویند گاهی اوقات ورودی به شهر زیرزمینیها از ته تنور خانهها میگذشت و گاهی اوقات جای مخفی آن در سردابها تعبیه میشد تا به محض رسیدن بوی خطر، از راه مخفی به گریزگاه بگریزند.
آبانباری که امروز راه را برای گردشگران قطار گردشگری کاشان باز میکند قدمتی ۵۰۰ ساله دارد و به دوران صفوی بازمیگردد. آبانبار هم قصه شگرفی دارد. آبانبار گنبدی دو بادگیر. راهنمای تور میگوید وقتی هوا روی زمین ۵۰ درجه باشد دمای داخل آبانبار، بدون برق و کولر و پنکه به ۱۰ درجه میرسد. سرداب (آبانبار) را از سنگهای کوه کرکس میسازند.
یک کلمن بزرگ که یک و نیم میلیون مترمکعب آب در آن جمع میشود. نوشآبادیها در ۵۰۰ سال پیش – در دورهای که صفویها حاکم بودند – میدانستند چه کنند تا آب خنک و بهداشتی باشد. همین مسأله هم باعث شده امروز چند آبانبار نوشآباد را احیا کنند.
آنها میدانستند که آب باید در تاریکی باشد تا نور خورشید آب شرب را سبز نکند. دو تا بادگیر روی آبانبار کار یخچال را میکرد و باد را در زیر گنبد آن میچرخاند تا آب خنک بماند. کیسه زغال را بالای آبانبار قرار میدادند تا آب بو نگیرد. در آخر هم برای ضدعفونی کردن به اندازه لازم نمک و آهک روی آب میپاشیدند.
کاری که امروز کلر در آب بازی میکند. علوی راهنمای تور از این روش به «تصفیه طبیعی» آب یاد میکند. این آبانبار زلزله ۲۵۰ سال پیش در زمان کریمخان زند را هم تاب میآورد. آن زلزله تلفات انسانی بسیاری برجا گذاشت. آبانباری که ستون ندارد، اما در زلزله فرو نمیریزد. علوی میگوید: «چون از روش چهارچشمه در ستون آن استفاده میشود.» به گفته او ایرانی دو هزار سال است که این روش را میشناسند.
از راهی که میراثیها برای ورود به شهر زیرزمینی در دهه ۸۰ کندهاند که وارد میشوی به طبقه دوم این شهر میرسی. شهر در سه طبقه ساخته شده است. کانالهایی سرپوشیده در میان طبقات کنده شده که هم نقش تهویه هوا را داشتهاند و هم افراد را از طبقات مختلف گذر میدهند.
روی دیوار کانالها حفرههایی هست که باستانشناسان به آن «پاکنه» میگویند. سرویس بهداشتیها ساختار «ال» مانند دارند، چون نمیتوانستند برای سرویسها «در» بگذارند به این شکل از دیدهها پنهان میماندند. تعبیه اتاقکهای اسکان موقت هم جالب است. دو اتاق روبهروی هم به یک اتاق تک میرسد.
این شیوه ساخت تا انتهای تونل ادامه دارد. «فکری»، دیگر راهنمای تور کاشان میگوید: «یکی از فرضیهها این است که اتاقهای روبهرو برای خانوادههای پرجمعیت و تک اتاقها برای کمجمعیتها ساخته شدهاند.» اتاقکها و راهروها را با «پیهسوز» روشن میکردند.
روی دیوارها حفرههایی ایجاد میکردند و پیهسوزها را در آن قرار میدادند. برای تهیه روشنایی پیسوزها، چربی حیوانها را میسوزاندند و آب و نمک اضافه میکردند. به گفته فکری نمک باعث میشد تا روشنایی حاصله دوده نکند و اکسیژن فضا از بین نرود.
چرا نوشآباد را در زیر زمین ساختند؟
نوشآباد پناهگاهی است در مسیر جاده ابریشم و منزلگاهی بین ری و اصفهان. مسیر تجارت جهانی بوده و بهانههای زیادی برای حمله به آن وجود داشته است. اما چرا مردم به زیر زمین پناه میبرند؟ فکری میگوید: «هیچ عارضه طبیعی که مردم نوشآباد بتوانند – در زمان خطر- در پناه آن جای بگیرند وجود ندارد.
نه کوهی، نه جنگلی تا چشم کار میکند کویر است و دشت. به همین خاطر در زیر شهرشان این شهر دستکند را میسازند.» اسکان در این جانپناه موقت بوده و به محض رفع خطر مردم دوباره به روی زمین بازمیگشتند. البته باستانشناسان بر این باورند که مردمان آن زمان، برای دورانی طولانیمدت در این مجموعه سکونت داشتهاند.
محققان نظریههای متعددی درباره شهر زیرزمینی نوشآباد ارائه کردهاند از جمله، در امان ماندن از گرمای شدید یا جنگهای تاریخی یا حفاظت در برابر تشعشعات خورشیدی سبب شده این شهر را در عمق ۱۸ متری زمین بسازند. وسعت شهر زیرزمینی چهار کیلومتر است که زیر بافت تاریخی شهر قرار دارد.
سیلی که شهر زیرزمینی را دفن میکند
نوشآباد شهری سیلخیز است. سال ۱۳۳۵ سیل عظیمی به سمت آن روانه میشود که تلفات جانی زیادی بهجا میگذارد. این سیل تمام مسیرهای منتهی به شهر زیرزمینی را مسدود میکند. وقتی باستانشناسان شهر را کشف میکنند، نوشآباد باستانی تا ارتفاع یک متر زیر رسوبها دفن شده بود.
«زهرا ساروخانی» باستانشناس این مجموعه را یکی از بزرگترین شاهکارهای مهندسی جهان باستان در دنیا میداند که در عمق ۱۸ متری زمین کنده شده و امکانات پیچیده و ویژهای دارد.
جنس شهر خاک رس است و با هر رطوبتی سفتتر و محکمتر میشود. این نکته را شهروندانش در ۱۴۰۰ سال پیش میدانستند. شهری سه طبقه که برای ورود به آن اول باید به طبقه منفیسه بروید. ورود از طبقه پایین به طبقات بالا یکی از سیاستهای دفاعی ساسانیان بود.
علوی راهنمای تور شهر دستکند باستانی میگوید این شیوه ساخت باعث میشد تا دشمن دست به سر، سرگردان و گیج شود و فریب بخورد. او میگوید: «سقف تونلها را عمداً کوتاه میساختند تا دشمن برای ورود مجبور شود سرش راخم کند.
وقتی کسی خم میشود دیگر خلع سلاح میشود، چون مثلاً نمیتواند از شمشیرش استفاده کند. همچنین عرض تونل فقط جای یک نفر را دارد یعنی چند نفر همزمان نمیتوانند وارد شوند و مجبورند یک نفر یک نفر و پشت سر هم وارد شوند.» او ایجاد دریچهها بین طبقات را هم یک سیاست دفاعی میداند و میگوید: «از آنها بهعنوان تله استفاده میکنند، چون کسی که با جغرافیای اینجا آشنا نبود، داخل دریچهها میافتاد.
این افتادن باعث ترس میشد و اثر روانی آن باعث ضعف دشمن میشد.» شهر باستانی نوشآباد هم به قلعههای اطراف راه داشته هم به خارج از شهر. هم چاه اکسیژن دارد و هم چاه هوا. یکی از جاذبهها برای گردشگران چاه اکسیژن طبقه دوم شهر باستانی است که آنها وقتی دستهایشان را روی چاه میگیرند حرکت باد و اکسیژن را به وضوح احساس میکنند.
نوشآباد به قناتهای اطراف شهر هم راه دارد که مردم در زمان خطر بتوانند از طریق آنها جان خود را نجات بدهند. اهالی نمیتوانستند از هرجای خانههایشان در روی زمین به این شهر دستکند زیرزمینی بیایند، باید از طبقه سوم به طبقه دوم میآمدند و از دوم به طبقه اول.
چرا؟ علوی راهنمای تور میگوید: «فرض کنید دشمن بخواهد از پایین وارد شهر زیرزمینی شود. هرکس که بالا باشد روی سر کسی که وارد میشود مسلط است، پس این طریق ساخت یک شهر دستکند دفاعی است.» او دلایل دیگری هم دارد.
علوی میگوید: «فرض کنید آن یک نفر را میزدند، چون تونل جای یک نفر بیشتر را نداشته، پس با ایجاد سدمعبر دشمن معطل میشد. در نتیجه فرصت آمادگی بیشتر برای دفاع به وجود میآید.» این شهر به شهر تاریخی نیاسر هم وصل است. نوشآباد در کویر و نیاسر در کوهستان.
نوشآباد چگونه پیدا شد؟
آنطور که «زهرا ساروخانی» مدیر پایگاه میراث فرهنگی نوشآباد تعریف میکند سال ۸۰ یکی از اهالی شهر نوشآباد به میراث فرهنگی میگوید در منطقه شیخآباد شهر کنونی نوشآباد یک شهر زیرزمینی وجود دارد. آن روز کارشناسان به منطقه میآیند و یک ماه زمین را میکنند، اما دست خالی برمیگردند.
چاه را پر میکنند و دفتر آن شهر ناشناخته بسته میشود. دو سال بعد حسین میرزاجانی یکی از اهالی محله «ده بالا» به باستانشناسان خبر میدهد که وقتی در حال حفر چاه فاضلاب خانهاش بوده به شهری زیرزمینی میرسد. قصه شهر زیرزمینی نوشآباد با دالانهای پر رمز و رازش از خانه میرزاجانی شروع میشود.
شهری که تاریخ ساسانیاش اثبات شده، اما باستانشناسان احتمال میدهند که به دوره اشکانی برسد. این شهر به گفته ساروخانی تا دوره قاجار کاربری داشت. او هم کاربری این شهر را دفاعی و پناهگاهی میداند. بویژه در زمانی که مغولها به سراسر ایران حمله میکنند.
کویر ابوزیدآباد آخرین ایستگاه قطار گردشگری
مسافران قطار گردشگری کاشان بعد از گشتوگذار در شهر زیرزمینی نوشآباد به کویر ابوزیدآباد میروند؛ کویری که هم خانه بومگردی دارد هم شتر سواری. در خانههای بومگردی میتوان غذای محلی خورد، شتر سواری کرد و به تماشای ستاره نشست.
قطار گردشگری کاشان یک تور یکروزه است. صبح زود مسافران را به تاریخ نوشآباد میبرد. خانههای تاریخی کاشان را پیش رویشان میگذارد و در کویر ابوزیدآباد توقف میکند و شب هم به تهران برمیگرداند.
وبسایت یکپزشک – میثاق محمدیزاده: همیشه دریافت یک پیشنهاد شغلی هیجانانگیز است، ولی گاهی اوقات این هیجان میتواند منجر به تصمیمگیری عجولانه شود.
شما نباید پیش از فکر کردن کامل درباره شغل پیشنهادی، با پذیرش آن موافقت کنید و سریعا جواب مثبت بدهید. بهتر است فورا به مدیر اجرایی شرکت پیشنهاددهنده کار جدیدتان پاسخ نداده و از آنها بازهای ۴۸ تا ۷۲ ساعت برای بررسی و ارزیابی این پیشنهاد شغلی زمان بگیرید.
بهتر است تحت فشار تصمیم نگیرید و با بررسی همه جوانب قضیه، اطمینان حاصل کنید که واقعا شغل مناسبی برای شما است و ضمن اینکه تصمیم درستی میگیرید؛ در کار جدید موفق خواهید شد.
برای کمک به تصمیمگیری بهتر شما، پیشنهاد میکنیم پیش از جواب دادن به پیشنهاد جدید شغلی، این ۴ پرسش را از خود بپرسید:
۱. آیا میتوانم حداقل دو سال در این شغل و شرکت بمانم؟
شغل یک تعهد بلندمدت است. اینکه تصور کنید باید یک سال در این شغل بمانید؛ مطلقا اشتباه است. شما باید در ابتدا، شغلی را بپذیرید و مسیر کاری جدیدی را انتخاب کنید که مطمئن باشید میتوانید چندین سال در آن بمانید.
شما نمیتوانید هر سال به دنبال شغل و شرکت جدیدی باشید و شرکتها هم نمیتوانند هر سال نیروی جدیدی استخدام کنند. بنابراین؛ بررسی کنید چند سال در شغل و شرکت جدید دوام میآورید و در ساختن آینده آن شرکت نقش دارید.
شغلی را بپذیرید که مطمئن باشید حداقل دو سال در آن سمت کار میکنید.
۲. چرا این پیشنهاد را قبول میکنم؟
هیچ پاسخ درست یا غلطی برای این سوال وجود ندارد. شما باید یک تصمیم مناسب برای خودتان بگیرید و پرسیدن این سوال کمکتان میکند تشخیص دهید آیا واقعا تصمیم درستی میگیرید یا خیر!
به این موضوع فکر کنید که چگونه شغل جدید به شما کمک میکند در حرفه و صنعت خود پیشرفت کنید یا به اهداف خود برسید. پذیرش این شغل چه مزایای دیگری برای شما دارد.
بحث درآمد و پول مهم است و نمیتوانید آن را نادیده بگیرید. آیا درآمدی مناسب نیازتان خواهید داشت؟ اگر از همان ابتدا به خاطر مسایل مالی جواب منفی بدهید بسیار بهتر است تا اینکه پس از چند ماه با مدیران خود به مشکل بخورید و بعد به خاطر درآمد ناکافی شغل جدید را رها کنید.
باید دلایل روشن و قطعی محکمی برای پذیرش شغل جدید داشته باشید. اولویتهای هر فردی در انتخاب شغل متفاوت است و فقط خود شما هستید که باید تشخیص دهید کدام پیشنهاد کاری برای شما مناسب است.
۳. آیا سر حقوق و مزایا مذاکره کردم؟
مهم نیست کار پیشنهادی به شما چقدر عالی است یا شما چقدر هیجانزده هستید. همیشه باید مسایل مالی و مزایای کار را بررسی و روی آنها مذاکره کنید.
منظور از مذاکره، صحبت درباره چیزهای فراتر از حقوق است. اینکه در کار جدید چقدر انعطافپذیری دارید؛ چند روز مرخصی دارید و چه زمانهایی تعطیل هستید. آیا میتوانید برخی کارها را در خانه یا بیرون از شرکت دنبال کنید و دیگر لازم نباشد هر روز به دفتر شرکت بیایید؟
همه انتظاراتی که از شغل جدید دارید را روی کاغذ نوشته و اولویتبندی کنید. بعد باید برای هر کدام از آنها صحبت و مذاکره کنید. شاید برخی از آنها خودخواهانه و خندهدار باشند، ولی بهتر است همان ابتدا میان طرفین مطرح و دربارهشان تصمیمگیری شود.
۴. اگر این پیشنهاد را رد کنم؛ چه اتفاقی میافتد؟
گاهی اوقات بهترین تصمیم موافقت با یک پیشنهاد جدید نیست. بررسی کنید اگر این پیشنهاد را رد کنید؛ چه اتفاقی میافتد؟ یا بهتر بگوییم چقدر متضرر میشوید و چه چیزهایی از دست میدهید.
آیا شما باید شغل فعلی خود را ادامه دهید یا یک پیشنهاد جدید دیگر منتظر شما است؟ چقدر طول میکشد تا دوباره چنین پیشنهاد کاری هیجانانگیزی به شما شود؟ آیا باید دنبال کار باشید در حالیکه فرصتهای کاری محدود و انگشتشماری در بازار برای شما هست؟ وضعیت مالی شما در ماههای آینده چگونه خواهد بود؟
پاسخهای مثبت و منفی شما به این پرسشها میتواند کمک کند تا فرآیند پذیرش یک پیشنهاد شغلی را درست طی کنید و مطمئن باشید همه جوانب کار و موضوعها پیش و پس آن را بررسی کردید یا حداقل یک بار آنها را در ذهنتان مرور کردید.
به گزارش خبرنگار مهر، در این نشست که جهت هماندیشی مدیران گروههای باستانشناسی برای بررسی راهکارهای مسائل و مشکلات گروههای باستانشناسی برگزار شد در خصوص موارد مختلفی از جمله تشکیل دبیرخانه دایمی گروههای باستانشناسی دانشگاههای دولتی، پیشنهاد ایجاد گروه مستقل آموزشی باستانشناسی در شورای برنامهریزی وزارت علوم، به روز رسانی سرفصل دروس در تمامی مقاطع باستانشناسی، پیشنهاد طرح سوالات کنکور دکتری به صورت تخصصی و گرایشی و … بحث و تبادل نظر شد.
همچنین نمایندگان گروههای باستانشناسی خواهان ایجاد واحد درسی «آشنایی با باستانشناسی و میراث فرهنگی» در مقطع متوسطه اول دانشآموزان با همکاری وزارت آموزش و پرورش و نیز همکاری وزارت میراث فرهنگی و گردشگری برای ساماندهی به واحدهای عملی مقطع کارشناسی باستانشناسی شدند.
مقرر شد دبیرخانه دایمی گروههای باستانشناسی در دانشگاه مازندران تأسیس شود و هماهنگیهای بعدی و پیگیری مصوبات جلسه از طریق این دبیرخانه انجام گیرد. نشست بعدی گروهها برای بررسی و اجرایی کردن مصوبات در اردیبهشت ماه ۱۳۹۹ در دانشگاه تربیت مدرس و به میزبانی انجمن علمی باستانشناسی ایران تشکیل خواهد شد.
مصطفی فاطمی در گفتوگو با ایسنا درباره وضعیت هنرهای منسوخشده استان یزد و برنامههایی که برای احیای این هنرهای فراموششده در نظر گرفته شده است، با بیان اینکه «تعداد هنرهای منسوخشده یزد بسیار است» اظهار کرد: در استان یزد انواع دستبافتهای سنتی از دوران صفویه وجود داشته است که البته بسیاری از این صنایع هنری تا هماکنون منسوخ شدهاند.
او ادامه داد: یکی از صنایعی که کاملاً از بین رفته است، هنر زربافی است. این هنر که ریشه آن به دوره صفویه باز میگردد، از تارهای مختلف ابریشم، طلا و نقره بافته میشود. در سالهای اخیر تلاش شد تا این هنر احیا شود، اما به دلیل اینکه قیمت این پارچه به شدت گران است، بازار زیادی پیدا نکرد و در نتیجه تمایلی هم به تولید آن نیز وجود نداشت. البته توانستیم دستگاه این هنر را احیا کنیم و مقدار کمی از آن پارچه را ببافیم تا اینکه صرفا هویت این هنر زنده نگه داشته شود.
فاطمی خاطرنشان کرد: از دیگر صنایع دستی که رو به افول است، ترمه دستبافتِ ابریشم است که شهر یزد سالها خاستگاه این هنر بوده است. برای احیای این هنر نیز تلاشهای بسیاری صورت گرفت؛ البته هم اکنون ترمه دستبافت به صورت عمده برای بازار تولید نمیشود و صرفا برخی از کارگاهها به صورت محدودی در این حوزه تولید دارند. در این میان یکی از موضوعاتی علاوه بر کاهش تعداد هنرمندان، در کاهش تولیداین صنایع هنری تاثیرگذار است، افزایش کارگاههای صنعتی است که ترمههای ارزانتری را وارد بازار میکنند و طبیعتا ترمههای دستبافت با اقبال چندانی مواجه نمیشوند.
او هنر مخمل را از دیگر هنرهای فراموششده استان یزد برشمرد و گفت: این هنر نیز از جمله هنرهای فراموششدهای است که از سالهای پیش از انقلاب منسوخ شده بود و دیگر در یزد بافته نمیشود. به طور کلی در دورهای از تاریخ (صفویه) بافتهای این استان بسیار مشهور بودند و بزرگترین شخصیتهای شرقی و غربی از بافتهای این استان برای لباسهایشان سفارش میدادند. جالب است بدانید که بخش عمدهای از درآمد جنگ چالدران نیز توسط بافندههای یزدی تامین شده بود.
فاطمی افزود: یکی از هنرهای دیگری که رو به افول قرار دارد، زرگری یزدی همانند بافت زنجیر چینابی است که تولید آن بسیار سخت است. در دورههای مختلف این صنایع با طلا ساخته میشدند که به مرور مس و نقره جایگزین شدند. اما از آنجایی که تولید آنها بسیار سخت بود، به مرور زمان رو به افول قرار گرفت؛ البته در سالهای اخیر بار دیگر تلاش شد تا این هنر مورد توجه قرار گرفته شود و کارگاههای آموزشی آن نیز احیا شد. چراکه در تلاشیم تا بتوانیم یزد را به عنوان شهر زیورآلات مطرح کنیم و آن را به ثبت برسانیم.
مدیر کل میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری یزد همچنین اظهار کرد: البته بسیاری از بافتهای یزدی همانند دارایی بافی و ترمه دارایی همچنان زنده و اتفاقا جزو صنایع پُرکار استان محسوب میشوند. برخی از بافتها نیز همانند سفره خمیر و چنتهبافی در سالهای اخیر احیا شدهاند و هماکنون نیز تولید میشوند. زرتشتی دوزی نیز با وجود اینکه تعداد هنرمندان آن بسیار کم است، اما هنوز تولید میشود.
فاطمی بیان کرد: صنایع دستی استان یزد علاوه بر انواع بافتها در حوزههای دیگری نیز فعال است؛ از فرش اردکان گرفته تا زیلوی میبد و نمدمالی ابروکوه از جمله هنرهایی است که اتفاقا در سالهای اخیر با پیشرفتهای خوبی نیز همراه بودهاند. ثبت میبد به عنوان شهر جهانی زیلو در سال گذشته باعث رونق بسیاری در این هنر شد. سفالهای میبد نیز همچنان با همان سبک و سیاق و نقوش سنتیتتولید میشود و در کنار آن نیز کارهای جدید و متنوعتری نیز در حال تولید است.
انتهای پیام
به گزارش خبرگزاری مهر، بنابر توصیه کارشناسان، بزرگسالان رده سنی ۱۸ تا ۶۰ سال باید حداقل ۷ ساعت خواب شبانه داشته باشند و کاهش زمان خواب شبانه خطر ابتلا به افسردگی، دیابت، بیماریهای قلبی و حتی مرگ زودرس را افزایش میدهد. اگرچه برای بسیاری از افراد بسیار سخت است که هفت ساعت خواب شبانه داشته باشند، با این حال مصرف برخی نوشیدنیها، کیفیت خواب شبانه را افزایش میدهد.
بر اساس یافته های اخیر مجله هلت لاین، چای بابونه یکی از این نوشیدنیهایی است که می تواند کیفیت خواب شبانه را افزایش دهد. مصرف ۴۰۰ میلیگرم از این نوع چای به مدت ۲۸ روز متوالی، کیفیت خواب را به میزان قابل توجهی بهبود میبخشد. بابونه به رفع علائم اضطراب نیز کمک میکند.
چای نعناع نیز نوشیدنی قدرتمندی برای مبارزه با بیخوابی است. مصرف این نوشیدنی منجر به کاهش مشکلات گوارشی مانند سوء هاضمه میشود و خواب شبانه را راحتتر میکند.
مصرف شیر گرم یک ساعت قبل از خواب می تواند سطح سروتونین را که هورمون مرتبط با احساس شادی است، افزایش میدهد. سروتونین باعث افزایش تولید هورمون تنظیمکننده خواب یعنی ملاتونین نیز میشود.
شیر بادام نیز به دلیل داشتن مقادیر زیادی منیزیم، ملاتونین و تریپتوفان برای درمان بیخوابی بخصوص در افراد مسن استفاده می شود.
اسموتی موز و بادام نیز می تواند منجر به بهبود وضعیت خواب شود. موز علاوه بر تریپتوفان و منیزیم، پتاسیم زیادی دارد. پتاسیم و منیزیم ماهیچهها را شل کرده و به کاهش علائم بیخوابی کمک میکند.