دسته: گردشگری

به گزارش خبرنگار مهر، محمد مکاری کارشناس ارشد مردم شناسی و مدیر گروه زیست محیطی پژوهشکده مردم شناسی در مقاله ای با موضوع نوروز در میان کرمانج های خراسان و با مطالعه موردی در قوچان آیین های نوروزی این منطقه از کشور را مورد مطالعه قرار داده است. در بخشی از این مقاله درباره آیین سیزده به در آمده است:

سیزده آخرین رسم از مراحل گذار شروع سال نو است که بعد از آن روز، مردم شرایط عادی زندگی خود را شروع می کنند و به طور کلی از تب و تاب سال نو فارغ می شوند. در این روز مردم خود را برای رفتن به بیرون از خانه و در دامان طبیعت آماده می کنند. آنان از صبح روز سیزده تا به هنگام عصر در مناطق خوش آب و هوا به تفریح و سرگرمی می پردازند. بازی های گروهی، ورزش کشتی چوخه، رقص های محلی و غیره از جمله بازی ها و ورزش هایی است که مردم مناطق کرمانج نشین و نیز شهر قوچان در روز سیزده به در انجام می دهند. کشتی چوخه در ایام نوروز و خاصه در روز سیزده نوروز با نواختن دهل و سرنا که ازسوی نوازندگان محلی نواخته می شود، شور و حال دیگری به این روز می دهد.

هر جا چمنی و یا خاک نرمی وجود داشته باشد آنجا محل برگزاری این کشتی است. رقص های محلی همچون رقص با چوب بازی، رقص یک قرسه و دور قرسه و چپ و راسته از جمله رقص های آیینی است که در روز سیزده به در از سوی مردان و زنان انجام می شود. در گذشته های نه چندان دور در شهر قوچان محله ای به نام عیدگاه وجود داشت که مردم قوچان روز سیزده را آنجا می گذراندند. ولی در حال حاضر یکی از مراکزی که کانون گردهم آیی مردم در روز سیزده نوروز است، بقعه سلطان ابراهیم است که مردم برای زیارت این امامزاده به آنجا می روند و در دشت های پیرامون این امامزاده به تفریح و سرگرمی می پردازند. از جمله بازی های گروهی که در سیزده به در طرفداران زیادی دارد، می توان به بازی او پشتک و یا او پشتنک و بازی پادشاه ویر و گوگ چمبه اشاره کرد.

عشایر کرمانج شهرستان قوچان معتقدند، در این روز می بایستی از روی آب روان پرید و سبزه ای را که در روزهای قبل از عید پرورش داه اند،؛ به آب انداخت. دختران دم بخت نیز مبادرت به گره زدن سبزه می کنند و معتقدند که با این کار بخت آنان باز خواهد شد. زیارت مرقد مطهر امامزادگان خاصه زیارت مرقصد امامزاده سلطان ابراهیم و همچنین زیارت قبور از جمله رسم های رایج مردم قوچان در روز سیزده است.

از دیگر آیین ها و مراسمی که در فصل بهار در بین عشایر کرمانج و روستاییان قوچان رایج است اینکه در روز ۲۳ یا هفته آخر اردیبهشت مردم دست از کار کشیده و به منطقه باباکمر می روند. بابا کمر در دو کیلومتری جنوب بیگلر در دامنه ای سبز و خرم و حاشیه چشمه ساری قرار گرفته که درختان کهنسال اطراف آن را احاطه کرده است. مردم گروه گروه پیاده و سواره به طرف باباکمر حرکت می کنند و در دامنه های سر سبز این کوه جمه می شوند و با کشتی گرفتن آن روز را سپری می کنند.

بعضی از مردم هم به عنوان نذر و نیاز گوسفندی را نیز قربانی می کنند و در همان جا بین مرم تقسیم می کنند. منطقه باباکمر از نگاه مردم قوچان یکی از مناطق زیارتگاهی محسوب می شود و معتقدند که مزار باباکمر در نقطه ای از کوه است. بنابراین بعد از انجام مراسم جشن و سرور برای زیارت و قرائت فاتحه به پای آن کوه می روند. کرمانج ها در طی سال با برگزاری آیین ها و مراسم، حس همگرایی و وفاق اجتماعی را به نمایش می گذارند، زیرا باورشان زندگی پر از فراز و نشیب سخت و آسان است و بایستی این مصائب و مشکلات معیشت و طبیعت روزگار را در چنین مواقعی از خود دور کرد و از طرفی از حال و روز همدیگر با خبر شد.

در تقویم رسمی کشور روز ۱۳ فروردین به عنوان روز طبیعت نامگذاری شده است هر چند در بین عموم مردم با عنوان «سیزده‌به‌در» شناخته می‌شود که بخشی از آیین و سنت نوروز به شمار می‌آید. ایرانی‌ها بعد از دو هفته جشن و تعطیلی نوروز، در سیزدهمین روز فروردین به دل دشت و صحرا می‌زنند و در کنار خانواده و فامیل، دوستان و آشنایان اوقات خوشی را می‌گذرانند.

البته امسال به دلیل گستردگی ویروس کرونا، برگزاری سنت سیزده‌به‌در ممنوع و به همه شهروندان ایرانی توصیه شده است که به منظور مراقبت از جان خود و دیگران در خانه بمانند. شاید این قرنطینه‌های خانگی روشی برای زیر سئوال بردن خرافات درباره نحسی روز ۱۳ فروردین باشد.

بنابر معتقدات عامیانه ایرانیان در اثر قاجار، در روز سیزدهم فروردین احتمال داشت؛ خانه‌ها ویران شود بنابراین برای در امان ماندن از خطرات این روز و برای محافظت از خود در برابر اتفاقات شوم احتمالی در سال جدید، نخستین سیزدهم هر سال را از خانه بیرون می‌رفتند و به گردش و نشاط می گذراند تا آن نحسی و بلا را از خود، خانه و شهرشان به در کنند.
به گفته سجاد آیدنلو نویسنده مقاله « سابقه و سبب برگزاری سیزده بدر و سنت های ایرانی»، احتمالاً در اعتقاد به نحس بودن عدد ۱۳ و روز سیزدهم، ۱۲ تایی بودن شمار برج‌های فلکی در نجوم قدیم و برخی اخبار و احادیث دینی به ویژه در عصر قاجار که روز سیزدهم ماه های ایرانی را شوم و بد دانسته؛ تاثیر داشته است.

البته باید به این نکته توجه کرد که در باورهای زرتشتی، روز سیزدهم فروردین، نماد هزاره سیزدهم بوده که در باورهای ایرانی زمان پایان عمر ۱۲ هزار ساله جهان و آغاز ویرانی و نابودی است، بنابراین رو سیزدهم فروردین، نگران‌کننده و منحوس دانسته می‌شد.
البته این باور وجود دارد که سابقه سیزده‌به‌در به ایران باستان می‌رسد و علت اصلی چنین روزی آن است که مردم نه برای جشن و سرور بلکه برای برگزاری مراسم‌ دینی و خواندن دعا و نیایش به بیرون از شهر می رفتند.

نبرد ایزد باران با دیو خشکسالی 
البته روز ۱۳ فروردین، روز نبرد ایزد باران با دیو خشکسالی نیز دانسته می‌شود. می‌دانیم در ایران باستان تمامی روزهای ماه نام مخصوص خود را داشتند. ۱۳ فروردین ماه، «تیشتَر» یا ایزد باران نامیده می‌شد. برای همین هم ایرانیان باستان که عادت داشتند برای نوروز، هفت نوع قلعه شامل گندم، جو، نخود، لوبیا، ارزن، عدس و ماش را در سینی‌های بزرگ سبز می‌کردند؛ در روز سیزدهم فروردین، سبزه‌ها را به آب روان می‌سپردند.
در مقاله «سیزده‌به‌در؛ پیروزی اسب سفید بر اسب سیاه» نوشته علی جلالی آمده است: تیشتر در منابع زرتشتی ایزد باران دانسته شده است که پدید آورنده آب‌‎ها، رودها، دریاچه‌ها و دریاها، درهم شکننده جادوگران و پاسدار آریایی‌هاست که بیشتر به صورت اسبی سفید و زیبا با گوشه‌های طلایی وارد دریا می‌شود و در آنجا با «اپوشه» دیو خشکسالی که در قالب اسبی سیاه و ترسناک تجلی می‌یابد؛ روبه‌رو می‌شود. این دو سه روز می جنگند که بر اساس باور ایرانیان باستان، باید برای تیشتر قربانی می‌دادند او پیروز شود تا آنها دچار خشکسالی نشوند.

سابقه سیزده‌به‌در 
سابقه سیزده‌به‌در از جمله مباحثی است که اتفاق نظر درباره آن وجود ندارد اما به گفته سجاد آیدنلو اخیرترین متنی که به سیزده‌به‌در اشاره کرده به دوره قاجار برمی‌گردد و تا قبل از این دوره متن مکتوبی وجود ندارد که به به طور مستقیم به سنت سیزده‌به‌در اشاره کرده باشد.

نکته پراهمیت آن است که در دوره قاجار علاوه بر خاطرات ناصرالدین‌شاه در سفرنامه‌های نویسندگان ایرانی و خارجی اشاره شده است که سیزده‌به‌در با جدیت و اهتمام بالا از سوی مردم و دربار اجرا می‌شده و مردم در این روز حتما برای گردش و تفریح به باغ‌ها و تفرجگاه‌ها می‌رفتند و بر این باور بودند که باید برای دور شدن از نحسی این روز، حتما باید خانه خود را ترک کنند و با حضور در طبیعت از شومی سال جدید در امان بمانند.

در دهه‌ها و سال‌های اخیر به دنبال رواج عقل‌گرایی در جوامع از جمله ایران، این تفکر که روز ۱۳ فروردین نحس است؛ تغییر کرده و گروه‌های مختلف جامعه بیشتر برای خوشگذرانی و تفریح سنت سیزده‌به‌در را اجرا می‌کنند تا بهانه‌ای باشد برای دورهمی، خوردن آش رشته و کاهو و سکنجبین و بازی‌های گروهی و رقص‌های محلی. 

امسال کرونا فرصت دورهمی و تفریح سیزده‌به‌در را از ایرانی‌ها گرفت اما بستری برای زیر سئوال بردن خرافه نحس بودن ۱۳ فروردین فراهم کرد. چون این روز زمانی نحس می‌شود که بدون توجه به توصیه‌های پزشکی وارد طبیعت شویم و دورهمی تشکیل بدهیم و جان خود و دیگران را به خطر بیاندازیم. کرونا فرصتی را فراهم کرد تا شعر ابوالقاسم حالت را تکرار کنیم که
«سیزده نحسی ندارد/نحسی از رفتار توست
هر زیان کاید به بار/از زشتی رفتار توست»

انتهای پیام

به گزارش ایسنا، شبکه‌ی قطار شهری روسیه در سال ۱۹۳۵، یعنی بیش از ۸۰ سال پیش کلید خورد. در آن زمان، استالین، دیکتاتور معروف اتحاد جماهیر شوروی، تصمیم گرفت که این پروژه را از یک‌سو، به نماد قدرت و توسعه در جامعه‌ی کمونیستی بلوک شرق تبدیل کند، ازسوی دیگر، پس از پایان کار، آن‌را به نماد قدرشناسی در قبال انسان‌هایی تبدیل کند که به‌پای حزب کمونیسم، تا پای جان از هیچ کوشش و ایثاری دریغ نمی‌کنند. به همین دلیل، هنوز در نقطه‌هایی از ایستگاه‌های خاص، نمادها و تصویرهای مربوط به بانیان و عاملان اجرای این پروژه‌ی بزرگ و دشوار در آن زمان، به‌چشم می‌خورد.

برخی از ایستگاه‌های مترو در این دو شهر، بویژه مسکو، عملا شکل گالری‌های هنری را پیدا کرده‌اند که نه‌تنها آثاری هنری در گونه‌های نقاشی، مجسمه‌سازی و معماری را در خود جای داده‌اند، بلکه با حفظ مؤلفه‌های تاریخی همچون لوسترها، به یکی از جاذبه‌ها و مقصدهای مورد توصیه برای گردشگرانی که به این شهرها سفر می‌کنند تبدیل شده‌اند. در این ایستگاه‌ها سنگ مرمرهای تراش‌خورده به‌وفور یافت می‌شوند و نیز چلچراغ‌هایی که در طراحی، هر فردی را به‌یاد خورشید در زیر زمین می‌اندازند.

اما در سنت‌ پترزبورگ، هرچند شکل و شمایل ساختار مترو و ایستگاه‌های آن، در کل به ساختار مترو مسکو شباهت بسیار دارد؛ اما علاوه بر این‌که تعداد و طول خط‌ها در این شهر شمالی روسیه محدودتر است، یک تفاوت دیگر نیز عمق بسیار زیاد ایستگاه‌های مترو در این شهر، نسبت به مسکو و دیگر شهرهای جهان است. درواقع با توجه به آن‌که این شهر در منطقه‌ای دلتایی و در محاصره و مجاورت آب‌ها (در قالب رودخانه و دریا) قرار گرفته است، به‌اجبار، خطوط و برخی ایستگاه‌های آن در عمق بسیار زیاد زمین قرار گرفته‌اند؛ تا عملا کار حفاری و محافظت از آن، مقدور باشد. همچنین در برخی از ایستگاه‌ها، محل توقف قطار و مسافران، در محفظه‌هایی طراحی شده است تا از ریزش آب جلوگیری شود.

در سن‌پترزبورگ که گفته می‌شود شمالی‌ترین شهر بالای یک میلیون نفر جمعیت جهان است، محل زندگی چهره های خاص، ازجمله در حوزه فرهنگ و ادبیات، از جاذبه های تاریخی و گردشگری محسوب می شوند. آپارتمان پوشکین که در کنار کانالی در نزدیکی مجموعه‌ی موزه‌ی هرمیتاژ (کاخ تابستانی کاترین کبیر) قرار دارد، امروزه در قامت موزه، پذیرای گردشگران از نقاط مختلف جهان است. البته مجسمه‌ای از پوشکین در مقابل موزه‌ی هنرهای معاصر پوشکین نیز نصب است که عده‌ای در سایت‌های فارسی‌زبان، آن‌را به‌اشتباه، به‌عنوان خانه‌ی پوشکین ثبت کرده‌اند. آپارتمان پوشکین در سنت‌پترزبورگ نیز به‌شکل موزه‌ای از وسایل شخصی این شاعر بنام و روایتی از زندگی تراژیک او حفظ شده است. همچنین در یکی از خیابان‌های منشعب از سر دیگر خیابان معروف نووسکی که آن‌هم به‌نام پوشکین نامگذاری شده نیز مجسمه‌ی یادمان او در میدان‌گاهی قرار دارد.

خانه‌ی «آنا آخماتوآ» – شاعر دوره‌ی حکومت استالین – و همسرش نیکلای پونین که از مبارزان آن زمان بوده نیز در نزدیکی آپارتمان پوشکین اما در باغی به‌نسبت مجلل قرار دارد. این موزه هم روایت زندگی این شاعر شناخته‌شده را به مخاطب ارایه می‌کند. اما در سوی دیگر خیابان چندکیلومتری و البته محوری نووسکی در سنت پترزبورگ و در نزدیکی خیابان و مجسمه‌ی یادمان پوشکین، خانه‌ی  «فئودور داستایووسکی»، نویسنده‌ای است که در میان مخاطبان ایرانی یکی از مشهورترین روس‌هاست. در خانه‌ی او نیز که در نبش دو خیابان فرعی قرار گرفته، علاوه بر کلاه و بارانی و دیگر وسایل شخصی، میز نویسندگی داستایووسکی را هم با ادوات نگارش او از نزدیک می‌توان دید

کلیساهای سنت پترزبورگ هم از جاذبه های جدی آن هستند. کلیسای جامع اسحاق (ایساک)، از کلیساهای معروف روسیه است که در شهر سنت پترزبورگ قرار دارد. این کلیسا با بنایی عظیم و با گنبدی طلایی، در ابتدای قرن هجدهم، به سبک کلاسیک روسی ساخته و در قرن نوزدهم توسط معماری فرانسوی تجدید بنا شده است. این کلسیا به‌عنوان بزرگ‌ترین کلیسای روسیه، ظرفیت پذیرش ۱۴ هزار عابد را دارد و گردشگران برای تماشای شهر سنت‌ پترزبورگ از نمای بالا، پس از تهیه‌ی بلیت، حدود ۵۰۰ پله را برای بالا رفتن به سطوح فوقانی آن می‌توانند طی کنند. این کلیسا نیز به‌جز زمان برگزاری برخی مناسبت‌ها و عیدهای مذهبی، کارکرد موزه‌ای دارد.

کلیسای کازان، دیگر کلیسای مطرح در سنت‌پترزبورگ و روسیه است که ساختمان اولیه‌ی آن در ابتدای قرن نوزدهم توسط معماری روس بنا شده است. گویا چند سال بعد، پس از شکست لشگر ناپلئون بناپارت از روس‌ها، غنیمت‌های جنگی و پرچم‌های لشگر مغلوب در این کلیسا جمع‌آوری می‌شود.

پیکر قهرمان روسیه در آن جنگ نیز در این کلیسا دفن شده و مردم روسیه او را بسیار تکریم و سنگ مزارش را زیارت می‌کنند. تندیس‌های نصب شده در ورودی کلیسا نیز به همین قهرمان و یکی از سردارهای آن دوره مربوط است. کلیسای کازان کارکرد مذهبی خود را حفظ کرده و مردم هر روز برای انجام اعمال مذهبی به آن می‌توانند وارد شوند. درواقع سیاست دوره‌ی کمونیستی این بوده که برخی کلیساها یا مسجدها را از کارکرد مذهبی صرف خود خارج کرده، آن‌ها را در مقام موزه، کتابخانه و امثال این‌ها درآوردند. درواقع گردشگران هم در این میان، با حفظ شئونی، مجال می‌یابند که از زیبایی‌های داخلی کلیسا دیدن کنند.

اما کلیسای مطرح دیگر، کلیسای ناجی سنت پترزبورگ یا خون ریخته شده است. این کلیسا که دقیقا مشابه کلیسای سنت باسیل (واسیل مقدس) مسکو ساخته شده، مانند بیشتر کلیساهای یادشده است که گردشگران باید برای ورود به آن و تماشای زیبایی‌های معماری و تزئینی‌شان، ورودیه بپردازند.

کلیسای “بناشده بر خون” یا “قیام مسیح” از دیگر نام‌های این کلیسای ساخته شده در اواخر قرن نوزدهم است. گفته می‌شود «ساخت بنای کلیسا در سال ۱۸۸۳ به‌دستور الکساندر سوم، به‌عنوان یادبودی برای پدرش، تزار الکساندر دوم و در محل ترور او شروع شد.

تزار الکساندر دوم همان کسی بود که در سال ۱۸۶۱ قانون منع رعیت‌داری در روسیه را تصویب کرد. روند پیشرفت کار قدری کند بود و سرانجام در سال ۱۹۰۷ و در دوره‌ی نیکلاس دوم ساخت کلیسا به پایان رسید.

درواقع منع برده‌داری تنها جان «آبراهام لینکولن» را در آمریکا نگرفت، بلکه یکی از تزارهای روسیه را هم به‌شکل مشابهی به کام مرگ فرستاد. از این رو، کلیسای یادشده که به‌عنوان یادبود تزار شهید و در محل ترور او ساخته شده، کلیسای «خون ریخته‌شده» نام گرفته است. کاشی‌کاری‌ها و نقاشی‌های درون این کلیسا برای گردشگران بسیار جذابیت دارند.

در سنت‌پترزبورگ و حوالی آن، کلیساهای دیگری هم قرار دارند؛ ازجمله کلیسایی در شهر پتروف، مقابل کاخ سلطنتی پتر کبیر که تاحدودی شبیه به کلیسای واسیل مقدس در مسکو یا کلیسای خون ریخته‌شده در سنت‌پترزبورگ ساخته شده است. این کلیسا چند سالی متروکه بود و سپس بازسازی شد.

کلیسای موجود در قلعه‌ی پترو پاول سنت پترزبورگ، از جهتی، جزو مهم‌ترین کلیساهای روسیه است. قلعه‌ی پتر و پاول را نخستین ساختمان و اثر معماری شهر سنت پترزبورگ می‌دانند که در ابتدای قرن هجدهم با هدف کنترل رودخانه و دسترسی به دریای بالتیک، در یکی از جزیره‌گون‌های این شهر، توسط معمارانی ایتالیایی و آلمانی بنا شد.

علاوه بر اینها، در کنار مجموعه گردشگری خیابان نووسکی و کاخ های تزارهای روسیه چون پتر، موزه مشهور هرمیتاژ، از جاذبه های درجه یک جهانی سنت پترزبورگ به حساب می آید.

انتهای پیام

به گزارش ایسنا، یکی از شرکت‌های معدنی فعال در سواد کوه مازندران، درست در روز یکم فروردین امسال برای بهره‌برداری بیشتر از معدن سنگ خود، اقدام به انفجار در عرصه و حریم درجه یک محوطه غار اسپهبد خورشید کرد، آن‌هم در شرایطی که برای قطع زنجیره‌ی انتقال ویروس کرونا فعالیت‌های نه چندان مهم در کشور تعطیل شده‌اند، اما متاسفانه برخی از شرکت­های معدنی بدون تعطیلی و بی­ وقفه به اقدامات خود در این محوطه به سنگ‌شکنی در دل کوه‌ها مشغول هستند.

مهدی ایزدی – معاون میراث فرهنگی اداره کل میراث فرهنگی استان مازندران – در گفت‌وگو با ایسنا می‌گوید: این اداره کل از سال گذشته با طرح شکایت از معدن‌کارانی که در عرصه و حریم مجموعه غار دژ اسپهبد خورشید فعالیت دارند، پیگیر است تا همه‌ی پروژه‌های آن محدوده متوقف شود، هر چند در حال حاضر هیچ معدنی در عرصه‌ی غار اسپهبد فعال نیست.

او از نخستین نتایج این پیگیری‌ها را صدور دستور دادستان مبنی بر تعطیلی فعالیت معادن‌کاران در این محدوده می‌داند و ادامه می‌دهد: از سوی دیگر چون تاریخ صدور مجوز فعالیت برخی از این معدنکاران قبل از تصویب حریم مصوب منطقه بوده است، دادستان مجبور به اجازه‌ی فعالیت آن‌ها شد تا در اسرع وقت جابجایی معادن و تعطیلی کامل آن‌ها اتفاق بیفتد.

وی اضافه کرد: جابجایی معادن باید از طریق منابع ملی و طبیعی انجام شود اما میراث فرهنگی در هر صورت پیگیر است تا هر چه سریع‌تر این اتفاق رخ دهد.

وی با تاکید بر این‌که فعالیت معادنی که باعث انفجار در محدوده غار دژ اسپهبد شده‌اند در طول روزهای گذشته متوقف شده است، ادامه می‌دهد: نیروهای یگان میراث فرهنگی جلو ادامه‌ی فعالیت آن‌ها را گرفتند، اما هنوز در نقاطی که جزو حریم مجموعه است و با محوطه فاصله دارد، برخی بهره‌برداری‌ها به دستور دادستانی به طور موقت و با تایید ضابطه‌های میراث فرهنگی ادامه دارد تا سریع‌تر مکان جدیدی برای آن‌ها جایگزین شود.

ایزدی با بیان این که نمی‌توان آسیب وارد شده به محوطه را در شرایط کنونی تخمین زد، تاکید می‌کند: وقتی سنگی از یک محوطه‌ی تاریخی جابجا می‌شود، نمی‌توان آسیب وارد شده به آن را حتی به ریال هم تخمین زد.

انتهای پیام

۱۲ فروردین ۱۳۹۹ / ۱۶:۰۲

مگر جز آن است که خاطره‌هایمان با قصه‌ها و حکایت‌ها پیوند می‌خورد و مگر جز آن است که آرزوهای دور و درازمان را با داستان‌ها پیوند می‌زنیم تا روح حضور خویش را در آن‌ها بازیابیم، تا هر آنچه را نایافتنی است، بدان‌ها دست یابیم؟ با نگاه به این عکس‌ها، تنهایی‌ها، سرخوردگی‌ها، شادمانی‌ها و تلخی‌های گریزناپذیرمان را در تار و پود قصه‌ها می‌ریزیم و با چشم‌اندازی خوش‌بینانه، مزرع سبزی را از قالب فرسوده ناملایمات بیرون می‌کشیم تا حدیثی دیگر از طلوعی دیگر را زمزمه کنیم؛ حدیثی با رنگ و لعاب زندگی، با خاطراتی از شهر عشق و شعر و ادب.

اینجا یکی از پرجاذبه‌ترین مقاصد گردشگری ایران است که هر سال بویژه در نوروز انبوه گردشگران ایرانی و خارجی روانه آن می‌شوند. جذابیت‌های باستانی و طبیعی آن همانند رباینده دل‌هاست که از دیدن آن سیراب نخواهید شد. شیراز پر از زیبایی‌های تاریخ و فرهنگ ایرانی است و هر کسی را وسوسه می‌کند تا سفری به‌یادماندنی به این شهر داشته باشد؛ سفری در دالان تاریخ، از عظمت و شکوه ایران‌باستان تا معماری‌های بی‌بدیل دوران زندیه و قاجار؛ سفری با عطر بهارنارنج و طعم فالوده شیرازی و نوای شعر اصیل فارسی.

نوروز ۹۸ با تمام دشواری‌هایی که سیل فروردین به شیراز و شهروندانش تحمیل کرد، شهر مملو از گردشگر بود؛ اما نوروز ۹۹ حکایتی متفاوت دارد. حالا پای مرگ و زندگی خود و اطرافیانمان در میان است. به جای مهمانانِ هرسالۀ شیراز، امسال کرونا مهمان این شهر است؛ مهمان ناخوانده‌ای که به تمام ایران و به تمام جهان سفر کرده است.

حالا مدتی است از کمپین «در خانه می‌مانیم» صحبت می‌کنیم؛ کمپینی که باید همه‌مان رعایت کنیم. شیرازی‌ها معروفند به مهمان‌نوازی؛ اما این مهمان‌نوازی را گذاشته‌اند برای روزهایی نه‌چندان دور که دیگر خبری از شیوع ویروس نیست و «کرونا» خاطره‌ای است که تجربه‌های نه‌چندان ارزانی را برایمان آورده بود. تا رسیدن آن روزها، شیراز هم مثل جاهای دیگر، برای تداوم زندگی، از مهمان‌نوازی معذور است؛ ولو به قیمت گردِ غربتی که مدتی روی دیدنی‌هایش می‌نشیند.

در این تصاویر، تفاوت حال و هوای نوروز ۱۳۹۸ و نوروز ۱۳۹۹ را خواهید دید. شوری که بود، سکوتی که هست، امیدی که باقی‌ست.

با توجه به شیوع ویروس کرونا و توصیه های اکید مسئولین جهت مهار و جلوگیری از انتشار ویروس کرونا تصمیماتی از قبیل تعطیلی بازارها، بوستان ها، هتل ها، رستوران ها، وضع مقررات منع رفت و آمد های برون شهری گرفته شد. از اولین روزهای سال ۹۹ تمامی پاساژها، فروشگاه‌ها، دست فروش‌ها و بازار سرپوشیده و اماکن گردشگری و تاریخی سمنان بجز فروشگاه‌هایی که کالاهای اساسی عرضه می‌کنند و در روز های اخیر نیز تمامی پارک ها و تفرجگاه‌ها بطور کامل بسته شدند و اغلب مردم فقط برای خرید کالاهای مورد نیاز خود از خانه خارج می‌شوند و بعضاً تردد غیر ضروری نیز در شهر مشاهده می شود.

۱۲ فروردین ۱۳۹۹ / ۱۵:۱۹

خبرگزاری مهر، گروه فرهنگ: حسن شاه‌محمدی (البرز پژوه)

در کنار کارهای پایانی سال، خانواده‌های کلاکی برای استقبال از عید نوروز، پختن شیرینی توتک را نیز انجام می‌دهند. بنا به رسمی دیرینه در روستای کلاک کهن و دیگر مناطق کرج در گذشته اقدام به پخت و تهیه این شیرینی می‌شد. در حال حاضر با وجود انواع شیرینی‌های سنتی و خارجی، خانواده‌هایی که به سنت‌ها پایبندند، به تهیه و پخت آن اقدام می‌کنند.

این نان شیرینی خوشمزه با کیفیت با سابقه چند صد ساله است که در گذشته به علت نبود شکر از شیره توت در پخت آن استفاده می‌شد. به همین علت نیز نام آن را توتک گذاشته‌اند. شیرینی توتک تنها سوغات مردم کرج در گذشته در مورخ ۲۳/‏۰۴/‏۹۷‬ به شماره ۱۵۷۷ به ثبت آثار ملی ایران رسیده است.

توتک و اگردک از شیرینی‌های مخصوص کلاک است. اگردک در جشن‌های عروسی و توتک چنانکه گفته شد مخصوص عید نوروز بوده است. البته در دیگر ایام سال هم بنا به نیاز پخت می‌شدند، اما این پخت‌ها در غیر از موعد موسوم رسمیت نداشتند.

پختن نان و توتک در هفته‌های پایانی سال تمام فضای روستا را عطرآگین می‌کرد، هر خانواده بنا به و سعی که داشت مقداری خمیر آرد گندم تهیه میکرد. پختن توتک همراه با شادی و شعف بود اما کاری پر زحمت به شمار می‌رفت، بنابراین نیاز به کمک چند نفر داشت. غالباً این وظیفه بر گردن خانم‌های خانه و خانم‌های همسایه و فامیل بود که به یاری یکدیگر می‌شتافتند بخصوص اینکه این کمک و همیاری به صورت متقابل بود. کار پختن توتک یک کار تجربی و تقریباً کار «آبجی نانواها» بود که در این کار تبحر زیادی داشتند.

برای تهیه خمیر ۳۰۰ الی ۴۰۰ عدد توتک از ابتدا صبح زود کار شروع می‌شد. مواد لازم برای تهیه این خمیر عبارت بودند از: آرد گندم، روغن، شکر، آب و مایه خمیر. در طشتی چوبی (لاوک) آنها را به نسبت معین مخلوط می‌کردند تا خمیر به دست آید. خمیر را آنقدر ورز می دادند تا خمیر ور آمده (عمل تخمیر انجام بگیرد) کم کم با گرم کردن تنور – که با هیزم و خار و خاشاک روشن می‌شد – کار پختن را آغاز می‌کردند.

ابزار کار برای پختن شیرینی نیز از این قرار بود: یک سفره پهن سفید، تخته و وردنه، شانه، توکان (ظرف فلزی دسته بلند)، میله فلزی بلند که یک سر آن پهن و سر دیگر آن حالت قلاب داشت برای گرفتن یا جدا کردن نان در داخل تنور و وسیله‌ای گرد مانند بادگیر درب سماور زغالی که در آن زمان رایج بود که برای شکیل شدن شکل ظاهری قرص شیرینی توتک استفاده می‌شد.

چانه را با وردنه روی تخته مخصوص پهن کرده و توسط دندانه‌های شانه روی آن را به صورت ضربدر نقش می‌بستند، سپس محصول را به بدنه تنور می‌چسباندند تا پخته شود.

قطر این نان شیرینی خوش مزه حدود ۱۴ الی ۱۵ و ضخامت آن حدود ۱/۵ سانتیمر است. همانطور که گفته شد در خانواده اصیل کرجی به پاس حفظ سنت‌های قدیمی از میهمانان نوروزی خود در کنار دیگر شیرینی‌های رایج با شیرینی توتک هم پذیرایی می‌کنند.

به گزارش ایسنا، اما اتفاقات هر روزه دست به دست هم دادند تا همان برخی از مردم ثابت کنند که بهترین راه برایشان مانند تعطیلی‌های نوروزی هر سال، تعطیلات است. آن‌هم وقتی فشارها برای در خانه ماندن به هر دلیلی بیشتر از قبل باشد و حالا به نظر می‌رسد کرونا ویروس این فرصت را بهتر از هر زمان دیگری برای آن‌ها که می‌خواهند، فراهم کرده است.

سربازان فرهنگی به فکر حفاظت از آثار تاریخی کشور باشند

مهدی حجت ـ بنیانگذار سازمان میراث فرهنگی ـ هم که چند خبر ابتدایی از تخریب‌ها همزمان با آغاز قرنطینه خانگی را شنیده، از مردم درخواست می‌کند تا مانند سربازان سلامت، در نقش سربازان فرهنگی، به فکر حفاظت از آثار تاریخی کشور باشند.

او در گفت‌وگو با ایسنا، با بیان این‌که سربازان حفاظت از کشور در مقاطع مختلف فقط نام‌شان تغییر می‌کند و در هر مقطع، از جنگ گرفته تا سیل، زلزله و امروز که ویروسی جان همه را در معرض خطر قرار داده، همیشه در صحنه بوده‌اند، ادامه می‌دهد: از یک طرف انتظار داریم کسی از خانه‌اش بیرون نرود و از سوی دیگر در شرایطی که کشور دچار بحران کروناست، باید از مردم درخواست کرد تا به فکر حفاظت از مواریث تاریخی و فرهنگی کشور هم باشند.

وی با تاکید بر این‌که از سوی دیگر سربازان فرهنگی کشور باید مراقب مواریث فرهنگی کشور باشند، می‌افزاید: ممکن است این مواریث در مقاطع، شرایط و به جهات مختلف در مظان گرفتاری، حمله و آسیب قرار گیرند.

قائم مقام سابق سازمان سابق میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری، با تاکید بر این‌که انتظار نمی‌رود که در شرایط کنونی کشور کسی جسارتی نسبت به آثار تاریخی کند، می‌گوید: با این وجود به جاست که گفته شود همان‌طور که سربازان بهداشتی کشور در حال مبارزه هستند و از سلامتی مردم دفاع می‌کنند، باید سربازان فرهنگی نیز مدافع آثار تاریخی کشور باشند و از مجموعه آثار در سطح کشور حفاظت و حمایت کنند تا این مصیبت برطرف شود و بار دیگر مسوولان وظایف خود را به درستی انجام دهند.

تعطیلی‌ها نقطه‌ی خطر تخریب آثار تاریخی است

سید محمد بهشتی ـ رییس سابق پژوهشگاه میراث فرهنگی و گردشگری ـ نیز در گفت‌وگو با ایسنا شرایط امروزی جامعه را محیطی امن برای مخربان آثار تاریخی می‌داند.

او با تاکید بر این نکته که تخریب‌های مجرمانه در کشور معمولا زمانی رخ می‌دهند که کشور در شرایط بحرانی بوده و توجه‌ها معطوف به چیز دیگری است، ادامه می‌دهد: به همین دلیل همیشه نسبت به مواردی مانند حفاظت از میراث فرهنگی غفلت وجود دارد و در نهایت کسانی که اهل عمل مجرمانه مانند حفاری غیرمجاز و تخریب بنای تاریخی هستند، در کمین چنین موقعیت‌هایی وارد فعالیت می‌شوند.

وی می‌افزاید: بنابراین وزارت میراث فرهنگی همان‌طور که با عزم جدی تلاش می‌کند با تعطیلی محوطه‌های تاریخی و مراکز اقامتی و پذیرایی، سفر کمتری در کشور و به خصوص در طول نوروز انجام شود، به همان میزان نیز باید همت خود را معطوف به موضوع حفاظت کند. یعنی سرکشی‌ها را انجام دهد و محیط را به گونه‌ای ناامن کند تا برای کسانی که تخلف از جنس تخریب آثار تاریخی دارند، موقعیتی پیش نیاید.

او با بیان این‌که از یک سو همه را به خانه ماندن دعوت می‌کنیم و از سوی دیگر توقع داریم که مردم نسبت به حفاظت از سرمایه‌های اجتماعی حساسیت نشان دهند، ادامه می‌دهد: بنابراین باید نهادهای رسمی‌تر وارد این بحث شوند؛ یعنی یگان حفاظت سازمان باید فعال‌تر باشد، وزارتخانه میراث فرهنگی نیز باید در این زمینه هوشیارتر عمل کند.

بهشتی آتش‌سوزی «بیمارستان مسیح مرادیان» در کرمانشاه که شب چهارشنبه سوری، در آتش سوخت را نمونه‌ی بارزی از این اتفاق می‌داند و می‌گوید: به محض این که حواس‌ها به سمت چیز دیگری معطوف می‌شود، افرادی که در کمین این موقعیت‌ها هستند، کارشان را آغاز می‌کنند و این نقطه‌ی خطر برای همه‌ی‌ آثار تاریخی است.

انتهای پیام

به گزارش خبرنگار مهر، هر ساله تعداد زیادی از آژانس‌های مسافرتی در ایران مشغول فروش تور، بلیت قطار و اتوبوس و هواپیما برای سفرهای داخلی و خارجی بودند. بسیاری از مردم ویزاهای توریستی خود را از دفاتر مسافرتی دریافت می‌کردند تا در ایام نوروز به سفر بروند اما امسال با وجود اتفاقاتی که در پی شیوع ویروس کرونا در همه جهان رخ داد این سفرها نیز در داخل و خارج از ایران لغو شد.

بنابراین بیشترین فعالیت این دفاتر متوقف شده و تنها به بازگرداندن مسافران، یا لغو بلیت‌ها و یا برگرداندن هزینه کنسلی تورها و بلیت‌ها به مردم می‌پرداختند اگرچه در سالهای گذشته تعدادی از آنها حتی در ایام نوروز به صورت شیفت باز بوده و کار می‌کردند اما اکنون همه آنها بسته شده اند نگاهی به این دفاتر نشان می‌دهد که بسیاری از آنها در کنار تابلوی ورودی ذکر کرده‌اند که «این آژانس به دلیل شیوع ویروس کرونا تا اطلاع ثانوی تعطیل است.» بسیاری از این دفاتر شماره تلفنی را نیز ذکر کرده‌اند که در صورت لزوم مسافران با آن تماس بگیرند منتها هیچ تعهدی و یا فروش تور و یا بلیتی از سوی آنها انجام نمی‌شود مگر در زمینه استرداد.

این اتفاقی است که برای اولین بار در صنعت گردشگری ایران رخ داده است و درست در زمانی که روزهای اوج سفر بوده باید از تردد داخل شهری نیز خودداری کرد. آنها مجبور به تعطیلی موقت شده اند. هنوز خیلی از دفاتر خدمات مسافرتی به واسطه وعده‌هایی که شرکت‌های هواپیمایی در بازپراخت هزینه کنسلی داده اند نتوانسته اند با مسافران خود تسویه حساب کنند به همین دلیل اگر آژانسی هم بعد از ایام تعطیل عید فعالیتی داشته باشد تنها در حوزه پاسخگویی به مسافرانی است که سفرهای خود را نه تنها برای ایام عید بلکه برای پس از آن هم کنسل می‌کنند.

ایمان روئین دژی از راهنمایان گردشگری ایرانی در ایتالیاست که در جنوب رم زندگی می‌کند و اکنون در قرنطینه خانگی ایتالیا به سر می‌برد. او درباره معیشت راهنمایان گردشگری در ایران و ایتالیا و تمهیداتی که این کشور برای تشویق مردم به خانه ماندن مردم ایتالیا می‌کند در گفتگویی با خبرنگار مهر بیان کرد: آمار مبتلایان به کرونا در ایتالیا رشد صعودی دارد و دولت کل کشور را کاملاً قرنطینه اعلام کرد. چون مردم اوایل اصلاً موضوع کرونا را جدی نمی‌گرفتند و بیرون به کافه‌ها و رستوران‌ها می‌رفتند. در ایتالیا نیز راهنمایان گردشگری و مشاغل مرتبط با گردشگری از جمله آژانس‌ها تعطیل شده‌اند دولت به همه مشاغلی که تعطیل شده‌اند وام می‌دهد البته این وام‌ها به اندازه ایران بهره ندارد و تنها شاید یک دهم ایران برای بازپرداخت آن بهره بگیرند و یا اصلاً نگیرند. به مردم در بازپرداخت وام و یا بهره آنها کمک می‌شود.

روئین دژی با بیان اینکه در ایران ۱۲ هزار راهنمای گردشگری بیکار شده‌اند گفت: اینجا هم درباره کمک به راهنمایان گردشگری تصمیمی گرفته نشده است اما تفاوتش با ایران این است که راهنمایان گردشگری در اینجا بیمه هستند و می‌توانند بیمه بیکاری بگیرند. از طرفی چون همیشه در ایتالیا توریست وجود دارد آنها نگرانی ندارند و می‌دانند که پس از این ایام می‌توانند باز هم کار کنند و باز هم توریست به اندازه کافی به ایتالیا می‌آید.

تورها را عقب بیاندازید

وی تصریح کرد: مردم ایتالیا اصطلاحی دارند که می‌گویند رم و میلان مانند کویر شده است چون در طول تاریخ سابقه نداشته که همه جا تعطیل باشد و کسی به خیابان‌ها نرود. ایتالیا به فکر برند خود هست و از الان هم تبلیغ می‌کند که تورهای گردشگری پس از کرونا ادامه داشته باشد. آنها از گردشگران می‌خواهند که تورهای خود را کنسل نکنند بلکه عقب بیندازند. آنها به گردشگران می‌گویند که ما را از دیدن خودتان محروم نکنید ایران هم باید بتواند چنین سیاستی داشته باشد همانطور که ایتالیا از الان به فکر دوره پس از کروناست.

روئین دژی بیان کرد: وزارت فرهنگ و گردشگری ایتالیا اعلام کرده که فرهنگ هیچ وقت متوقف نمی‌شود به همین دلیل مدیران موزه‌ها به تنهایی آثار موزه‌ای را توضیح می‌دهند و آن را به صورت آنلاین در اختیار کاربران گذاشته‌اند تا مردم در خانه‌هایشان به دیدن موزه‌ها بروند. قرار نیست اگر موزه‌ای بسته شد، دیگر کسی تئاتر و یا موزه نبیند. بلکه می‌توان از این فرصت برای از بین بردن نواقص استفاده و یا ضعف‌ها را تقویت کرد.

وی درباره تغییر سفرها بعد از کرونا نیز گفت: احتمال دارد که سفرها بعد از این به صورت تکی و یا با تعداد کم برگزار شود. آژانس‌های می‌توانند روی تورهای شخصی و یا کوتاه مدت سرمایه گذاری کنند و یا اینکه موزه‌ها تا مدتها باید بتوانند تعداد کمتری بازدیدکننده داشته باشند کاری که اینجا هم روی آن برنامه ریزی می‌شود.

جریمه ۲۶۰ یورویی برای خروج از منزل

وی در ادامه بیان کرد: اکنون افراد حق ندارند به جز موارد ضروری از خانه‌ها خارج شوند. این کارهای ضروری مانند خرید لوازم ضروری و خورد و خوراک و نیازهای اولیه است. یا اگر نتوانند دورکاری کنند و یا نتوان کاری را در داخل خانه انجام داد اجازه خواهند داشت از منزل بیرون بروند. اگر هم کسی از خانه خارج شود باید از قبل و از طریق اینترنت نامه خوداظهاری که وزارت کشور آن را در اختیار افراد قرار می‌دهد پر کند و دلیل خروج خود را از منزل بنویسد. در این صورت اگر به بیرون رفت و پلیس او را دید باید این برگه را نشان دهد. در غیر این صورت باید حداقل ۲۶۰ یورو جریمه بپردازد.

وی افزود: اگر کسی به سوپرمارکت می‌رود از هر خانواده باید تنها یک نفر برود و در صف‌هایی که از یکدیگر فاصله زیادی دارند قرار بگیرند همه باید ماسک بزنند و خریدشان را برای یک هفته تا ده روز انجام دهند. یا اینکه با دوستان و آشنایان خود تماس تصویری برقرار می‌کنند بنابراین به دیدن همدیگر نمی‌روند. بیشتر خرید مردم و یا کارهای آنها به صورت اینترنتی انجام می‌شود. البته باید گفت که زیرساخت اینترنت و سرعت در اینجا خوب است و مردم می‌توانند راحت آنلاین باشد.

روئین دژی گفت: همه فرودگاه‌ها و مراکز گردشگری و تفریحی و رستوران‌ها در ایتالیا تعطیل است و مردم می‌دانند که حتی اگر بیرون بروند خبری نیست. مدارس نیز تعطیل است و دانش آموزان در خانه به صورت آنلاین آموزش می‌بینند چون برای آنها پلت فرمی طراحی شده است. من با خانواده‌ای تلفنی صحبت می‌کردم که می‌گفت فرزندش همین الان هم مانند همیشه در حال انجام تکالیف مدرسه است. بنابراین بچه‌ها از درس‌هایشان عقب نیفتادند. در این روزها برگزاری دورهای آموزشی و آنلاین رونق زیادی پیدا کرد. حتی برخی از آنها نرخ دوره‌های آموزشی خود را پایین آوردند و تنها خواستند که مردم در خانه‌هایشان این آموزش‌ها را ببینند.

حذف تماشاگر از برنامه‌های تلویزیونی

وی درباره برنامه‌های تلویزیونی بیان کرد: شبکه‌های تلویزیونی که بیشتر آنها خصوصی بودند و برای پخش فوتبال و یا فیلم باید به آنها پول پرداخت می‌شد، در زمان قرنطینگی اعلام کردند که رایگان برنامه پخش می‌کنند. مردم با این برنامه‌ها اوقاتشان را پر می‌کنند. اگر برنامه‌های تلویزیونی با چند مهمان و یا سلبریتی برگزار می‌شد، این برنامه‌ها یا برگزار نمی‌شود و یا با حضور یک مجری برگزار می‌شد. به عنوان مثال مجموعه‌هایی در تلویزیون ایتالیا پخش می‌شود که طرفداران زیادی دارد ایتالیایی‌ها عاشق شو و نمایش هستند. اما این برنامه‌ها در این روزها بدون حضور تماشاچی برگزار می‌شود تا مردم بدانند که واقعاً نباید به بیرون از منزل بروند. در ایتالیا از هر ۱۰ کانال ۶ کانال آموزش و اطلاع رسانی را انجام می‌دهد.

روئین دژی گفت: در ایتالیا مردم هشتگ در خانه می مانم را ایجاد کردند و هنرمندان و سلبریتی ها و ورزشکاران نیز از طریق آن اعلام کردند که آنها هم در خانه مانده‌اند و توضیح می‌دادند که در خانه چه طور سرگرم می‌شوند. این اقدام مشوقی بود برای اینکه مردم بدانند که همه در خانه‌های خود مانده‌اند. در اروپا مردم از فضای مجازی به اندازه ایران استفاده نمی‌کنند. سرانه کتابخوانی در اینجا بالاست. به همین دلیل مسابقات کتابخوانی و سرگرمی‌های دیگر طراحی و برگزار می‌شود. حتی مردم از آنجا که آشپزی را دوست دارند، در خانه‌های خود آشپزی کرده و یا پاستای خانگی درست می‌کنند.

وی با بیان اینکه باید روان شناسان و جامعه شناسان به کمک مردم بیایند گفت: مردم با خودشان این فکر را نمی‌کنند که به اجبار باید در یک قرنطینه بمانند بلکه می‌گویند ما در خانه کنار خانواده‌هایمان هستیم و کتاب می‌خوانیم و سلامتی را به هر چیزی ترجیح می‌دهیم. از اپلیکیشن‌های سلامتی استفاده می‌کنیم و در منزل کتاب خوانده و برنامه‌های سرگرم کننده تلویزیون را می‌بینیم و یا فعالیت‌هایی که تا کنون وقت نمی‌کردیم را انجام می‌دادیم به عنوان مثال یکی از دوستانم تلسکوپی خریده تا شب‌ها با آن ستاره‌ها را رصد کند. کاری که هیچ وقت فرصت نمی‌کرد انجام دهد. اگر ما به این موضوع فکر کنیم که همه کارهایمان را از دست داده‌ایم نگرانی را در خودمان افزایش داده‌ایم و دوباره باید تلاش کنیم تا زندگی را به دست بیاوریم.

این فعال گردشگری درباره وضعیت افراد بیکار و یا روزمزد در ایتالیا نیز گفت: اینجا هم افراد بیکار زیادی هستند و یا خیلی از افراد قراردادی کار نمی‌کنند و پیمانی هستند. مشکل اصلی را این افراد دارند که تصمیم قطعی نیز درباره آنها گرفته نشده است. ولی دولت ایتالیا اعلام کرده که به آنها کمک می‌کند و حتی اگر شده وامی از اتحادیه اروپا می‌گیرد. پس مردم دغدغه بیرون آمدن از خانه را نداشته باشند. ولی افراد باید مرخصی بگیرند تا ببینند تا چه زمانی این وضعیت پیش می‌رود.

او درباره تعویق و تخفیف در پرداخت وام‌ها گفت: دولت ایتالیا بازپرداخت وام‌ها را چند ماه به عقب انداخته است تا مردم بابت پرداخت وام و یا قرض‌هایشان نگرانی نداشته باشند. حتی مجوز اقامت افراد یا تاریخ تمدید کارت‌ها و … در ایتالیا تا ۶۰ روز دیگر تمدید شد. در اینجا کیت تست کرونا روی افراد رایگان انجام می‌شود اگر یک نفر در آپارتمانی مشکوک به ویروس شود همه افراد آن ساختمان، رایگان کیت ۳۸۰۰ دلار تست کرونا را دریافت می‌کنند دولت همه تلاشش را می‌کند که این بیماری گسترش پیدا نکند و این موضوع را به دنیا ثابت می‌کند.