دسته: فرهنگ و هنر

به گزارش خبرگزاری خبرآنلاین، اثر موسیقایی «سروها ایستاده می‌میرند» با آهنگ‌سازی حامد صقیری و همراهی ارکستر سازهای ایرانی شاهو، شب گذشته (پنجشنبه ۴ مهر) در تالار وحدت اجرا شد.

«سروها ایستاده می‌میرند» با نگاه به نبرد خرمشهر و دلاروی‌های تکاوران نیروی دریایی، ضبط و اجرا شده است. این اثر اقتباسی است از خاطرات ناخدا یکم تکاور، هوشنگ صمدی، که در قالبی موسیقیایی باز روایت شده است.

این اجرا با رهبری حامد صقیری و با حضور سیدمجتبی حسینی (معاون امور هنری وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی)، امیر دریادار حسین خانزادی (فرمانده نیروی دریایی ارتش)، دریادار حبیب‌الله سیاری (معاون هماهنگ‌کننده ارتش)، مهدی افضلی (مدیرعامل بنیاد فرهنگی، هنری رودکی)، ناخدا یکم تکاور، هوشنگ صمدی و جمعی دیگر از فرماندهان ارتش جمهوری اسلامی روی صحنه رفت.

حامد صقیری، آهنگساز «سروها ایستاده می‌میرند» در باره شکل‌گیری این اثر گفت: «از حدود ۲ سال پیش مراحل نوشتن پارتیتور کار را آغاز کردم. این اثر براساس برداشت‌های شخصی من از خاطرات و صحبت‌های ناخدا یکم تکاور، هوشنگ صمدی، فرمانده تکاوران دریایی ارتش در نبرد خرمشهر، نوشته و تنظیم شده است.»

وی افزود: «من فرزند یک خلبان جنگنده فانتوم ارتش ایران هستم که در دوران هشت سال جنگ تحمیلی با تمام وجود لحظات بحرانی نبرد نابرابر ایران و عراق را لمس کرده و می‌دانم چه اتفاقاتی در این سال‌ها افتاده است. از سوی دیگر این موضوع را هم متذکر می‌شوم که در این دوران برخی از روایت‌ها، دستخوش تغییرات سلیقه‌ای شده‌اند. موضوعی که در این اثر برایم از اهمیت ویژه‌ای برخوردار بود، این است که بتوانم بدون حذف و اضافه روایتی از نبرد خرمشهر را از نگاه یک ایرانی به زبان موسیقی به شنونده و بیننده ارائه دهم.»

این آهنگساز تاکید کرد: « این اثر به هیچ عنوان سفارشی ساخته نشده است. ترجیح می‌دهم مشکلات مالی و پشتیبانی را بپذیرم اما بتوانم روایت شخصی خودم از رویداد مهمی چون نبرد خرمشهر را برای مخاطب روایت کنم. این اثر در واقع یک قطعه ۴۰ دقیقه‌ای بلند است که دارای بخش های مختلف و گوناگون است.»

در ضبط و اجرای «سروها ایستاده می‌میرند»، بیش از ۵۰ نوازنده به نواختن سازهای ایرانی همچون دیوان، بوزوک، نی، کمانچه شش سیم، کمانچه و قیچک آلتو، کمانچه و قیچک بم، چنگ ایرانی، رباب، بربط پوستی، تار و بم تار، سنتور و سنتور بم، قانون، سنج و دمام، نقاره قشقایی، دف، دایره، ضرب زورخانه و … پرداخته‌اند.

۵۷۵۷

مجمع صنفی تولیدکنندگان آثار موسیقی و شنیداری با ارسال نامه‌ای سرگشاده به مدیرعامل برج میلاد تهران ضمن انتقاد از افزایش نرخ اجاره‌بهای مرکز همایش‌های این مجموعه از تحریم برگزاری کنسرت‌ها در این مکان خبر داد.

در متن این نامه سرگشاده آمده است:

«مدیرعامل محترم برج میلاد تهران/ جناب آقای مجتبی حسینی توسل

با سلام؛ احتراما همانطور که مستحضرید یکی از وظایف مهم شهرداری‌ها ایجاد بستر مناسب برای رفتارهای فرهنگی هنری و گسترش نشاط اجتماعی شهروندان در جامعه است، به همین منظور تعامل و همکاری هدفمند با هنرمندان و فرهیختگان، افزایش سهم مصرف خدمات و کالاهای فرهنگی در سبد خانوار، ایجاد مراکز فرهنگی و هنری برای غنی‌سازی اوقات فراغت و کمک به افزایش روحیه نشاط و شادابی شهروندان، حمایت از فعالیت‌های فرهنگی هنری از جمله وظایف تعریف شده در شهرداری تهران و سازمان‌های زیر مجموعه است که ایجاد فضاهایی همچون برج میلاد و مرکز همایش‌های آن به همین منظور بوده است.

از آنجایی که برگزاری کنسرت‌های موسیقی بخش قابل توجهی از ایجاد شادابی، نشاط و تخلیه انرژی برای مدیریت هیجانات، تنش‌زدایی و هنجارگرایی در جامعه را تشکیل می‌دهد، انتظار می‌رفت شهرداری تهران، سازمان‌ها و زیر مجموعه‌های آن با توجه به رسالت‌شان در امور فوق، همکاری‌های گسترده‌ای با متولیان در این حوزه به ویژه موسسات و برگزارکنندگان کنسرت‌های موسیقی انجام داده و به صورت موازی نقشی در انجام وظایف فرهنگی هنری ایفا کنند.

سالن مرکز همایش‌های برج میلاد یکی از مراکزی است که امکان برگزاری کنسرت‌هایی با جمعیت بیش از ۱۵۰۰ نفر را دارد. متاسفانه قیمت‌گذاری مرکز همایش‌های برج میلاد متناسب با وظایف شهرداری تهران نیست و در ابتدای سال جاری و بر خلاف دیگر ارگان‌های دولتی و نیمه دولتی، قیمت بهره برداری از مرکز همایش‌های برج میلاد و خدمات آن با مبلغ نامتعارفی افزایش یافته است و درعین ناباوری، مدیر مرکز همایش‌های برج میلاد اعلام کرده که بر اساس دستور جنابعالی، یک بار دیگر، قیمت اجاره سالن برای اجراهای صحنه‌ای بعد از ایام محرم و صفر افزایش یابد!

جهت آگاهی، بر اساس افزایش صورت گرفته در ابتدای سال جاری، نرخ هر صندلی در مرکز همایش‌های برج میلاد به مراتب بیشتر از نرخ صندلی سالن‌های هم تراز خود حتی سالن‌های خصوصی با تجهیزات، ظرفیت و کیفیت خدماتی بالاتر از مرکز همایش‌های برج میلاد تهران است و با دستور جدید (افزایش مجدد نرخ اجاره) این رقم، شکاف قابل توجهی با دیگر سالن‌های تهران خواهد داشت.

چنین تصمیماتی در شرایط اقتصادی حال حاضر کشور و افزایش قیمت‌ها توسط آن مجموعه، تنها فشار مالی را بر سبد فرهنگی خانوار افزایش داده است و منجر به کاهش برگزاری برنامه‌های فرهنگی هنری به خصوص کنسرت‌های موسیقی است که اینگونه رفتارها موازی با اهداف دشمنان بیرونی این مرز و بوم برای ایجاد فشار بر مردم و نارضایتی از حکومت و ارگان‌های آن است.

به این علت مجمع صنفی تولیدکنندگان آثار شنیداری به درخواست جمع قابل توجهی از مؤسسات، تهیه‌کننده‌ها و برگزارکننده‌های کنسرت‌های موسیقی، ضمن اعلام و اطلاع‌رسانی موارد فوق، از جنابعالی درخواست می‌کند هرچه سریعتر نسبت به تعدیل قیمت بهره‌برداری از سالن مذکور و خدمات جانبی آن به قیمت‌های مشابه و کمتر از سال ۱۳۹۷ اقدام عاجل کنید.

با درک اهمیت موضوعات مطرح شده، حق خواهید داد چنانچه تا روز شنبه مورخ ۳۰ شهریور ۱۳۹۸ نسبت به تامین نظر و دست کم شنیدن صدای اهالی موسیقی کشور اقدامی صورت نپذیرد، علاوه بر تحریم اجرای کنسرت در سالن مرکز همایش‌های برج میلاد چاره‌ای جز اقدامات فراگیر اعتراضی صنفی، به داوری کشاندن موضوع نزد افکار عمومی باقی نخواهد ماند و هرگونه تبعات ناشی از این اعتراضات بر عهده مجموعه تحت مدیریت جنابعالی خواهد بود.

با احترام مجدد/ مجمع صنفی تولیدکنندگان آثار موسیقی و شنیداری.»

۲۴۳

شهر فروشی، توسعه ناپایدار و نامتوازن شهرهایی همچون تهران، شهر را از هویت تهی و روابط ارگانیک کوچه ها و محله ها را مختل کرده است. این اختلال به رابطه ساکنین  با هم و ساکنین با کوچه خیابان هم رسیده است. در کوچه و خیابان هایی که همچون یک پارکینگ عمومی به تصرف حجمی از فولاد و پلاستیک به نام اتومبیل شخصی درآمده اند، دیگر خبری از دروازه های گل کوچک و توپ های پلاستیکی راه راه و هیاهوی و دویدن ها نیست. خانه به دوشی و جابجایی پی در پی، هویت محلی را بی معنی ساخته و با ارسال تلفنی دیگر کمتر بقال و نانوایی مشتری هایش را به نام و چهره می شناسد، در چنین فضایی است هر همسایه ای برایت غریبه میشود.

وارد آسانسور مجتمع مسکونی که ساکن آن هستم می شوم، پیرمردی با کمک همراهش در طبقه بعدی وارد آسانسور می شوند، پیرمردی که در همان نگاه اول وقار و تشخصش، او را برایم متمایز می کند، سلامی رد و بدل میشود و تمام. چند ماهی هر از گاه این دیدار اتفاقی تکرار می شود. تا متوجه میشوم آن همسایه آرام و ساکت که هروز بعد از ظهر با همراهش برای قدم زدن به پارک محلی میروند حسین دهلوی استاد موسیقی است.

امروز هفتم مهر ماه سالروز تولد حسین دهلوی است، آهنگساز، رهبر ارکستر و موسیقیدانی که استادش ابوالحسن صبا او را دانشمند موسیقی ایرانی نامیده بود. دهلوی معتقد است موسیقی در پاسخ به نیاز بشر باید با به پای تحولات زمانه تغییر کند و به همین منظور در بیش از شش دهه فعالیت در عرصه موسیقی همواره در پی نوآوری در موسیقی سنتی ایرانی بوده، تسلط و شناختش از موسیقی سنتی ایرانی و موسیقی جهان موجب شد تا موسیقی ایرانی را در قالب ارکستراسیون موسیقی جهانی برای گوش ها شنیدنی‌تر کند و با همنشینی سازهای ایرانی و غربی ملودی های ایرانی را از انزوا و تنهایی ردیف‌ها و گوشه‌های دستگاههای موسیقی سنتی به صحنه ارکسترهای بزرگ بیاورد. حاصل یک عمر تلاش حسین دهلوی گنجینه ای شنیداری از ده‌ها اثر برای سازهای ایرانی ، آواز و ارکستر ، ۲ اپرا و یک باله است.

برای استادی که در دهمین دهه عمر دیگر آثار خود را هم به یاد نمی آورد، یاد آوری تولدش شاید حاصلی نداشته باشد، اما این یادآوری بیشتر برای خود ماست. ما انسان‌های پریشان و سرگردانی که در این شهرهای پر هیاهو بیش از گذشته نیازمند هویت و آرامش هستیم. یادآوری تولد و یاد بزرگان فرهنگ و هنر و اندیشه این سرزمین همچون استاد دهلوی و گوش سپردن به نغمه ها و کرشمه های ساز و آواز آنها  همان حکم آرامش در دامن مادربزرگ و گوش سپردن به خاطرات و قصه هایش دارد.

چند سالی است که در یک اقدام شایسته سازمان و حالا وزارت میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری با طرح نصب کاشی ماندگار، سعی در شناسایی و معرفی محل سکونت چهره های ماندگار، شاخص و تاثیر گذار هنرمندان، اهالی فرهنگ، علم و دین برای هویت یابی ملی و محلی دارد. اینکه بدانیم که همسایه آنها هستیم برای ما هویت و افتخار می آورد، اما هرچه می گردم کاشی ماندگار استاد حسین دهلوی، که اهالی این محله را به همنشینی و همسایگی با یکی از چهره های ماندگار این سرزمین آگاه کند، نمی یابم.

۲۴۱۲۴۱

البته این جدایی هیچ‌گاه از احترام لطفی نزد کامکارها نکاست. قشنگ کامکار در این گفت‌وگو از روند شکل‌گیری کانون چاووش و فروپاشی آن و سال‌ها زندگی درکنار لطفی سخن گفته است.

شما از همان ابتدا در کنار افرادی که گروه «چاووش» را تأسیس کردند بودید؟
من از زمان شکل‌گیری این گروه و حتی تأسیس کانون چاووش دریک ساختمان قدیمی حضور داشتم و در تمام لحظات کنار اعضای چاووش بودم. از چیدن وسایل گرفته تا تمرینات. درواقع شاهد عینی آن روزگار سخت موسیقی بودم. اعضای این کانون بدون چشمداشتی به آموزش و تمرین موسیقی مشغول بودند. البته لطفی ردیف‌های موسیقی را هم تدریس می‌کرد ودر این مورد حساسیت خاصی داشت. به این علت که خود ایشان دوران بسیار سختی را درآموزش موسیقی نزد استادانی چون عبدالله دوامی و نورعلی خان برومند گذرانده بود. پیش از انقلاب لطفی با استاد ابتهاج آشنا شد و بسیار مورد توجه ایشان قرار گرفت و از اینکه جوانی چنین با اشتیاق در موسیقی فعالیت می‌کند بسیار ابراز خرسندی کرد. آقای ابتهاج موسیقی را بخوبی می‌شناخت و آگاه به زندگی موزیسین‌های آن زمان بودند. بعد از مدتی به دعوت آقای ابتهاج که آن زمان رئیس مرکز موسیقی رادیو بود لطفی به برنامه «گلچین هفته» رادیو راه یافت. تا اینکه انقلاب شد و روزگار و شرایطی موسیقی به کلی عوض شد. دیگر نه خبری از چاووشی بود و نه لطفی. در زمان انقلاب لطفی و آقای ابتهاج دراعتراض به فضای سیاسی آن دوران و کشتارهایی که صورت گرفت همراه اعضای کانون چاووش از رادیو استعفا کردند. بعد از انقلاب آقای لطفی از ایران رفت و این اتفاق موجب ایجاد فاصله بین اعضای گروه چاووش شد و آرام‌آرام گروه های موسیقی «عارف» و«شیدا» و درواقع کانون چاووش از هم پاشید. در واقع با رفتن آقای لطفی از ایران اعضای این کانون به نوعی بی‌پناه و بی‌سرپرست شدند. آن هم در دورانی که موسیقی چندان رایج نبود و مخالفت‌های شدیدی هم در برابرش وجود داشت. بنابراین کسی به فکر تأسیس کلاس موسیقی نبود. نه کنسرتی برگزارمی شد و نه اجازه حمل ساز داشتند. اوضاع بد مالی نوازندگان و از همه مهم‌تر صمیمیت و دوستی‌ای که از بین رفته بود سبب شد حتی این هنرمندان رغبتی به ساززدن نداشته باشند؛ تا آنکه دو- سه سال بعد از انقلاب من از آقای لطفی جدا شدم و به طور کلی از «چاووش» کناره‌گیری کردم و در گروه کامکارها و در کنار برادرانم فعالیت داشتم تا به امروز. شاید جدایی ما هم تأثیر زیادی بر به هم خوردن گروه چاووش گذاشت. در مستند «چاووش از درآمد تا فرود» هم به این مسائل پرداخته شده است.

پس اگر زندگی شما و آقای لطفی ادامه می‌یافت گروه چاووش از هم نمی‌پاشید؟
بله. گروه چاووش می‌توانست ادامه داشته باشد اما متأسفانه همه چیز به هم خورد. بیشتر اعضای این گروه از خانواده کامکارها بودند و بی‌تردید با بازگشت دوباره آقای لطفی به ایران و حضور دوباره این اعضا، چاووش می‌توانست فعالیت خود را از سر بگیرد و ادامه دهد. البته ایشان در ایران تمام تلاش خود را در احیای دوباره این گروه انجام دادند اما متأسفانه آن گروه‌ها از هم پاشید و بسیاری از نوازندگان مهاجرت کردند جزخانواده من. من نیز یکی دو سال بعد از انقلاب و درواقع زمانی که موسیقی توانست حیات دوباره بگیرد با گروه موسیقی کامکارها به روی صحنه رفتم و در واقع نخستین زنی بودم که درآن شرایط سخت توانست اجازه حضور در صحنه موسیقی داشته باشد. اما امروز می‌بینید که چه فضای خوبی در موسیقی ایجاد شده و خوشبختانه همه خانم ها می‌توانند گروه موسیقی داشته باشند و بخوانند.

از دید شما نسل امروز ما چقدر پذیرای چنین موسیقی‌هایی است؟
نمی‌خواهم به قضیه عمومیت بدهم و بگویم همه این گونه فکر می‌کنند. موسیقی خوب هم اجرا می‌شود و شنونده خوب هم قطعاً وجود دارد. قطعاً شرایط امروز بسیار بهتر ازگذشته است. اگر آن زمان دو کلاس موسیقی در شهری مثل تهران وجود داشت الان حداقل هر محله بیش از سه آموزشگاه موسیقی دارد و اغلب جوان‌ها، شرکت کننده‌های این کلاس‌ها هستند. هنرجویان من از نوجوانان ۱۰ ساله تا خانم‌های ۶۰ ساله هستند و علاقه‌مند به آموختن ساز. به هر حال تحولی که بعد از انقلاب ایجاد شد، تحول بسیار خوبی بود. البته یک عده هم هنوز اندرخم یک کوچه‌اند و خودشان را پیدا نکرده‌اند که کجای این داستان ایستاده‌اند. هم صدای آقای شجریان را دوست دارند و هم صدای آن خواننده‌های پاپ را که نمی‌توان درکی از ترانه های‌شان داشت. من به موسیقی علاقه‌مندم که شعر و ملودی آن گوش‌نواز باشد و نوازنده‌ها اجرای درستی از آن داشته باشند.

با این تفاسیر می‌توان گفت دو اتفاق مهم مسیر موسیقایی کشورمان را تحت تأثیر خود قرارداده است. نخست جدایی شما از استاد محمد رضا لطفی و دیگری اختلاف و همکاری نکردن پرویز مشکاتیان و محمدرضا شجریان؛ نظر شما دراین باره چیست؟
شجریان، مشکاتیان و لطفی رأس کانون چاووش بودند و نقش بسیار مهم و مفیدی در ارائه موسیقی داشتند. اما در رویدادهایی مثل جشن هنر شیراز اتفاقات بسیار بدی افتاد. البته آقای شجریان هیچ تفکر سیاسی خاصی نداشتند. همیشه می‌گفتند سیاست را وارد هنرخود نکنید و کار موسیقی خود را انجام بدهید اما دیگر دوستانی که دراین کانون بودند چون اغلب جوان بودند مثل آقای لطفی متأسفانه دوست داشتند کارهای سیاسی انجام بدهند و در اغلب جلسه هایی که در منزل ما برگزار می‌شد یک عده موافق این کارهای سیاسی بودند یک عده مخالف. من هم براین نظرم وقتی سیاست وارد زندگی و کار هنری شود زندگی از دست خواهد رفت. درواقع وقتی ترجیح می‌دهید یک کار سیاسی در کنار کارهنری انجام شود قطعاً کار هنری‌ افت پیدا خواهد کرد.

من و لطفی در کانون چاووش صمیمانه کار می‌کردیم. قبل ازاینکه نوازنده باشیم، دوست و رفیق یکدیگر بودیم اما این رابطه به هم خورد چرا که لطفی با تمام مهربانی‌هایی‌ که داشت حرف، حرف خودش بود. او سیاست را اولویت زندگی خودش می‌دانست.

بهتر است بگویم سیاست باعث جدایی من و لطفی شد. تمام کسانی که اطراف ما بودند متأسفانه به کارهای سیاسی می‌پرداختند و لطفی را کشاندند به چاله و خودشان امروز بالای آن چاله زندگی می‌کنند. آنها لطفی را نابود کردند. با نابود شدن او من و فرزندم هم نابود شدیم. لطفی در مسیر موسیقایی من بسیار تأثیرگذار بود و تلاشم در زندگی این بوده که با تمام احساس و قدرتم از ایشان حمایت کنم. لطفی همیشه در خاطر من خواهند ماند و هیچ‌گاه فراموش نمی‌شود.

۲۴۱۲۴۱