وی با اشاره به دستاوردهای انقلاب اسلامی در حوزههای مختلف تصریح کرد: انقلاب اسلامی این واقعیت را به ما نشان داد که قدرتهای بزرگ بینالمللی صاحب اختیار ما نیستند و ما میتوانیم در عرصه بینالمللی نقشآفرینی کنیم. قطعا این یکی از مهمترین میراث انقلاب اسلامی و امام خمینی (ره) است. در واقع انقلاب به ما فهماند که اختیارمان دست خودمان است و قدرتی که توان اقتصادی و نظامی دارد یا دارای امپراطوری رسانهای است، مالک و اختیاردار ما نیست.
ظریف با اشاره به نامه امام (ره) به گورباچف – رهبر وقت شوروی – گفت: در آن مقطع خیلی قبلتر از اینکه پردههای تصلب در عرصه بینالمللی پاره شود، امام با اعتماد به نفس ویژهای به کشوری که دارای توان و سلاح هستهای و نظامی داشت پیامی داد که نشاندهنده اتمام یک دوره بود.
ظریف با اشاره به شرایط کنونی جهان گفت: ما اکنون در دوران شرایط انتقال قرار داریم. شرایطی که از ۳۰ سال گذشته در ادبیات جهانی رایج شده است. دوران انتقالی یعنی اینکه ما شرایط گذشته را پشت سر گذاشتیم و اکنون به سمت شرایط جدید در حال حرکت هستیم و در این میان اکنون دورانی وجود دارد که به آن دوران انتقالی میگوییم. آمریکاییها تصور میکردند که دوران انتقالی دوران خیلی کوتاهی خواهد بود و جهان به سرعت به جهانی تک قطبی مبدل خواهد شد.
وی در همین راستا افزود: در همان زمان بوش پدر بعد از سقوط شوروی در مجمع عمومی سازمان ملل در مورد نظم نوین جهانی صحبت کرد. آنها در همین چارچوب همانطور که اشاره کردم فکر میکردند که دوران انتقالی، دوران کوتاهی است اما واقعیت چیزی دیگری را ثابت کرد و کسانی که میخواستند دوران انتقالی را کوتاه کنند، ضرر کردند.
ظریف ادامه داد: آمریکاییها از ابتدای دهه نود تا چند سال پیش هزینههای زیادی را پرداختند که دوران انتقالی را کوتاه کنند و به یک جهان آمریکایی تبدیل کنند. در همین راستا جنگهایی را ایجاد کردند ولی موفق نشدند. آنها نتوانستند توفیق ظاهری خود را تبدیل به یک تفکر نهادینه درازمدت کنند.
وزیر امور خارجه کشورمان خاطرنشان کرد: در ابتدای دولت اوباما سیاست آمریکا ناموفق بودنش آنچنان آشکار و روشن شده بود که آنها نیاز داشتند که چهرهای متفاوت از آمریکا به جهان ارائه کنند و در همان مقطع کمهزینهترین تغییر برای آمریکا، اوباما بود.
این دیپلمات عالیرتبه کشورمان با بیان اینکه اهمیت دوران انتقال در این است که منابع قدرت متنوع شده است و دیگر قدرت اقتصادی و نظامی حرف اول و آخر را نمیزند، افزود: در حال حاضر راههای دستیابی به قدرتهای علمی متنوع شده است و برای اینکه یک قدرت رسانهای داشته باشید نیازمند به امپراطوریهای رسانهای همچون رویترز، ای پی و… ندارید. ابزار قدرت متنوع شده و مراکز قدرت نیز متنوع هستند.
ظریف ادامه داد: یک زمان قدرت در اختیار اروپا بود و همه چیز در اروپا شکل میگرفت. جهان غربمحور بود و هر تصمیمی برای دنیا در اروپا اتخاذ میشد و غربیها نیز نمیخواستند انحصار قدرت نظامی، اقتصادی و سیاسی را از دست بدهند. آنها حتی تلاش داشتند روش فکر کردن ما را نیز شکل بدهند و هنجارهای کشورها را بسازند و در همین چارچوب تلاش داشتند شرایط انتقال به یک شرایط پایدار تبدیل شود ولی این شرایط برای آنها فراهم نشد و این یک امر ویژه برای ماست و ما باید از این شرایط که خود در ایجاد آن پیشرو بودهایم، بهرهبرداری کنیم و اگر اجماع پیدا کنیم فرصت خوبی است که از شرایط انتقال به نحو مناسبی استفاده کنیم.
وزیر امور خارجه افزود: یک ابزار قدرت جدید ما داریم و آن “باور به خودمان” است و اینکه قدرت مان از خودمان و از درون است. چرا جهاد دانشگاهی موفق است چون یک مرکز درون زاست و علم و فناوری ما هم همین طور است. ما برای پیشرفت مان بر خودمان اتکا می کنیم. با این شرایط یعنی ما نیاز نداریم برای حیات مان به دیگران وابسته باشیم. سوال من این است که چند دقیقه تحمل می کنید که یک سیاستمدار آمریکایی بگوید اگر من نبودم شنا دو هفته دیگه نبودید!
وی ادامه داد: ما یک منبع جدید قدرت داریم و روی آن سرمایهگذاری میکنیم و آن “مردم” هستند از این روست که تحولات چند هفته اخیر در کشور بسیار تلخ است، چون مردم پایه حکومت و اقتدار ما هستند. رعایت حق مردم برای ما یک امر حکومتی نیست یک نیاز امنیت ملی است.
ظریف اظهار کرد: حتما وظیفه اخلاقی، حقوقی و امنیتی ماست که از مردم حمایت کنیم اما فراتر از این مردم موضوع هستی و نیستی ما هستند. مردم اصل ما هستند. سخن امام راحل که مردم ولی نعمت ما هستند، فهم یک اصل اساسی بود و امروز ثابت شده است پرداختن به این مساله و توجه به آن نه تنها توان ما را متوقف نکرد بلکه آن را توسعه داد.
وزیر امور خارجه با بیان اینکه توان و ظرفیتهای ما از خارج نیامده است، گفت: کسی میتواند بگوید که اگر کمک فردا به ما کمک نکنند که راکتور اراک را بسازیم، نمیتوانیم آن را بسازیم. اگر شرکای روس ما بگویند در پروژه رایدایزوتوپهای پایدار در فردو همکاری نمیکنند ما درمیمانیم؟
ظریف تاکید کرد: ما امروز عامل قدرت در جهان انتقالی پساغربی را در اختیار داریم. قبل از اینکه نظریه پردازهایی مثل ما این عامل را بشناسند، آن پیرمرد در جماران شناخت.
وزیر امور خارجه گفت: ما ایراد و مشکلات فراوان داریم اما این اشتباه را نکنیم که فکر کنیم به جز مردم چیزی هستیم. ما جهاد و دفاع مان را از مردم داریم. مردم سپاه و بسیج هستند اگر اینها مردم نیستند پس از کجا آمده اند. اگر این مساله را باور کنیم آن وقت ایسنا می تواند ظرف یک سال بهترین خبرگزاری شود.
ظریف با تاکید بر “قدرت معنایی” در روابط بینالملل اظهار کرد: قدرت معنایی یک واقعیت است و باید آن را بپذیریم. عنصری که به این قدرت دامن می زند یعنی مردم، باید بیش از هر چیز مورد پذیرش قرار گیرد. باور کنیم بدون مردم هیچ هستیم و رعایت حقوق مردم از نام شب واجب تر است، چون مبنای حکومت مان را بر مردم گذاشتیم و بر این اساس است که می تواتیم جهادهای دانشگاهی و ایسناهای بیشتر بسازیم.
وی در پایان، بیستساله شدن ایسنا را به خبرنگاران و مسئولان خبرگزاری تبریک گفت و افزود: انشاءالله دهه سوم و دهههای بیشتر به خوبی و خوشی کار را پیش ببرید.
۲۳۲۳
