نویسنده: خبرگزاری ایران امیر

مناطق دیدنی اطراف کرمان برای فصل بهار

شهر کرمان یکی از کهن‌ترین شهرهای ایران است و آثار تاریخی متعددی در گوشه و کنار و اطراف آن وجود دارند. جاهای دیدنی کرمان گردشگران بسیاری را در طول سال به این شهر جذب می‌کنند و دیدنیهای اطراف کرمان نیز از برجسته‌ترین بناهای تاریخی و جذاب‌ترین دیدنی‌های طبیعی ایران هستند.

قرار گرفتن شهر کرمان در منطقه‌ای کویری و در عین حال مرتفع، آب و هوای این شهر و محیط اطراف آن را نسبت به سایر مناطق کویری ایران معتدل‌تر می‌کند.

برای بازدید از دیدنیهای اطراف کرمان بهترین زمان، فصل‌های بهار و پاییز هستند؛ البته تماشای بسیاری از جاذبه‌های اطراف کرمان در زمستان نیز خالی از لطف نیست. اگر قصد سفر به کرمان را دارید می‌توانید با ما همراه شوید تا شما را با دیدنی‌های برجسته‌ حوالی شهر کرمان آشنا کنیم.

بعضی از این دیدنی‌ها آن‌چنان که شایسته آن هستند، تاکنون معرفی نشده‌اند. با آشنایی بیشتر با دیدنیهای اطراف کرمان می‌توانید از سفر خود به این منطقه باستانی و کهن، لذت بیش‌تری ببرید.

گرچه بهترین زمان سفر برای بازدید از هرکدام از این دیدنی‌ها دسته‌بندی شده‌اند، می‌توانید با توجه به علاقه‌مندی خود، زمان‌های مختلفی از سال را برای بازدید از این مکان‌ها انتخاب کنید.

باغ فتح آباد

باغ فتح آباد یا باغ عمارت بیگلر بیگی، از بناهای تاریخی به جا مانده از دوران حکومت قاجاریان در نزدیکی شهر کرمان است. این باغ نیز مانند بسیاری از باغ‌های ایرانی برای مدیریت صحیح آب در جوار چشمه و قنات ساخته شده است. باغ فتح آباد توسط «فضل علی خان بیگلربیگی» که یکی از حاکمان کرمان بود در حدود سال ۱۲۵۵ هجری قمری ساخته شد.

در میان باغ فتح آباد حوضی زیبا و بزرگ قرار دارد که اطراف آن را درختان باغ فرا گرفته‌اند. ساختمان عمارت دو طبقه دارد و به حوض وسط باغ مشرف است. در طول سالیان اخیر آسیب‌های بسیاری به بنای این کاخ و اطراف آن وارد شده، اما در حال حاضر با بازسازی باغ و عمارت، این بنا رنگ و بویی دیگر گرفته است. در سفر به کرمان می‌توانید با بازدید از باغ فتح آباد لذت قدم زدن میان یکی از باغ‌های ایرانی را تجربه کنید.

• فاصله: ۲۲ کیلومتری شمال غربی کرمان، ۳۰ دقیقه
• آدرس: شمال غربی کرمان، جاده زنگی آباد، جاده باغ فتح آباد، باغ فتح آباد (مشاهده روی نقشه)
• تاریخی، ثبت شده در فهرست آثار ملی ایران

آرامگاه شاه نعمت الله ولی

آرامگاه شاه نعمت الله ولی از دیگر دیدنیهای تاریخی اطراف کرمان در شهر ماهان است. این آرامگاه در حدود ۳۵ هزار مترمربع مساحت دارد و قدمت آن به دوره صفویان می‌رسد. بنای آرامگاه اتاقی چهارگوش با طاق گنبدی شکل است و آن را در سال ۸۴۰ هجری قمری بنا کرده‌اند.

آرامگاه شاه نعمت الله ولی در مجموعه‌ای شامل بناهای تاریخی مختلف قرار گرفته است که هرکدام از بناها معماری منحصر به فردی دارند. بناهای این مجموعه از دوران تیموریان تا قاجار ساخته شده‌اند. در تزئین بنای آرامگاه شاه نعمت الله ولی از نقاشی‌های روی گچ، کاشی کاری‌های لاجوردی و فیروزه‌ای و نقوش اسلیمی بهره برده‌اند. سنگ قبر این آرامگاه از جنس سنگ مرمر است و نام ۱۲ امام و آیه‌هایی از قرآن روی آن حک شده‌اند.

• فاصله: ۳۷ کیلومتری جنوب شرقی کرمان، ۳۰ دقیقه
• آدرس: جاده هفت باغ، ماهان، خیابان ولایت، آرامگاه شاه نعمت الله ولی (مشاهده روی نقشه)
• تاریخی، ثبت شده در فهرست آثار ملی ایران

در بخش جنوب غربی آرامگاه شاه نعمت الله ولی مکانی موسوم به چله خانه وجود دارد که زمان ساخت آن مربوط به دوره پس از تیموریان است. از این مکان به‌عنوان محل چله نشینی شاه نعمت الله ولی یاد می‌کنند. از بخش‌های دیگر این مجموعه می‌توان رواق شاه عباسی مربوط به دوره صفویه و صحن‌های میرداماد، اتابکی، وکیلی و حسینیه، متعلق به دوره قاجار را نام برد.

از دیگر ویژگی‌های آرامگاه شاه نعمت الله ولی می‌توان به درهای ورودی این بقعه اشاره کرد که زیبایی بسیار دارند. کتابخانه و موزه این آرامگاه نیز از مهم‌ترین بخش‌های این مجموعه هستند که مورد توجه گردشگران قرار می‌گیرند. در موزه این آرامگاه ابزار و نشانه‌های تصوف و کتاب‌های خطی با چاپ سنگی به چشم می‌خورند. در جنوب غربی دالان ورودی، آرامگاه «امیر نظام گروسی» قرار دارد که شخصیتی برجسته در دوران قاجار بود. گرچه بخش‌هایی از این مجموعه در زلزله سال ۱۳۶۰ آسیب دیدند، در حال حاضر با بازسازی‌های انجام شده شرایط مناسبی دارند.

باغ شاهزاده ماهان

باغ شاهزاده ماهان از زیباترین نمونه‌های باغ ایرانی است که در نزدیکی شهر ماهان در استان کرمان قرار دارد. قدمت این باغ به اواخر دوره سلطنت قاجاریان می‌رسد و گرچه دستور ساخت باغ شاهزاده ماهان توسط «محمد حسن سردار ایروانی» داده شده بود، در زمان حاکم پس از آن یعنی «میرزا ناصر الدوله» ساخته شد. قرار گرفتن باغ شاهزاده ماهان در دامنه‌های کوه «تیگران» سبب خوش آب و هوایی و سرسبزی این باغ می‌شود.

باغ شاهزاده ماهان که از آن با عنوان باغ شازده نیز یاد می‌شود از معروف‌ترین آثار دیدنی ایران است که شهرتی جهانی دارد. نام این اثر به‌همراه هشت باغ ایرانی دیگر، در فهرست میراث جهانی یونسکو دیده می‌شود و همین مطلب بر شهرت این باغ افزوده است.

• فاصله: ۳۸ کیلومتری جنوب شرقی کرمان، ۳۵ دقیقه
• آدرس: کرمان، بزرگراه هفت باغ، ماهان، جاده باغ شاهزاده (مشاهده روی نقشه)
• تاریخی، ثبت شده در فهرست آثار ملی ایران و میراث جهانی یونسکو

آبشارهای سیمک

آبشارهای دره سختی یا همان آبشارهای فوسک از پر طرفدارترین جاذبه‌های طبیعی اطراف کرمان هستند. این آبشارها در فاصله کوتاهی از شهر کرمان و در دامنه‌های شمال شرقی «کافر کوه» قرار گرفته‌اند. برای رسیدن به این آبشارهای زیبا باید از روستای فوسک در مسیری خاکی و با شیب بالا به دره‌های عمیق وارد شوید. در طول مسیر از میان کوه‌های پرپیچ‌وخم عبور خواهید کرد. این منطقه را به‌دلیل شیب بالا و سختی‌های کوهپیمایی که دارد با عنوان دره سختی می‌شناسند.

پیمودن کامل مسیر و صعود به قله کافر کوه چند روز طول می‌کشد و نیاز به آمادگی بدنی بالا و تجهیزات فنی کوهنوردی دارد. در بخش‌های مختلف دره سختی بیش از ۴۵ آبشار با ارتفاع حداقل سه متر وجود دارند که بر اثر جریان آب رودخانه تشکیل شده‌اند. این دره از منحصر به‌فردترین نقاط طبیعی در استان کرمان به شمار می‌رود و ویژگی‌های برجسته طبیعی آن توجه طبیعت دوستان را جلب می‌کند.

• فاصله: ۵۰ کیلومتری شمال شرقی شهر کرمان، یک ساعت مسیر ماشین رو
• آدرس: جاده کوهپایه، بعد از روستای ده لولو، روستای فوسک (مشاهده روی نقشه)
• طبیعی

مناطق دیدنی اطراف کرمان برای فصل تابستان

شهر کرمان در منطقه‌ای بیابانی با آب و هوای گرم و خشک قرار دارد، اما در اطراف این شهر ییلاق‌هایی خوش آب و هوا در کوهستان‌های مرتفع قرار دارند که از پر طرفدارترین مقاصد گردشگری اطراف کرمان در فصل تابستان هستند. روستاهای کوهپایه‌ای و آبشارها و رودهای فصلی و دائمی در اطراف شهر کرمان، از پر ترددترین دیدنیهای اطراف کرمان در تابستان به شمار می‌روند. بخش بسیاری از این جاذبه‌ها در منطقه کوهپایه در شمال شرقی شهر کرمان قرار دارند.

روستای ده لولو

روستای ده لولو در نزدیکی شهر کرمان و در جاده کوهپایه قرار دارد. قرار گرفتن این روستا بین کوه‌های «لیسون»، «خرسانی» و «تیزنگ»، سبب آب و هوای مساعد و سرسبزی طبیعت این روستا می‌شود. ده لولو یکی از قدیمی‌ترین روستاهای اطراف کرمان است و به‌دلیل چشمه سارهای روان در اطراف آن، گردشگران بسیاری در سفر به کرمان از این روستا بازدید می‌کنند.

روستای ده لولو در فصل تابستان آب و هوای مناسبی دارد و در زمستان نیز خالی از مسافر نیست. قرار داشتن تفرجگاه‌ها و مراکز اقامتی در اطراف این روستا، آن را به یکی از مقاصد گردشگری در اطراف شهر کرمان تبدیل کرده‌ است. اگر علاقه‌مند به کوهنوردی و طبیعت گردی هستید، در سفر به کرمان حتما سری به روستای ده لولو بزنید. در این روستا می‌توانید از انواع صنایع دستی محلی که هنر دست مردمان این روستا هستند، خرید کنید.

• فاصله: ۳۵ کیلومتری شمال شرقی کرمان، ۳۵ دقیقه
• آدرس: جاده کوهپایه، روستای ده لؤلؤ (مشاهده روی نقشه)
• طبیعی

دره شنگستان

دره شنگستان یکی از مناطق ییلاقی و خوش آب و هوا در منطقه کوهپایه در نزدیکی شهر کرمان است. این دره در روستای «وامق آباد» قرار دارد و در راستای رودخانه «درختنگان» گستره است. محدوده بین این رودخانه در روستای شنگستان تا «چشمه گهر» را دره شنگستان می‌گویند. این منطقه آبشارهای زیبا و طبیعت بکری دارد و مورد توجه کوهنوردان و گردشگران بسیاری قرار می‌گیرد. دره شنگستان در حدود پنج کیلومتر طول و ۲۲۰۰ متر از سطح دریا ارتفاع دارد.

در اطراف دره شنگستان باغ‌های میوه و دشت‌های سرسبز در دامنه کوه‌ها قرار گرفته‌اند و انواع جانوران مانند قوچ، میش، روباه، کبک و پرندگان شکاری مانند شاهین نیز در این دره زندگی می‌کنند. برای ورود به این منطقه باید از کنار باغ‌های روستای شنگستان عبور کنید و با گذشتن از حصارهای دره شنگستان که توسط مردم روستا ایجاد شده‌اند، به رودخانه برسید و سپس به دره شنگستان وارد شوید.

• فاصله: ۳۵ کیلومتری شمال شرقی کرمان، ۴۰ دقیقه
• آدرس: شمال شرقی کرمان، جاده کوهپایه، جاده وامق آباد، روستای وامق آباد، دره شنگستان (مشاهده روی نقشه)
• طبیعی

روستای سیرچ

روستای سیرچ منطقه‌ای سرسبز و خوش آب و هوا در محدوده شهداد کرمان و در نزدیکی‌ کلوت شهداد است. قرار داشتن این روستای سرسبز در حوالی بیابان‌های خشک می‌تواند از جالب توجه‌ترین ویژگی‌های روستای سیرچ باشد. این روستا از بهترین ییلاق‌های اطراف کرمان است که در میان مردم محلی از آن با نام «بهارستان» یاد می‌شود.

با وجود قرار داشتن روستای سیرچ در منطقه‌ای کویری، اطراف این روستا را درختان سرو و چنار کهنسال پوشانده‌اند. باغ‌های سرسبزی نیز در سراسر این روستا به چشم می‌خورند که مملو از درختان انگور، گیلاس، آلبالو و انجیر هستند. این روستا محل تولد و زندگی نویسنده برجسته، آقای هوشنگ مرادی کرمانی نیز هست.

• فاصله: ۵۵ کیلومتری جنوب شرقی کرمان، ۵۰ دقیقه
• آدرس: بزرگراه کرمان-بم، جاده سیرچ، تونل سیرچ، روستای سیرچ (مشاهده روی نقشه)
• طبیعی

آبشار راین

آبشار راین در ۱۴ کیلومتری جنوب غربی شهری به همین نام در جنوب شرقی کرمان قرار دارد و در دامنه کوه «هزار» واقع شده است. شهر راین و روستاهای اطراف آن از بهترین ییلاق‌های نزدیک کرمان و مناسب برای گردشگری در تابستان هستند. قله هزار مرتفع‌ترین کوه در اطراف کرمان و جنوب ایران است و روستاهای واقع بر آن نیز از بلندترین روستاهای ایران هستند.

آبشار راین را با نام «آبشار زر رود» نیز می‌شناسند و آب این آبشار از جریان رودخانه‌های دائمی در ارتفاع کوه‌های اطراف تامین می‌شود. این آبشار در چند مرحله از روی دامنه‌های کوه فرو می‌ریزد. ارتفاع بخش اول این آبشار در حدود سه متر است و بخش دوم نیز چهار متر بلندی دارد. پس از آن آبشار از لبه پرتگاه به روی تخته سنگی بزرگ در دامنه کوه می‌ریزد و از تخته سنگ تا سنگ بستر آبشار ادامه پیدا می‌کند. ارتفاع این آبشار روی هم در حدود ۴۰ متر است

• فاصله: ۱۱۹ کیلومتری جنوب شرقی کرمان، یک ساعت و ۳۰ دقیقه
• آدرس: بزرگراه کرمان-بم، جاده درب بهشت-راین، جاده آبشار راین (مشاهده روی نقشه)
• طبیعی

مناطق دیدنی اطراف کرمان برای فصل پاییز

کویرها و ریگزارهای اطراف کرمان در فصل پاییز شرایط مناسبی برای بازدید دارند. کوتاه بودن روز و در نتیجه مدت زمان کمتر برای تابش مستقیم نور خورشید، گرمای طاقت فرسای بیابان را از بین می‌برد، اما به خاطر داشته باشید هرچه به‌سمت پایان پاییز بروید، شب‌های کویر سردتر می‌شوند. بازدید از آثار تاریخی و روستاهای اطراف کرمان نیز در این فصل خالی از لطف نیست. برای آشنایی با دیدنیهای اطراف کرمان در پاییز در این بخش با ما همراه شوید.

تل ابلیس

تل یا تپه ابلیس منطقه‌ای تاریخی است که باستان شناسان قدمت آن را در حدود هزاره پنج پیش از میلاد تخمین می‌زنند. این تپه باستانی نیز در منطقه بردسیر کرمان قرار دارد. از دلیل نام‌گذاری این تپه به این اسم اطلاعات دقیقی در دست نیست. در این تل باستانی منازلی با دیوارهای خشتی و گلی کشف شده‌اند. بیشتر این خانه‌ها بیش از یک اتاق‌ دارند و اشیای سنگی، سفالی و استخوانی از داخل این خانه‌ها یافت شده است.

با وجود آسیب‌های زیاد تل باستانی ابلیس در سال‌های گذشته، اکنون از این منطقه حفاظت می‌شود و کاوش‌های باستانی در آن ادامه دارند. اگر به بازدید از مناطق باستانی و کهن ایران علاقه دارید، می‌توانید در سفر به شهر کرمان به این تپه باستانی سری بزنید.

• فاصله: ۹۰ کیلومتری جنوب غربی کرمان، یک ساعت و ۱۰ دقیقه
• آدرس: جاده جوپار، جاده بردسیر، بعد از روستای دشتکار، روستای بیدخوان (مشاهده روی نقشه)
• طبیعی

روستای بیدخوان بردسیر

روستای بیدخوان یکی از زیباترین روستاهای منطقه بردسیر است که هوایی معتدل و مناسب و طبیعتی چشم‌نواز دارد. قرار گرفتن این منطقه سرسبز در نزدیکی ناحیه‌ای کویری نیز سبب توجه بسیاری از گردشگران به آن می‌شود. این روستا از بکرترین مناطق طبیعی در اطراف کرمان است که بین گروه‌های مختلف کوهنورد و طبیعت گرد، جایگاه ویژه‌ای دارد. بسیاری از کارشناسان قدمت روستای بیدخوان را مربوط ه دوره پیش از اسلام می دانند. این روستا از شرق به کوه «یشم» و از جنوب و جنوب شرقی به کوه‌های «قلعه دسکوییه» و «بحر آسمان» می‌رسد.

• فاصله: ۸۰ کیلومتری جنوب غربی شهر کرمان، یک ساعت و ۱۰ دقیقه
• آدرس: جنوب غربی شهر کرمان، دشت بردسیر (مشاهده روی نقشه)
• تاریخی

دره راگه

تنگه راگه از دیدنیهای طبیعی زیبا در نزدیکی کرمان است که جاذبه‌های منحصر به فردی دارد. این منطقه در جنوب غربی کرمان و نزدیکی رفسنجان قرار دارد و با ایستادن بر فراز این تنگه یا قدم زدن میان آن، صخره‌هایی زیبا با تراش‌های عجیب و اشکال جالب توجه خواهید دید. با قدم زدن میان صخره‌های این تنگه می‌توانید عکس‌هایی زیبا و خاطره انگیز بگیرید.

• فاصله: ۱۱۰ کیلومتری جنوب غربی کرمان، یک ساعت و ۴۰ دقیقه
• آدرس: جاده کرمان-رفسنجان، غرب منطقه حفاظت شده بیدوئیه، نرسیده به رفسنجان، تنگه راگه (مشاهده روی نقشه)
• طبیعی

ارگ بم

یکی از مهم‌ترین اثار باستانی نزدیک به شهر کرمان که شهرتی جهانی دارد، ارگ بم است. این ارگ در شمال رودخانه «پشت رود» و بالای صخره‌ای وسیع قرار دارد. ارگ بم در گذشته در مسیر جاده ابریشم قرار داشته است و قدمت آن به بیش از ۲۵۰۰ سال پیش می‌رسد. این ارگ تاریخی، شهری باستانی با مجموعه‌ای از بناها در دو بخش عامه نشین و اعیان نشین است. در گذشته حاکمان در قسمت اعیان نشین این ارگ و جدا از مردم زندگی می‌کردند. دیوارهایی به بلندی ۶ تا هفت متر در گذشته گرداگرد این ارگ ۱۸ هزار متر مربعی را پوشانده و داخل شهر نیز با دیوارهای تو در تو از هم جداشده بودند.

• فاصله: ۱۹۰ کیلومتری جنوب شرقی کرمان، دو ساعت و ۱۰ دقیقه
• آدرس: جاده بم، شهر بم، خیابان صاحب الزمان، بلوار جمهوری، میدان آزادی، خیابان ولیعصر، بلوار لطفعلی خان، میدان رحیمی نژاد، خیابان بهمن، ارگ بم (مشاهده روی نقشه)
• تاریخی، ثبت شده در آثار ملی ایران و فهرست میراث جهانی یونسکو

مناطق دیدنی اطراف کرمان برای فصل زمستان

از دیدنیهای اطراف کرمان در زمستان می‌توان به کوه‌های مرتفع و مناسب برف بازی و بخش‌هایی از طبیعت این استان که در زمستان تماشایی و منحصربه‌فرد می‌شوند اشاره کرد. آبشارهای یخی نیز از دیدنیهای فصل زمستان در نقاط مختلف ایران هستند. با توجه به گرمسیر بودن شهر کرمان، می‌توانید در زمستان به بازدید دیدنیهای تاریخی اطراف این شهر بروید. این زمان از سال به‌دلیل خلوت بودن مورد توجه بسیاری از گردشگران قرار می‌گیرد.

پیست اسکی سیرچ

شاید برای شما عجیب به نظر برسد که بدانید در اطراف کویرهای کرمان پیست اسکی هم وجود دارد. پیست اسکی سیرچ با ارتفاع ۲۷۰۰ متر از سطح دریا در فاصله یک ساعتی از منطقه گندم بریان قرار دارد. این پیست از مهم‌ترین مراکز تفریحی و ورزشی زمستانی برای مردم کرمان و گردشگران این استان است. پیست اسکی سیرچ در نزدیکی روستای سیرچ قرار دارد و برای رسیدن به آن باید پس از تونل سیرچ به‌سمت راست بپیچید. قله جفتان که محل قرار گرفتن این پیست است، از برفگیرترین کوه‌های استان کرمان به شمار می‌رود. در فصل‌های پر بارش این پیست در حدود نیمی از سال شرایط مناسب برای اسکی کردن دارد.

• فاصله: ۴۰ کیلومتری جنوب شرقی کرمان، ۳۵ دقیقه
• آدرس: بزرگراه کرمان-بم، جاده سیرچ، تونل سیرچ، پیست اسکی سیرچ (مشاهده روی نقشه)
• طبیعی

دریاچه مخرگه (دریاچه نمک شهر بابک)

دریاچه مخرگه از زیباترین دیدنیهای طبیعی استان کرمان است که مانند آینه‌ای بزرگ تصویر آسمان آبی را بازتاب می‌دهد و به همین دلیل لقب «بزرگ‌ترین آینه طبیعی ایران» را از آن خود کرده است. این دریاچه فصلی است و هرسال در ماه آبان با شروع بارش‌های زمستانی شروع به آبگیری می‌کند. با پایان یافتن بارش‌ها تبخیر آب این دریاچه آغاز و تا مرداد ماه کاملا خشک می‌شود. این چرخه طبیعی سالیان درازی است که ادامه دارد.

• فاصله: ۲۴۰ کیلومتری غرب کرمان، دو ساعت و ۴۰ دقیقه
• آدرس: شهر بابک، روستای استبرق، مسیر پیاده روی به‌سمت دریاچه مخرگه (مشاهده روی نقشه)
• طبیعی

اگر در سفر به این شهر از جاذبه‌های اطراف کرمان بازدید کرده‌اید یا ساکن شهر کرمان هستید و جاذبه‌های دیگری را می‌شناسید در ادامه با ما و دیگر کاربران دلگرم در میان بگذارید.

ویژگی‌های قاضی در تراز اسلام چیست؟

قضاوت نیازمند داشتن اذن از انبیاء و اولیای الهی است، گفت: ویژگی قاضی تراز اسلام این است که مراجعه زیاد اهل دعوا او را به ستوه نیاورد، برخورد طرفین دعوا قاضی را خشمگین نکند، اشتباه خود را بپذیرد و بازگشت به حق برای او دشوار نباشد، طمع را از خود ریشه کن کند، به تحقیق اندک اکتفا نکند، در شبهات احتیاط داشته باشد، با چرب زبانی یک طرف گمراه نشود و وقتی که حق روشن شد در اجرای حق قاطع باشد.

حجت الاسلام والمسلمین محمد حاج ابوالقاسم در مراسم ترتیل خوانی جزء ۲۳ قرآن کریم در حرم مطهر بانوی کرامت با اشاره به شاخصه‌های قضاوت در دولت اسلامی در آیه ۲۶ سوره مبارکه «ص» اظهار کرد: خداوند به قضاوت حضرت داوود اشاره می کند و می گوید بین مردم قضاوت کن و از هوای نفس پیروی نکن.

وی با تأکید بر اهمیت قضاوت، این جایگاه را مخصوص انبیاء و افرادی که اذن از طرف انبیاء و اولیاء خداوند دارند دانست و گفت: ویژگی قاضی تراز اسلام این است که مراجعه زیاد اهل دعوا او را به ستوه نیاورد، برخورد طرفین دعوا قاضی را خشمگین نکند، اشتباه خود را بپذیرد و بازگشت به حق برای او دشوار نباشد، طمع را از خود ریشه کن کند، به تحقیق اندک اکتفا نکند، در شبهات احتیاط داشته باشد، با چرب زبانی یک طرف گمراه نشود و وقتی که حق روشن شد در اجرای حق قاطع باشد.

استاد علوم قرآنی ادامه داد: امیرالمؤمنین علیه السلام در نهج البلاغه توصیه های متعددی را مطرح کردند از جمله نهی از تفاوت در قضاوت در مسائل یکسان و رعایت وحدت رویه در رأی قاضی، قاضی باید عالم و عادل باشد، در قضاوت عجله کند، حرف دو طرف دعوا را بشنود و خوش زبانی یک طرف قاضی را گمراه نکند.

وی دومین نکته از شاخص‌های دولت اسلامی در این جزء را استفاده از ابزارهای تشویق و تنبیه به صورت همزمان دانست و گفت: خداوند در آیه ۲۸ سوره مبارکه «ص» در تبیین شیوه مدیریت خود می‌گوید که آیا مؤمنین را مانند مفسدین قرار دهیم؟ در آیات قرآن فراوان آمده است که در نظام پاداش و کیفر در هر دو راستا باید فعال بود برای پاداش محسنین و مجازات بدکاران برنامه داشت.

حجت الاسلام والمسلمین حاج ابوالقاسم افزود: امیرالمؤمنین علیه السلام فرمودند فرد بدکار را با پاداش دادن به نیکوکار مجازات کن و در جای دیگر فرمودند که مبادا نیکوکار و بد کار نزد تو یکسان باشند که اهل احسان بی رغبت می شوند و بدکاران تشویق می شوند بنابراین هر کدام از آنها را به آنچه انتخاب کرده است پاسخ ده.

وی ادامه داد: ایشان در جایی دیگر فرمودند واجب است که والی نسبت به کارگزاران خود دقت نظر داشته باشد تا مبدا رفتار خوب نیکوکاران و رفتار بد گناهکاران از دید او پنهان بماند و هیچکدام از این ها را بدون پاداش و کیفر مناسب رها نکند.

پژوهشگر قرآنی با بیان اینکه بر اساس روایات افرادی که مالیات اسلامی یا همان خمس و زکات را داوطلبانه پرداخت می‌کنند باید مورد تشویق قرار گیرند، افزود: در مدل تربیتی اسلام تشویق باید ۱۰ برابر تنبیه باشد و اگر یک گناهکار تنبیه می‌شود در کنارش ۱۰ نفر از کارکنان خدوم نیز تشویق شوند تا روحیه امید در جامعه ترویج شود.

وی نکته آخر در رابطه با شاخصه‌های دولت اسلامی در جزء بیست و سوم قرآن کریم را پرهیز از تکلف و اشرافی‌گری مسئولان دانست و گفت: در آیه ۸۶ سوره «ص» پیامبر(ص) می‌فرمایند من اهل تکلف نیستم و امام صادق علیه السلام فرمودند پیامبر(ص) غذایی از نوع غذای بردگان می‌خورد و مانند بردگان بر روی زمین می‌نشست و می‌دانست که عبد خدا و بنده خدا است.

حجت الاسلام والمسلمین حاج ابوالقاسم با تأکید بر اینکه مسئولان دولت اسلامی نباید به سمت اشرافی گری سوق داده شوند، گفت: امیرالمؤمنین علیه السلام به یکی از کارگزاران خود نامه نوشتند که یکی از جوانان اهل بصره تو را بر سر سفره‌ای فرا خوانده است و تو دعوتش را پذیرفته‌ای؛ گمان نمی‌کردم که بر سفره‌ای بروی که نیازمندان در آن راهی ندارند و فقط اغنیا در آن جمع هستند؛ بدان که هر کسی امامی دارد و بدان که پیشوای شما از دنیای خود به دو کهنه جامه و از خوراک خود به دو قرص نان اکتفا کرده است و شما که بر چنین رفتاری توانا نیستید را به ورع و کوشش و پاکدامنی دعوت می‌کنم.

وی افزود: امیرالمؤمنین علیه‌السلام فرمودند که خدای متعال بر کارگزاران نظام اسلامی واجب کرده است تا زندگی خود را با زندگی توده‌های مستضعف هماهنگ کنند تا فقر مایه آزار فقیر نشود و قدرت تحمل فقر به فقیر داده شود.

عضو مجلس خبرگان رهبری بیان کرد: امام خمینی(ره) فرمودند آن روزی که دولت ما توجه به کاخ پیدا کرد باید فاتحه دولت و ملت را بخوانیم؛ آن روزی که رئیس جمهور ما از خوی کوخ نشینی بیرون برود و به کاخ نشینی توجه کند روز انحتاط برای او و اطرافیانش خواهد بود و آن روزی که مجلسیان دولت اسلامی به کاخ نشینی روی بیاورند ما باید برای این کشور فاتحه بخوانیم.

لازمه عدالت قضایی، نظامی است که در آن، برترین اشخاص از همه نظر در جایگاه قضاوت قرار گیرند و این امر به عنوان حسّاس‌ترین کارها دیده شود و سازوکار اجرایی آن فراهم گردد.

قضاوت از دید قرآن

« قضاوت و حکمیت منصبی شریف و کار پیغمبران و اولیاء خدا است. رای قاضی و حکم در صورتی عادلانه و خداپسند است که هنگام رای دادن، خدا را در نظر داشته باشند به مسوولیتی که برعهده دارند توجه نمایند، روز قیامت را فراموش نکنند، خودشان را بجای آن کسی که می‏خواهند درباره‏ی او حکم صادر کنند فرض نمایند، از راهنمائی و اطاعت وجدان سرپیچی نکنند، باطل را به صورت حق و حق را به صورت باطل جلوه ندهند،

با ظالم توافق نکنند تا بدین وسیله حق مظلوم را پایمال نمایند، دام طمع، آنان را از پرواز نمودن در فضای عدالت و حق‏گوئی بازندارد حاضر باشند دست از مقام و رتبه خود بردارند اما برخلاف شرع و وجدان حکمی نکنند. حکم خدا همیشه به وسیله قاضیان و داوران پاکدامنی که با این موضع بکار خود مشغولند زنده و پاینده است.»

ساعت کاری یک قاضی معمولا به صورت تمام وقت است. برخی از دادگاه های آنها ممکن است ساعت ها طول بکشد. محل کار آن ها بیشتر در دفتر کاری و دادگاه ها است ولی گاهی برای بررسی شواهد و ملاقات با برخی افراد باید به محیط های بیرونی و یا حتی به سفرهای کاری بروند.

وظایف قاضی چیست؟

بررسی مباحث قانونی و کسب اطلاع از آخرین قوانین و مقررات مصوب مجلس شورای اسلامی

بررسی و ارزیابی مستندات و شواهد دو طرف دعوی به منظور احاطه بیشتر بر موضوع پرونده مورد بررسی

ریاست جلسه دادگاه و حفظ نظم آن

شنیدن سخنان دو طرف دعوی به منظور اطلاع دقیق از روند ماجرا و اطلاعات هر یک از طرفین دعوا

نظارت بر قانونی بودن رویه ها و روش های بازجویی، رفتار با متهم پرونده و …

تحلیل، بررسی و بکارگیری قوانین و مقررات برای صدور رای نهایی

صدور رای نهایی دادگاه جهت اجرا توسط دستگاه های مربوطه

امیرمؤمنان علی(ع) در عهدنامه مالک‌اشتر در این باره چنین فرموده است :

«ثُمَّ اخْتَرْ لِلْحُکْمِ بَیْنَالنَّاسِ أَفْضَلَ رَعِیَّتِکَ فِی نَفْسِکَ، مِمَّنْ لاَ تَضِیقُ بِهِ الاُْمُورُ، وَ لاَ تُمَحِّکُهُ الْخُصُومُ، وَ لاَ یَتَمَادَی فِی الزَّلَّهِ، وَ لاَ یَحْصَرُ مِنَ الْفَیْءِ إِلَی الْحَقِّ إِذَا عَرَفَهُ، وَ لاَ تُشْرِفُ نَفْسُهُ عَلَی طَمَعٍ، وَ لاَ یَکْتَفِی بِأَدْنَی فَهْمٍ دُونَ أَقْصَاهُ؛ [وَ] أَوْقَفَهُمْ فِی الشُّبُهَاتِ، وَ آخَذَهُمْ بِالْحُجَجِ، وَ أَقَلَّهُمْ تَبَرُّمًا بِمُرَاجَعَهِ الْخَصْمِ، وَ أَصْبَرهُمْ عَلَی تَکْشُّفِ الاُْمُورِ، وَ أَصْرَمَهُمْ عِنْدَ إِیضَاحِ الْحُکْمِ؛ مِمَّنْ لاَ یَزْدَهِیهِ إِطْرَاءٌ، وَ لاَ یَسْتَمِیلُهُ إِغْرَاءٌ، وَ أُولئِکَ قَلِیلٌ.»

آن‌گاه برای قضاوت در میان مردمان، کسی را که به نظر خودت از همه شهروندان برتر است، برگزین؛ از آن کسان که کارها او را به تنگنا نیندازد، و طرفین دعوا او را به لجاجت نکشانند، و در خطا پایدار نَبُوَد، و چون حق را شناخت در بازگشت بدان درنماند. و درونش به چشمداشتی سر نکشد، و تا رسیدن به حق، به اندک شناخت بسنده نکند، و در شبهت‌ها درنگش از همه بیش باشد.

و دلیل‌های روشن را بیش از همه به کار بَرَد، و از آمد و شد صاحبان دعوی کم‌تر به ستوه آید، و در آشکار گشتن کارها شکیباتر بُوَد، و چون حکم روشن باشد در داوری قاطع‌تر. آن‌کس که چرب‌زبانی و ستایش او را به خودپسندی نکشاند، و تحریکات او را برنیانگیزاند؛ و اینان اندک‌اند.

ویژگی های قاضی خوب از دیدگاه امام علی (ع)

امیرمؤمنان علی(ع) برای کسانی که در مسند قضا قرار می‌گیرند، چند ویژگی را بر شمرده است که بخشی از آن را می خوانیم:

۱. «مِمَّنْ لاَ تَضِیقُ بِهِ الاُْمُورُ» (از آن کسان که کارها او را به تنگنا نیندازد). یعنی قاضی باید چنان توانا و دانای به کار باشد که در رویارویی با مسائل در تنگنا قرار نگیرد و کار بر او مسلّط نگردد، بلکه بتواند به درستی و با دقّت تحقیقات را پیش بَرَد و به نتیجه رسانَد و مطابق با آداب قضاوت حکم کند، چنان‌که در حدیث نبوی آمده است :

«مَنِ ابْتُلِیَ بِالْقَضَاءِ بَیْنَ الْمُسْلِمِینَ فَلْیَعْدِلْ بَیْنَهُمْ فِی لَحْظِهِ وَ إِشَارَتِهِ وَمَقْعِدِهِ وَ مَجْلِسِهِ.»

هر که به داوری کردن میان مسلمانان مبتلا شود، باید در نگاه‌ها و اشاره کردن و جای نشستن و نحوه نشستن خود نسبت به آنان به یکسان رفتار کند.قاضی تحت هیچ شرایطی نباید در تنگنا واقع شود و از آداب قضاوت و دستیابی به نظر درست بازمانَد.

۲. «وَ لاَ تُمَحِّکُهُ الْخُصُومُ» (وَ طرفین دعوا او را به لجاجت نکشانند). قاضی باید چنان توانا باشد که هیچ چیز و هیچ‌کس نتواند او را به نظر و رفتار نادرست و لجاجت بکشاند.

۳. «وَ لاَ یَتَمَادَی فِی الزَّلَّهِ» (و در خطا پایدار نُبُوَد). در کار قضاوت احتمال اشتباه وجود دارد، و قاضی باید چنان باشد که در صورت اشتباه در حکم، بر آن نایستد و ادامه ندهد.

۴. «وَ لاَ یَحْصَرُ مِنَ الْفَیْءِ إِلَی الْحَقِّ إِذَا عَرَفَهُ» (و چون حق را شناخت در بازگشت بدان درنماند). دریافت اشتباه در حکم کافی نیست، بلکه مهم‌تر از آن این است که قاضی توانا باشد که از اشتباه خویش برگردد و جرأت اعتراف به اشتباه را داشته باشد و نیز آن را جبران کند.

همچنین بخوانید:

فرق قاضی با دادستان چیست و هر کدام چه وظایفی دارند ؟

شرایط و مدارک مورد نیاز برای قاضی شدن چیست ؟