نویسنده: خبر آنلاین

اوپک در این گزارش اعلام کرد تولید نفت و سایر مایعات نفتی اوپک در مقایسه با ۳۵ میلیون بشکه در روز در سال ۲۰۱۹، به ۳۲.۸ میلیون بشکه در روز تا سال ۲۰۲۴ کاهش پیدا خواهد کرد.

فعالیت رو به رشد در زمینه تغییرات جوی در غرب و استفاده گسترده از سوختهای جایگزین، دورنمای تقاضا برای نفت در بلندمدت را تضعیف کرده است. اوپک در این گزارش، پیش بینی خود از میزان تقاضا برای نفت در میان مدت و بلندمدت را کاهش داد.

عرضه اوپک در چند سال گذشته در راستای توافق این گروه با روسیه و سایر تولیدکنندگان غیراوپک برای تقویت بازار، کاهش پیدا کرده است. بالا رفتن قیمتهای نفت در نتیجه اقدامات این گروه، تولید غیراوپک را تقویت کرده و انتظار می‌رود اوپک در سال ۲۰۲۰ تولید خود را محدود کند.

محمد بارکیندو، دبیرکل اوپک در مقدمه این گزارش نوشت: دورنمای عرضه غیراوپک به میزان چشمگیری بالا برده شده زیرا نفت شیل آمریکا عملکرد فراتر از انتظارات داشته است.

آمریکا تحت تاثیر انقلاب شیل که امکان داد با استفاده از فناوری جدید از ذخایری که پیش از این غیراقتصادی به شمار می‌رفتند، بهره برداری شود، تولید نفت خود را به رکورد بالایی رسانده است. عرضه اوپک در نتیجه محدودیت داوطلبانه عرضه و تحریمهای آمریکا علیه ایران و ونزوئلا کاهش پیدا کرده است.

اوپک انتظار دارد تولید نفت سبک آمریکا از ۱۲ میلیون بشکه در روز در سال ۲۰۱۹ به ۱۶.۹ میلیون بشکه در روز در سال ۲۰۲۴ رشد کند اما روند تولیدش در سال ۲۰۲۹ آهسته شده و به ۱۷.۴ میلیون بشکه در روز خواهد رسید.

پیش‌بینی تقاضای کمتر

اوپک که متشکل از ۱۴ کشور است و در میان آن تولیدکنندگانی همچون ایران، عربستان سعودی و عراق قرار دارند، پیش بینی خود از تقاضای جهانی برای نفت در میان مدت را کاهش داد.

اوپک که یک سوم از نفت جهان را تولید می کند، اکنون انتظار دارد مصرف نفت در سال ۲۰۲۳ به ۱۰۳.۹ میلیون بشکه در روز برسد که کمتر از ۱۰۴.۵ میلیون بشکه در روز در گزارش سال گذشته است.

طبق پیش بینی اوپک، تقاضا برای نفت در بلندمدت به میزان ۱۲ میلیون بشکه در روز رشد کرده و تا سال ۲۰۲۴ به ۱۱۰.۶ میلیون بشکه در روز می‌رسد که کمتر از پیش بینی سال گذشته است.

اوپک در توضیح تنزل دورنمای تقاضا، به پیش بینی‌های پایین‌تر از رشد اقتصادی بعلاوه رشد بهره‌وری و استفاده از سوختهای دیگر اشاره و اعلام کرد انتظار دارد مصرف نفت در کشورهای صنعتی (OECD) پس از سال ۲۰۲۰ کاهش پیدا کند.

خودروهای برقی که همچنان سهم بسیار کوچکی از ناوگان جهانی ندارد، رشد بیشتری پیدا می‌کنند و تا سال ۲۰۴۰ حدود نیمی از خودروهای سواری در کشورهای OECD را تشکیل می‌دهند که تقریبا یک چهارم خودروها در چین و بیش از ۲۶ درصد از خودروهای جهانی است.

اوپک همچنان امیدوار است تولید خود را در دهه‌های آینده به مدد ذخایر فراوان و ارزان برای استخراج، افزایش دهد. این گروه انتظار دارد عرضه از سوی تولیدکنندگان غیراوپک در سال ۲۰۲۶ به رکورد ۷۲.۶ میلیون بشکه در روز رشد کند اما تا سال ۲۰۴۰ به ۶۶.۴ میلیون بشکه در روز کاهش پیدا کند.

بر اساس گزارش رویترز، بارکیندو در این گزارش نوشت: در بلندمدت این اوپک است که انتظار می‌رود عمده نفت مورد تقاضا را تامین کند.

همزمان با اظهارات دبیرکل اوپک، اسکات شفیلد، مدیرعامل شرکت پایونیر نچرال ریسورسز اظهار کرد که انتظار دارد منطقه پرمیان باسین که بزرگترین منطقه نفت شیل آمریکا است، در چند سال آینده کندی رشد قابل توجهی داشته باشد. وی به تحلیلگران گفت: تصور نمی کنم اوپک دیگر بخواهد نگرانی چندانی نسبت به رشد بلندمدت نفت شیل آمریکا داشته باشد.

تولیدکنندگان نفت شیل آمریکا برای کاهش هزینه و سوددهی به سهامداران از طریق پرداخت سود نقدی و بازپرداخت سهام، تحت فشار شدیدی قرار دارند.

۲۲۳۲۲۵

واسطه‌های ملکی از عقب‌گرد قیمت‌ها در بازار اجاره با شروع فصل پاییز خبر می‌دهند. مشاوران املاک می‌گویند با پایان فصل نقل و انتقالات، نرخ اجاره‌بها ۱۰ تا ۲۰ درصد کاهش یافته و تعداد آپارتمان‌های عرضه شده نیز در بازار کمتر شده است. با این حال مهرماه  امسال ۱۲ هزار و ۹۱۳ اجاره‌نامه در تهران به امضا رسید که نسبت به شهریورماه ۲.۹ درصد افزایش نشان می‌دهد. به تعویق انداختن زمان جابه‌جایی با هدف رسیدن قیمت‌ها به کف می‌تواند مهم‌ترین دلیل بالا رفتن تعداد قراردادهای اجاره در مهرماه باشد؛ اتفاقی که سال گذشته نیز رخ داد و برخلاف سال‌های  قبل که قراردادهای اجاره در مهرماه ۲۰ تا ۵۰ درصد نسبت به شهریور کاهش می‌یافت، اجاره‌نامه‌ها در مهرماه ۱۳۹۷ بالغ بر ۱۱ درصد نسبت به شهریورماه همان سال افزایش یافت.

با این‌که قیمت اجاره تا حدودی نسبت به تابستان پایین آمده اما هیچ تناسبی بین توان مستاجران با نرخ‌ها دیده نمی‌شود؛ بخصوص این‌که ارقام نجومی در سایت‌های عرضه ملک به چشم می‌خورد. از سوی دیگر فایل‌های زیر قیمت در بازار کم نیستند. یک واحد ۵۳ متری هفت سال ساخت، بدون امکانات در تهرانپارس به مبلغ ۶۰ میلیون تومان رهن کامل داده می‌شود؛ در حالی که تابستان برای اجاره چنین واحدی باید حدود ۷۰ میلیون تومان هزینه می‌شد. هم‌چنین برای یک آپارتمان ۶۵ متری ۱۳ ساله با انباری در تهرانپارس ۸۰ میلیون تومان ودیعه و ۶۰۰ هزار تومان اجاره تعیین شده است. یک آپارتمان ۸۰ متری نوساز با امکانات کامل در بلوار فردوس نیز به مبلغ ۱۰۰ میلیون تومان پول پیش و ۳ میلیون تومان اجاره ماهیانه فایل شده است.   یک آپارتمان ۱۰۰ متری دو سال ساخت در یوسف‌آباد با امکانات کامل به مبلغ ۱۵۰ میلیون پول پیش و ماهیانه ۵ میلیون و ۵۰۰ هزار تومان اجاره داده می‌شود. عمده واحدهای خالی که به بازار اجاره عرضه شده در شمال تهران قرار دارد.

در جنوب تهران نیز  نرخ‌ها متفاوت است. یک آپارتمان ۵۰ متری هفت سال ساخت بدون امکانات در محله بریانک به مبلغ ۶۵ میلیون تومان رهن کامل داده می‌شود. در میدان خراسان برای یک واحد ۶۷ متری پنج ساله دارای آسانسور و پارکینگ ۷۰ میلیون تومان ودیعه و ۵۰۰ هزار تومان اجاره تعیین شده است.

مالکان به  دلیل کاهش سود بانکی کماکان ترجیح می‌دهند که به جای پول پیش، اجاره‌ی بیشتری دریافت کنند. اتفاق دیگری که امسال رخ داد کاهش تعداد اجاره‌نامه‌ها بود؛ چرا که به دلیل افزایش محسوس نرخ‌ها مستاجرها قرارداد خود را تمدید کردند. آمار اتحادیه املاک نشان می‌دهد که مهرماه ۱۳۹۸ تعداد قراردادهای  اجاره ۱۲ درصد  نسبت به مهرماه سال قبل  کاهش یافته است.

تابستان امسال به دنبال افت شدید خرید و فروش در بازار مسکن شهر تهران، گروهی از مالکان واحدهای خود را وارد بازار اجاره کردند؛ به طوری که حجم آپارتمان‌های نوساز در بازار اجاره افزایش یافت. با این حال نرخ اجاره با توجه به سیکل سنتی در بازه میان مدت، مسیر همسطح شدن با نرخ رشد قیمت مسکن را طی می‌کند.

افزایش ۵۸ درصدی نرخ اجاره طی دو سال

گزارش بانک مرکزی نشان می‌دهد که مهرماه  امسال نرخ اجاره بها در تهران نسبت به مهرماه پارسال ۳۵ درصد افزایش داشته  است. سال گذشته این رقم ۱۵ درصد و سال ۱۳۹۶ نیز میزان افزایش سالیانه اجاره بها در پایتخت ۸.۴ درصد گزارش شد. به بیان دیگر تورم اجاره بها طی دو سال گذشته ۵۸ درصد بوده است؛ در حالی که نرخ رشد قیمت مسکن از مهرماه ۱۳۹۶ تا کنون عدد ۱۶۵ درصد را نشان می‌دهد.

با توجه به پیروی قیمت اجاره از قیمت مسکن پیش‌بینی می‌شود بازار اجاره در بازه زمانی یک تا دو سال آینده فاصله ایجاد شده با نرخ خرید و فروش را پر کند. هرچند عواملی همچون توان متقاضیان و نرخ تورم نیز در قیمت اجاره تاثیرگذار است و به همین دلیل روند افزایش اجاره بها کندتر از رشد قیمت مسکن نمود پیدا می‌کند.

به دنبال افزایش قیمت اجاره در تهران، گروهی از مستاجران، پایتخت را ترک کرده‌اند؛ به طوری که گزارش‌های میدانی نشان می‌دهد در یک سال گذشته جمعیت برخی شهرهای اطراف تهران به تدریج افزایش داشته است. کوچ طبقاتی برای دستیابی به مسکن  در استطاعت در شرایطی کلید خورده که مطابق سرشماری سال  ۱۳۹۵ در تهران۴۹۰ هزار واحد مسکونی خالی وجود داشته است. هم‌چنین سال ۱۳۹۶ در تهران  ۶۵ هزار و ۱۱۸ واحد و سال ۱۳۹۷ بالغ بر ۷۶ هزار و ۵۱۱ واحد مسکونی مجوز ساخت گرفته‌اند. با توجه به رکود بازار مسکن پیش‌بینی می‌شود دست کم دو سوم از واحدهای احداثی در دو سال گذشته  به خانه‌های خالی تهران اضافه شده باشد. یعنی ممکن است تا پایان سال گذشته تعداد واحدهای خالی از سکنه تهران به حدود ۵۸۰ هزار واحد رسیده باشد. در پنج ماهه  نخست امسال نیز ۲۷ هزار و ۳۸۴ واحد مسکونی بر اساس پروانه‌های ساختمانی در حال احداث بوده و پیش‌بینی می‌شود این رقم تا کنون به حدود ۳۵ هزار واحد رسیده باشد.

بر این اساس مالکانی که با توجه به افت ۶۴ درصدی معاملات مسکن تهران موفق به فروش آپارتمان‌های خود نشده‌اند آنها را وارد بازار اجاره کرده‌اند. از سوی دیگر عمده فایل‌هایی که در فصل جابه‌جایی، اجاره نرفته بزرگ متراژ هستند. اما مشاهدات حاکی  از آن است که نرخ اجاره واحدهای نوساز بسیار بیش از دیگر واحدها است.

۲۲۳۲۲۵

 فقدان تقاضای فیزیکی از سوی دو خریدار بزرگ جهان شامل چین و هند به طلا ضربه زده و تا زمانی که این فلز ارزشمند از منبع حمایت مذکور برخوردار نشود، برای افزایش بیشتر قیمت باید به سختی بجنگد.

قیمت هر اونس طلا برای تحویل فوری از رکورد پایین ۱۲۶۵ دلار و ۸۵ سنت در دوم ماه مه، ۲۳ درصد رشد کرد و به ۱۵۵۷ دلار در چهارم سپتامبر رسید که در نتیجه هجوم سرمایه گذاران به صندوقهای سرمایه گذاری قابل معامله در بورس (ETF) در بحبوحه ادامه مناقشات تجاری میان آمریکا و چین، تنش‌ها در خاورمیانه و بروز نشانه‌های کندی رشد اقتصاد جهانی روی داد.

اما طلا از زمانی که به بالاترین حد در شش سال اخیر صعود کرد، در بازه محدودی بین ۱۴۵۸ تا ۱۵۳۵ دلار معامله شده است.

عدم تقاضا میان خریداران چینی و هندی که با افزایش شدید قیمتهای داخلی روبرو شده‌اند، محتمل‌ترین دلیل برای عدم ادامه روند افزایشی طلا بوده است.

طبق گزارش رفینیتیو GFMS، تقاضا برای جواهرات در سه ماهه سوم امسال ۲۸ درصد در مقایسه با مدت مشابه سال گذشته کاهش پیدا کرد و به ۳۱۷ تن رسید که پایین‌ترین میزان از سال ۲۰۰۰ تاکنون بوده است.

تقاضا برای سرمایه‌گذاری خرد در همین مدت اندک بود و با ۲۵ درصد کاهش، به ۲۰۳ تن رسید که پایین‌ترین میزان از سه ماهه اول سال ۲۰۰۹ بود.

عدم علاقه به جواهرات، شمش‌ها و سکه‌های طلا با رشد موجودی صندوقهای ETF به میزان ۲۴۷ تن جبران شد. ورود سرمایه به این صندوقها از ابتدای امسال روند قوی داشته و موجودی طلای صندوقهای ETF تا پایان سپتامبر بر مبنای سال ۲۱ درصد افزایش یافت و نزدیک به رکورد سال ۲۰۱۲ قرار گرفت.

با این حال به نظر می‌رسد جریان ورود سرمایه به صندوقهای ETF راکد شده است. ذخایر “اس پی دی آر گلد تراست” که بزرگترین صندوق ETF تحت پشتوانه طلا است، از پایان سپتامبر که ۲۹.۶۷ میلیون اونس بود، تا حد زیادی ثابت بوده و تا روز دوشنبه به ۲۹.۴۱ میلیون اونس رسید.

نشانه نگران کننده دیگر برای طلا این است که به نظر می‌رسد تقاضای هند تحت فشار قرار گرفته و طبق آمار دولتی، میزان واردات این کشور در اکتبر به ۳۸ تن در مقایسه با ۵۷ تن در مدت مشابه سال گذشته کاهش پیدا کرد.

کاهش واردات در اکتبر چهارمین کاهش ماهانه متوالی واردات هند است که دومین مصرف کننده بزرگ طلا به شمار می‌رود.

چین که بزرگترین مصرف کننده طلا در جهان است هم طلای کمتری وارد می‌کند و آمار هنگ کنگ که مجرای اصلی واردات طلا به سرزمین اصلی چین است ۹ درصد کاهش در سپتامبر نسبت به اوت را نشان می‌دهد.

چین آمار تجارت طلا را ارایه نمی‌کند و آمار هنگ کنگ ممکن است تصویر کاملی از خرید این کشور نباشد زیرا طلا از طریق شانگهای و پکن هم وارد می‌شود.

با این همه محاسبات برمبنای آمار انجمن طلای چین نشان داد که مصرف در سه ماهه سوم ۲۴۴.۸ تن بود که ۲۰.۷ درصد کاهش نسبت به مدت مشابه سال گذشته را نشان داد.

با تقاضای ضعیف در بزرگترین خریداران طلای جهان و توقف روند رشد موجودی صندوقهای ETF عجیب نیست که طلا برای صعود در هفته‌های اخیر به مشکل برخورده است.

احتمال ولو اندک توافق تجاری میان آمریکا و چین هم مانع بیشتری سر راه افزایش قیمت طلا ایجاد کرده است.

بر اساس گزارش رویترز، اما با توجه به ماهیت متغیر دونالد ترامپ، رییس جمهور آمریکا و برهم خوردن توافق تجاری، هنوز زود است فاتحه روند صعودی طلا خوانده شود. وضعیت ژئوپلیتیکی نیز در هر لحظه ممکن است تغییرات جدیدی پیدا کند در حالی که اقتصاد جهانی هنوز از خطر نجسته است و تمامی این عوامل باعث شده است طلا در بازه محدودی حبس شده و نه کاهش و نه افزایش پیدا کند.

۲۲۳۲۲۵

آیت‌الله موسوی‌تبریزی در گفت‌وگو با اعتمادآنلاین گفت: در انتخابات مجلس از تبریز کاندیدا شده بودم و با ۶ نفر از اعضای مجاهدین خلق رقابت می‌کردم. در واقع همه بودند و این در نهایت تشخیص مردم بود که به چه کسی رأی بدهند. حتی موسی خیابانی از حوزه تبریز و مسعود رجوی به دور دوم انتخابات راه یافتند و در آن مرحله از رفتن به مجلس باز ماندند.

او همچنین با اشاره به تاثیر حضور همه جریان‌ها بر افکار عمومی گفت:‌ مردم وقتی می‌دیدند کاندیداهایی با اختلاف‌نظرهایی جدی در انتخابات هستند، می‌فهمیدند که قرار است در یک انتخابات آزاد رأی بدهند. در چنین شرایطی آنهایی که هم به هر دلیل شایستگی نداشتند، از سوی مردم پس زده می‌شدند و نمی‌توانستند ادعا کنند که حق‌شان نادیده گرفته شده است.

در انتخابات مجلس اول نهضت‌ آزادی، ملی‌مذهبی‌ها و خلق مسلمان نماینده داشتند

موسوی‌تبریزی ادامه داد: در انتخابات مجلس اول نهضت‌ آزادی، ملی‌مذهبی‌ها، حزب جمهوری‌اسلامی و خلق مسلمان نماینده داشتند و حتی چهره‌هایی که از ملی‌مذهبی‌ها هم تندتر بودند به عنوان اقلیت در مجلس اول حضور پیدا کردند که صدایشان شنیده می‌شد، اما نمی‌توانستند نظرشان را به قانون تبدیل کنند. مثل بحث تسخیر لانه جاسوسی که مرحوم یدالله سحابی و محمد منتظری خواستار مذاکره مستقیم با آمریکا شدند که خب، رأی نیاورد. اما نتیجه این بود که آزادی مجلس عیان می‌شد.

موسوی‌تبریزی همچنین توضیح داد: با توجه به اینکه نظام به مجلسی پویا و کارساز احتیاج دارد، باید انتخاباتی برگزار کنیم که همه بتوانند در آن شرکت کنند. این نظارت استصوابی که قبل از رحلت امام برقرار نبود و در قانون هم نیست، باید کنار گذاشته شود و فقط افرادی رد صلاحیت شوند که در دادگاه حکمی برایشان صادر شده باشد. چون در شرایط کنونی خیلی از شایسته‌ها رغبتی به شرکت در انتخابات نشان نمی‌دهند.

رقیب را قبل از شروع رقابت از دور خارج می‌کنند

این پژوهشگر دینی ادامه داد: عده‌ای که به خاطر تندروی و تحلیل‌های غلط از وقایع نزدم مردم جایگاهی ندارند، با اصرار بر تداوم نظارت استصوابی این هدف را دنبال می‌کنند که رقیب را قبل از شروع رقابت از دور خارج کنند تا بلکه با رأی‌هایی کم‌شمار بتوانند مجلس‌نشین شوند یا گزینه خود را به سِمت ریاست‌جمهوری برسانند، که این نوع رفتار آشکارا با مصالح نظام و مردم در تضاد است.

آیت‌الله موسوی‌تبریزی در پایان سخنانش گفت: تندروها در صورت رفتن به مجلس با دروغ، ریاکاری و تملق رفتار می‌کنند که معلوم است نمی‌توانند قانون‌های خوبی به تصویب برسانند.

۲۷۲۱۹

محمد اسلامی با بیان این‌که در طرح ملی مسکن هدف ما جامعه فاقد مسکن هستند که زمینه تامین آن فراهم آید، اظهار کرد:

وی با بیان این‌که در برخی شهرها کار به خود مردم واگذار می شود، افزود: پروژه هایی را به شرکت های سازنده واگذار کرده ایم و طبق زمانبندی تعیین شده، مردم قادرند مسکن خود را در زمان مورد نظر ابتیاع کنند.

وی درباره نقش بنیاد مسکن در اجرای این طرح تصریح کرد:عده ای از پشتیبان مهندسی بنیاد مسکن و تسهیلات بانکی بهره می برند؛ همچنین در برخی شهرها زمین در اختیار مردم گذاشته می شود و پروژه های نوع سوم توسط شرکت های بزرگ احداث و به مردم واگذار می شود.

وزیر راه و شهرسازی گفت:‌ متاسفانه عده ای با نام کارشناس از تریبون های مختلف در صداوسیما صحبت می کنند؛ اما ما انتظار داریم کسانیکه اظهارنظر می کنند بر اساس دانسته و اطلاعات واقعی باشد.

اسلامی با بیان “ما قصد نداریم کار جدیدی انجام دهیم و هر آنچه مد نظر است در قانون ساماندهی زمین و مسکن به وضوح روشن شده است”، اظهار کرد: وزارت راه و شهرسازی نیز در این روند دخالت دارد؛ به عنوان طرف مشارکت قرارداد را امضا و ضوابط را تعیین می کنیم؛ اما نذر نکرده ایم زمین را در اختیار عده ای کاسب بگذاریم. ما تکلیف قانونی داریم که مردم را خانه دار کنیم و لذا وزارت راه طبق شیوه نامه در این حوزه مشارکت می کند. همچنین در مدلی دیگر زمین را ۹۹ ساله واگذار می کنیم و بر اساس غربالگری قشر متقاضی، اقدامات نرم افزاری را صورت داده تا ارائه مسکن را متناسب با جامعه هدف پیش بریم.

وی تاکید کرد: برخی توقع دارند وزارت راه زمین را واگذار کرده و خودشان اقدام کند، در حالیکه وزارت راه باید اعمال نظارت کند تا مطمئن شود مردم خانه دار می شوند.

۲۲۳۲۲۵

او  تلاش داشت به انتقادات درباره رابطه نهضت آزادی با آمریکا پاسخ دهد. اما بسیاری در لابلای یادداشت او به دنبال پاسخ این پرسش بودند که چرا او و همفکرانش ۱۴ آبان، درست فردای تسخیر لانه جاسوسی و در اعتراض به آنچه «انقلاب دوم» نامیده شده بود، استعفا کردند.
بازرگان در این مقاله که در تاریخ ۲۰ بهمن ۱۳۵۸ و در کنار دفاعیه امیرانتظام درباره اتهام جاسوسی برای آمریکا به چاپ رسیده است، نوشته است: «پایه‌گذاران و اعضاء و علاقه‌مندان “نهضت مقاومت ملّی” نه تنها با آمریکا بلکه با بعضی از کشورهای اروپا و نیز با دولت وقت، ارتباط‌های کم و بیش پنهانی داشته‌اند.» او می‌افزاید: «در دوران فعالیت نهضت مقاومت ملّی به خاطر آنکه کنترل روی خارجی‌های مقیم یا مأمور به ایران زیاد بود، ارتباط به طور غیرمستقیم و با تدابیر احتیاطی صورت می‌گرفت. نهضت مقاومت ملیّ ایران به وسیله دو نفر از اعضای خود، آقای امیرانتظام و مرحوم رحیم عطایی با یک جوان دانشجوی آمریکایی ارتباط منظم داشت.»

خاطرات و اسناد منتشر شده نشان می‌دهد منظور بازرگان ریچارد کاتم است فردی که هویتش کمی با تعبیر «جوان دانشجو» فاصله دارد.

مارک گازیوروسکی پژوهشگر آمریکایی که خود ارتباط نزدیک با مقامات سیا دارد، می‌گوید: «کاتم از ۱۹۵۳  تا  1958با عنوان مأمور سیا در ایران فعالیت می‌کرد و به طرفداری از مصدق و جنبش ملی شدن نفت شهرت داشت.» اما او در این پوشش، در حقیقت به مصدق خیانت می‌کرد. مارک گازیوروسکی در مصاحبه ۱۳ بهمن ۱۳۹۳ با بی‌بی‌سی فارسی تأکید می‌کند که «یکی از اولین ماموریت‌های کاتم جوان، فعالیت‌های تبلیغاتی در پشت صحنه کودتای ۲۸ مرداد علیه مصدق و هوادارانش در حزب توده بود.»

روابط ابراهیم یزدی با کاتم تا آنجا عمیق بود که در ۷ دی ماه ۱۳۵۷ او را به عنوان استاد علوم سیاسی دانشگاه پیترزبورگ ایالت پنسیلوانیای آمریکا در نوفل‌لوشاتو به محضر امام خمینی برد. کاتم در آن دیدار ضمن توضیح تحقیق قبلی خود درباره ایران و کتابهایی که نوشته است، گفت که برای تکمیل مطالعات خود درباره انقلاب ایران عازم تهران است و مایل است قبل از سفر به ایران، از نظریات امام مطلع شود. امام با هوشمندی او را به مطالعه درباره نکات مهمی درباره تحولات ایران ارجاع می‌دهند و تأکید می‌کنند: «فرق بین مصدق و این زمان، مابین نهضت دکتر و این نهضت، این است که آن نهضت سیاسی بود و مردم ما هم با جنبه سیاسی وارد شده بودند – وارد نهضت – و بعضی اشتباهات هم بود؛ که آن اشتباهات منجر به شکست شد. لکن این نهضت، نهضت مذهبی – اسلامی است؛ و پیش ما، قدرت اسلام فوق قدرتهای مادی ابرقدرتهاست.»

اگرچه امام در آن مصاحبه، مواجهه هوشیارانه‌ای داشته‌اند، اما در مقابل ابراهیم یزدی کاتم را به صورت کامل مورد اعتماد تلقی می‌کرد تا آنجا که هنری پِرِکت، رئیس بخش ایران وزارت خارجه آمریکا در دوران انقلاب، می‌گوید که ابراهیم یزدی در دوره وزارت خارجه‌اش یک بار صراحتا به او گفت اگر دولت کارتر واقعا حسن نیت دارد و جمهوری اسلامی را پذیرفته است، ریچارد کاتم را به عنوان سفیر در تهران منصوب کند. (بی‌بی‌سی فارسی ۱۳ بهمن ۱۳۹۳)

به نظر می‌رسد چگونگی تعامل نهضت آزادی – که خود را عمیقا وفادار به مصدق می‌دانست- با کاتم به عنوان یک بخش از رابطه با آمریکا، آشکار کننده واقعیت کلیت نوع نگاه این گروه به آمریکا است. در خوش‌بینانه‌ترین حالت اعتمادی ساده انگارانه به یکی از عوامل کودتا برای جلوگیری از کودتا! این همان نقطه آسیب پذیری مصدق در کودتای ۲۸ مرداد ۱۳۳۲ است، روزی که مصدق به دیدار سفیر آمریکا رفت تا از کودتا جلوگیری کند اما از این مهم غافل بود که آمریکا خود یکی از محورهای کودتا است.

البته شاید این نگاه خوش‌بینانه درباره مصدق راهگشا باشد اما نگاهی به کارنامه اعضای نهضت آزادی، این حسن ظن را درباره آنها دشوار می‌سازد. چه‌آنکه رابطه با آمریکا تا سالهای طولانی بعد نیز ادامه یافت. به عنوان مثال در پرونده سال ۱۳۶۹ این گروه، نام بهرام بهرامیان دوباره مطرح شد.

در اسناد لانه جاسوسی که سالها قبل از آن منتشر شده بود، اسناد مکرری درباره او وجود داشت. وی که از اعضای اصلی «نهضت آزادی» و از دوستان نزدیک مهندس بازرگان بوده است و مورد اشاره فرهاد بهبهانی در خصوص نقش او در همسویی مواضع آن مقطع نهضت آزادی با آمریکا قرار گرفت، اسناد متعددی منتشر شده بود. طبق یک سند «سری» سفارت آمریکا به تاریخ بیست و پنجم فروردین ماه۱۳۵۸، بهرامیان در ماه ژوئن۱۹۷۷ (خردادماه۱۳۵۶) به استخدام سازمان «سیا» درمی‌آید. کد رمز بهرامیان در سازمان سیا (اس.دی.ارن/۱) بوده است. (اسناد لانه جاسوسی، جلد۲۸، تهران: مرکز نشر اسناد جاسوسی آمریکا، بی تا، ص۳۹٫)

همکاری وی با «سیا» در آغاز بر این اساس بوده است که نظرات گروه خود را از کانالی به دولت آمریکا برساند، به این امید که دولت آمریکا سرانجام برای تماس آشکار با این گروه و حمایت از آن تحت حکومت شاه، اقدامی نماید. طبق مفاد یک سند «سرّی» به تاریخ بیست و دوم شهریورماه۱۳۵۸، او مدت زیادی از پذیرفتن دستمزد امتناع ورزیده بود ولی از خردادماه۱۳۵۷، یک یادداشت دریافت حقوق را پذیرفت که به موجب آن سازمان «سیا» پول یک بیمه عمر معادل یکصد هزار دلار و سالانه پنج هزار دلار آمریکا در یک حساب غیرمستقیم را بپردازد.

در بخش دیگری از این سند گفته شده: «در جریان بدتر شدن اوضاع سیاسی و امنیتی، او یک عامل مخفی حقوق بگیر تمام عیار شده است.» (همان، ص۵۵)

بهرامیان توسط سازمان «سیا» آموزش نامریی نویسی، ارتباطات پنهان و حفاظت را دیده بود و «سیا» به وی یک رادیویی مخابراتی MX-350 داده بود.

عمده گزارش‌های بهرامیان در مورد رهبری، دولت موقت، شورای انقلاب و روحانیت بوده که از اهمیت بسیار بالایی برای «سیا» برخوردار بوده‌اند. وی در حد فاصل دی ماه۱۳۵۷ تا شهریورماه ۱۳۵۸، منبع ۶۷ گزارش بوده است. (اسناد لانه جاسوسی، جلد۱۸٫ پیشین، ص۱۵۵)

ارتباطات نهضت آزادی با آمریکا به همین نقطه و همین چهره‌ها منحصر نگردیده بود؛ اما بازخوانی همین مصادیق، نشان دهنده آن است که چرا بلافاصله پس از تسخیر لانه جاسوسی، شاهد استعفای آنها از دولت موقت بودیم و چرا حتی بازرگان در دفاعیه خود در روزنامه کیهان، ناگزیر به بیان مطالبی شد که چندی بعد با آشکار شدن هویت «کاتم» خود سندی بر ضرورت کناره‌گیری آنها از مسیر انقلاب اسلامی بود.

۱۷۱۷

استدلال‌ها در بیان ضرورت تصویب این لوایح از این قرار است که به هر حال رعایت استانداردهای بین‌المللی در خصوص مبارزه با تروریسم و پولشویی در نظام بانکی، امروزه تبدیل به هنجاری قابل‌پذیرش برای کل دنیا شده است.

به این معنا که مراودات پولی و بانکی جهانی بر مبنای رعایت این استانداردها صورت می‌گیرد و بدون در نظر گرفتن این استانداردها مناسبات مالی یک کشور در سطح بین‌المللی دچار دشواری‌ها و موانع قانونی خواهد شد.

تعداد کشورهایی که در واقع به این کنوانسیون‌ها پیوستند و قواعد آن را اجرا می‌کنند، حاکی از این است که موضوع به صورت یک هنجار رفتاری در نظام پولی بین‌الملل درآمده است. بنابراین پذیرش این قواعد و پیوستن جمهوری اسلامی به این معاهدات بین‌المللی، به نظر می‌رسد که ضرورتی غیرقابل‌انکار است که ارتباطی به دولت جاری و شرایط فعلی کشور هم ندارد. 

همان‌طور که می‌دانیم، مقدمات پیوستن ایران به این معاهدات از سال‌های قبل از تشکیل دولت آقای روحانی آغاز و حتی گام‌های عملی هم در این جهت براشته شده بود. با توجه به شرایطی که کشور به لحاظ شرایط اقتصادی و تحریم‌ها در آن قرار دارد، مساعدت و همکاری همان معدود کشورهای دنیا که به نوعی زیر بار تحریم‌های بین‌المللی نرفتند با ایران، منوط به رعایت این مناسبات و هنجارهای بین‌المللی در روابط پولی شده است. بنابراین عدم اقدام عملی ما در این جهت، می‌تواند تحریم‌ مضاعفی را به کشور تحمیل کند.

خوشبختانه هم شورای نگهبان در خصوص یکی از این لوایح نظر مثبت خود را ارائه داده و هم بررسی‌های کارشناسی طولانی و مکرری در این زمینه در مجمع تشخیص مصلحت نظام صورت گرفته است. در چنین شرایطی، مسکوت گذاشتن این لوایح کار عاقلانه و مدبرانه‌ای به نظر نمی‌رسد. با توجه به گذشت بیش از یک سال از معطل ماندن این لوایح در مجمع، ضروری است که تکلیف آن به سرعت مشخص شود.

به این صورت که یا مجمع ورود کند و نظر نهایی خود را رسما اعلام کند و یا اینکه دولت بر مبنای استدلال بعضی از حقوقدانان عمل کند مبنی بر اینکه عدم ورود محتوایی مجمع به موضوع بعد ازگذشت یک سال، مجوزی است برای ابلاغ مصوبه مجلس در این زمینه.

امیدواریم همان‌طور که مجلس شورای اسلامی با قاطعیت لوایح را تصویب کرد، مجمع تشخیص هم به نفع روان‌سازی و مساعد شدن مراودات بانکی و اقتصادی کشور عمل کند. حالا یا به شکل مستقیم و یعنی با ورود مستقیم مجمع و یا به صورت غیرمستقیم با ایجاد این زمینه که مستقیما توسط دولت ابلاغ و به قانون تبدیل شود. اگر به صورت عمل شود، گره کار باز خواهد شد و دیگر شاهد تحمیل شدن تحریم جدید و مضاعفی به کشور نخواهیم بود.

* مدیر کل اسبق سیاسی وزارت کشور

۲۷۲۷

۲۵۶ ۲۵۶