برچسب: قانون چک

حجت الاسلام حسن شجاعی در گفتگو با خبرنگار مهر با اشاره به تأثیر قانون جدید چک بر کاهش آمار چک‌های برگشتی گفت: شبکه بانکی در ابتدا باید بخش‌هایی از قانون جدید چک که تاکنون ناقص اجرا شده‌اند را به مرحله عملیاتی برساند و سپس به سراغ سایر تکالیف اجرا نشده از جمله راه اندازی چک‌های الکترونیک برود.

وی افزود: قانون جدید چک، با آسیب شناسی دقیقی که از مشکلات ناشی از چک داشته است، توانسته آمار چک‌های برگشتی را به نفع کسب و کارها کاهش دهد. طبق آخرین آماری که بانک مرکزی اعلام کرده، از ابتدای سال تا آخر شهریور، حدود ۹ درصد چک‌های قدیمی برگشت خوردند در حالی که در چک‌های جدید این آمار برابر با ۵ درصد بوده است.

وی اظهار کرد: بخش‌هایی از قانون جدید چک که تاکنون اجرایی شده در کاهش آمار چک‌های برگشتی تأثیر بسیاری داشته است. برای مثال الزامی شدن ثبت و تائید چک در سامانه صیاد و همچنین ایجاد امکان استعلام سوابق صادرکننده برای گیرنده، از جمله نوآوری‌های قانون جدید چک بوده که موجب افزایش اعتبار چک‌های جدید شده است.

رئیس کمیسیون اصل ۹۰ مجلس، ضمن تقدیر از تلاش‌های شبکه بانکی در جهت اجرای قانون جدید چک اذعان کرد: با اینکه بخش‌هایی از قانون جدید چک توسط شبکه بانکی اجرایی شده است و همین موارد نیز توانسته بر معاملات از طریق چک تأثیر مثبت بگذارد، اما لازم است تا در اجرای سایر تکالیف قانون نیز بانک مرکزی پیگیری‌های لازم را از شبکه بانکی داشته باشد.

شجاعی، در موارد مهم اجرا نشده قانون جدید چک گفت: یکی از مهمترین مواردی که شبکه بانکی در ارائه آن به مردم طبق وعده خود عمل نکرد، تسهیل دسترسی همه مردم به سامانه صیاد جهت ثبت و تائید چک است؛ چرا که برخی از افراد که به گوشی هوشمند دسترسی ندارند، هنوز در ثبت چک مشکل دارند.

وی در ادامه اشاره کرد: بهترین راهکار حل مشکل این دسته از افراد با ثبت و تائید چک، اتصال خودپرداز، دستگاه‌های کارتخوان و سامانه‌های پیامکی به سامانه صیاد بانک مرکزی است که همه مردم به راحتی به آن‌ها دسترسی دارند و نحوه کار با آن را از قبل می‌دانند. بنابراین، رئیس بانک مرکزی باید اقدامات لازم جهت اجرای این مهم توسط شبکه بانکی را پیگیری کند.

رئیس کمیسیون اصل ۹۰ در رابطه با سایر تکالیف اجرانشده قانون جدید چک گفت: بعد از تسهیل دسترسی مردم به سامانه صیاد، آموزش به مردم و شبکه بانکی در جهت کار با چک‌های جدید از اولویت جدی برخوردار است. چراکه دیده شده افراد بدون اطمینان از ثبت شدن چک در سامانه صیاد توسط صادرکننده، چک را از او قبول می‌کنند و در زمان سررسید چک با مشکل مواجه می‌شوند. زیرا چک‌هایی که در سامانه صیاد ثبت نشده باشد توسط شبکه بانکی کارسازی نخواهند شد.

شجاعی افزود: بنابراین مردم باید بدانند که چک‌های ثبت نشده در سامانه صیاد را نباید دریافت کنند که این نیاز به آموزش و اطلاع رسانی دارد و لازم است تا بانک مرکزی از طریق رسانه‌ها، صدا و سیما و خود بانک‌ها به کاربران اطلاع رسانی لازم را انجام دهد. البته راهکاری که در کنار این مسئله وجود دارد این است که به محض ثبت چک در سامانه صیاد، به گیرنده چک پیامکی ارسال شود تا به او اطلاع بدهد که صادرکننده، چک را در سامانه صیاد ثبت کرده است.

وی با اشاره به اهمیت تکمیل اجرای بخش‌هایی از قانون که تاکنون ناقص اجرا شده‌اند، گفت: شبکه بانکی در ابتدا باید بخش‌هایی از قانون جدید چک که تاکنون ناقص اجرا شده‌اند را به مرحله عملیاتی برساند و سپس به سراغ سایر تکالیف اجرا نشده از جمله راه اندازی چک‌های الکترونیک برود. بنابراین کار منطقی در حال حاضر تسهیل دسترسی به سامانه صیاد و آموزش و اطلاع رسانی به مردم و ارسال پیامک ثبت چک به گیرنده است و باید مشکلات مردم را حل کند.

به گزارش خبرگزاری مهر به نقل از بانک مرکزی، آمنه نادعلی‌زاده، معاون اداره نظام‌های پرداخت بانک مرکزی گفت: از پنجم فروردین ماه سال جاری، چک‌های جدید بنفش رنگ توسط شبکه بانکی توزیع و به مشتریان ارائه می‌شود؛ بر روی این چک‌ها عبارتی تحت عنوان «کارسازی این چک منوط به ثبت صدور، دریافت و انتقال آن در سامانه صیاد است» درج شده است.

وی افزود: بنابراین صادرکنندگان چک‌های جدید، باید اطلاعات مربوط به «تاریخ»، «مبلغ» و «هویت گیرنده» را علاوه بر برگه چک در سامانه صیاد نیز ثبت کنند. این افراد می‌توانند از درگاه‌های بانکی خود شامل «اینترنت بانک»، «همراه بانک» یا «اپلیکیشن‌های پرداخت» به سامانه صیاد دسترسی داشته باشند.

نادعلی زاده گفت: زمانی که صادرکننده چک، ثبت چک را در سامانه صیاد انجام می‌دهد و بر روی برگه چک نیز مشخص می‌کند که چک برای «چه کسی» با «چه تاریخ» و «مبغلی» صادر شده و چک را به ذی‌نفع آن تحویل می‌دهد؛ ذی‌نفع چک نیز با مراجعه به سامانه صیاد، باید اطلاعات مندرج ثبت شده مرتبط با خود را در سامانه صیاد کنترل و در صورت اطمینان و تطابق اطلاعات چک را تأیید و دریافت کند و در غیر این صورت چک را نپذیرد.

وی اظهار داشت: در صورتی که ثبت الکترونیکی چک‌های جدید در سامانه صیاد انجام نشود، بانک نمی‌تواند وجه چک را پرداخت کند.

به گفته نادعلی زاده، هنوز فراخوانی برای جمع‌آوری دسته چک‌های قدیمی داده نشده است و برگه چک‌های قدیمی کما فی‌السابق و به رویه قبلی خود بدون نیاز به ثبت در سامانه صیاد، پردازش می‌شود. البته بانک مرکزی در آینده زمانی را برای جمع‌آوری دسته چک‌های قدیمی مشخص خواهد کرد.

به گزارش خبرنگار مهر، مدتی‌است که خبر خرید و فروش چک موردی امضادار، در رسانه‌ها دست به دست می‌شود؛ اتفاقی که سبب ایجاد خسارات فراوان برای تولیدکنندگان و مالباختگانی شده که از روی ناآگاهی، اقدام به پذیرش این چک‌ها کرده‌اند. با این وجود، بانک مرکزی هم‌چنان سکوت اختیار کرده و به نظر می‌رسد قصد ندارد اقدامی در این زمینه انجام دهد.

با اجرای بندهای قانون جدید صدور چک، صدور چک‌بی‌محل توسط کلاهبرداران و شیادان، کاهش چشم‌گیری داشته است که دلیل آن، ایجاد محدودیت‌های جدید برای چک‌های برگشتی است که این افراد بدحساب را در انجام امور بانکی دچار مشکل جدی می‌کند. با این حال به دلیل عدم اجرای کامل قانون، کلاهبرداران روشی جدید برای پیگیری امور خود یافته‌اند که این روش، خرید و فروش چک موردی امضادار است.

خرید و فروش چک موردی، با سو استفاده از افراد کم‌بضاعت و فروش آن با قیمت‌هایی نجومی

در خرید و فروش چک موردی، باندهایی کلاهبردار، با ایجاد حساب و اخذ دسته‌چک به نام افراد کم‌بضاعت که معمولاً با جعل گواهی کسب برای این افراد کم‌بضاعت صورت می‌گیرد، صاحب تعداد زیادی چک سفید امضا شده و آن‌ها را با مبلغی بسیار ناچیز از این افراد کم‌بضاعت خریداری می‌کنند؛ البته همکاری بعضی از شعب بانکی با این باندها، در این روند بی‌تاثیر نیست. این باندها در ادامه، هر فقره از این چک‌های سفید امضادار را در حدود ۱ میلیون تومان به‌فروش می‌رسانند. چند روز قبل بود که یک باند خرید و فروش چک موردی توسط پلیس دستگیر شد و تعداد بسیار زیادی چک از این باند کشف و ضبط شد.

۱,۲۰۰ میلیارد تومان کلاهبرداری، نتیجه اهمال در اجرای قانون جدید صدور چک

سردار مهری، رئیس پلیس فرودگاه‌های کشور در رابطه با این دستگیری، گفت: پلیس فرودگاه مشهد به فردی که تعداد زیادی دسته چک همراهش داشته مشکوک می‌شود و در بررسی مجدد از محتویات کیف مسافر مذکور مشخص شد که وی سردسته یک باند کلاهبرداری شبکه‌ای در تمام شهرهای کشور است.

وی گفت: حوزه اقدام این فرد به صورتی بوده است که افراد معتاد و بی‌بضاعت را جمع می‌کردند و منزلی برای آن‌ها اجاره می‌کردند و در شهرهای مختلف تن این افراد لباس مرتبی می‌پوشاندند و برایشان افتتاح حساب می‌کردند. پس از افتتاح حساب، دسته چک ده برگی توسط این افراد گرفته می‌شد و حساب فرد به صورت آنی شارژ می‌شد و در مبالغ مختلفی، پس از اطمینان از این موضوع برای افراد دسته چک‌های ۵۰ برگی اخذ می‌شده، چک‌ها به صورت سفید امضا از این افراد بی‌خانمان گرفته می‌شده و در مقاصد مختلفی استفاده می‌شده است. هدف از این اقدام و صدور چک‌های بی‌محل، اقدامات بسیار گسترده‌ای در زمینه کلاهبرداری بوده است و ۱,۲۰۰ میلیارد تومان در ۱۰ بانک مختلف برگشت خورده است.

رئیس پلیس فرودگاه‌های کشور در ادامه با بیان اینکه در سطح کشور پرونده‌هایی در مراجع قضائی در رابطه با این کلاهبرداری‌ها از سال ۹۳ باز شده است، عنوان کرد: ۱۰۲ نفر شناسایی شده‌اند که ۱۰۰ هزار برگه چک از بانک‌های مختلف استان‌های کشور از جمله تهران، فارس، خوزستان، کرمان، یزد و خراسان رضوی هزینه شده و نکته قابل توجه این است که این افراد با استفاده از مدارک تقلبی به صورت آنی برای افراد بی‌خانمان پروانه کسب صادر می‌کردند.

۳۹ هزار نفر، قربانی کلاهبرداری چک برگشتی فقط برای یک نفر از اعضای این باند!

سردار مهری، گفت: بیشترین چک برگشتی از یکی از اعضای این باند به مبلغ ۱۵۶ میلیارد تومان بوده است که باعث شده ۳۰ هزار فقره چک برگشت بخورد و از ۳۹ هزار نفر کلاهبرداری صورت گیرد. در مقایسه با این تعداد چک هنوز ۷۰ هزار برگه چک بدست پلیس نرسیده است و فعالیت این باند در کشور بسیار گسترده است.

وی درباره خسارات واردشده به مردم توسط کلاهبرداری این باند، افزود: در یک فقره چک، ۷۰۰ میلیون تومان خرما توسط این باند خریداری شده است که زندگی فرد را تحت تأثیر قرار داده و در مورد دیگری یکی از افرادی که در بازار آهن کار می‌کرده است را به تباهی کشیده‌اند، به‌طوری که فرد کارتن‌خواب شده است.

نواقص در سیستم بانکی، یکی از عوامل اصلی پدید آمدن باندهای خرید و فروش چک امضادار

قاضی حسینی، معاون دادستان مشهد نیز درباره این فساد، گفت: یک سری نواقصی در سیستم‌های بانکی وجود دارد که می‌توان به افتتاح حساب و اخذ دسته چک از بانک‌های مختلف در یک روز توسط یک فرد اشاره کرد. راستی‌آزمایی دربانک‌ها به نحو احسن انجام نمی‌شود و اگر این نواقص برطرف شود، پرونده‌های کمتری تشکیل خواهد شد.

عدم اجرای کامل قانون جدید صدور چک، سبب ایجاد فسادهای گسترده

به گزارش خبرنگار مهر، اغلب این فسادها در حالی شکل گرفته که اجرای قانون جدید صدور چک می‌تواند سدی محکم پیش روی این فسادها باشد؛ به طور مثال با صدور الکترونیکی چک، همه موارد نقل و انتقال چک و گردش‌های مالی مربوط به آن، به‌صورت شفاف در سامانه‌ای متمرکز ثبت شده و امکان جعل و کلاهبرداری به‌حداقل می‌رسد؛ در ضمن با ثبت سیستمی یا الکترونیکی چک، دیگر نمی‌توان ادعای مفقودی یا سرقت داشت و از این جهت بسیاری از کلاهبرداری‌ها مانند خرید و فروش چک موردی به پایان خواهد رسید.

سوال اصلی این است که بانک مرکزی، چرا هم‌چنان در اجرای قانون جدید صدور چک، اهمال ورزیده و شرایط این دست کلاهبرداری‌ها را باز گذاشته است، چرا که با اجرای کامل این قانون، تا حدی بسیار مطلوب، امکان وقوع این نوع کلاهبرداری‌ها به حداقل رسیده و هم‌چنین حجم پرونده‌های قضائی ناشی از آن نیز، به شکل محسوسی کاهش می‌یابد.

قانون چک در پیچ و خم ساختمان شیشه‌ای بانک مرکزی

به گزارش خبرنگار مهر، روند اجرای قانون جدید چک از ابتدا تاکنون، نشان دهنده کم‌کاری و اهمال بانک مرکزی است. با توجه به مزایای بالای اجرای کامل این قانون، از جمله چک الکترونیک، عدم وابستگی به لاشه چک، ثبت سیستمی چک و سامانه استعلام بانک مرکزی، انتظار است که بانک مرکزی سریعاً ماده‌های اجرا نشده را عملیاتی کند.

از آذرماه امسال تمام بندهای اجرایی قانون چک باید عملیاتی شود

در این زمینه دکتر جواد معتمدی، مدرس دانشگاه و حقوقدان در گفتگو با خبرنگار مهر گفت: ما منتظر هستیم که ببینیم بانک مرکزی این قانون را می‌خواهد اجرا کند یا خیر؟ از آذرماه امسال تمام بندهای اجرایی این قانون باید عملیاتی شود. قوانین جدیدی که در قانون جدید صدور چک در سال ۹۷ ابلاغ شد شامل ۳ دسته بود، یک دسته از این موارد فوراً عملیاتی شد که می‌توان به اجرای دادگستری اشاره کرد. یک دسته دیگری از بندهای این قانون برای اجرا، بازهای یکساله لازم داشت و یک دسته دیگر هم بازهای دو ساله دارد.

وی گفت: به طور مثال اقدام تنبیهی برگشت چک آغاز شد اما ممنوع شدن صدور چک در وجه حامل از آذر امسال انجام می‌شود. این موضوع مستلزم آن است که همه مردم این امکان را داشته باشند که با دسترسی راحت به سامانه‌های بانک مرکزی خصوصاً اتصال آن به سامانه صیاد و چکاوک، صدور، ظهرنویسی و وصول چک را ثبت کنند.

اعتبارسنجی پیش‌بینی شده در قانون بسیار کامل است

این مدرس دانشگاه گفت: اعتبارسنجی پیش‌بینی شده در قانون بسیار کامل است به این معنا که شخص می‌تواند گردش چکهای صادرکننده، میزان چکهای برگشت خورده و میزان تعهدات باقیمانده را ببیند و بعد از صادرکننده، چک را قبول کند. در واقع سامانه‌هایی که بانک مرکزی موظف به راه‌اندازی آن‌هاست، سامانه‌هایی دو طرفه است. از یک طرف صادرکننده چک باید بتواند اطلاعات را وارد کند، از یک طرف گیرنده چک باید بتواند اعتبار صادرکننده چک را ببیند. هنوز هیچ دستورالعمل عملیاتی از بانک مرکزی مشاهده نشده‌است که این موارد را کامل ابلاغ کرده باشد.

یک مهندس نرم افزار هم می‌تواند سامانه چک الکترونیک را برنامه‌نویسی کند

معتمدی با بیان اینکه این سامانه زیرساخت الکترونیکی سنگینی ندارد، گفت: یک طراح اپلیکیشن، یک مهندس نرم افزار هم می‌تواند این سامانه را برنامه‌نویسی و عملیاتی کند. احساس می‌شود که بانک مرکزی خیلی اراده‌ای جدی برای این کار ندارد و جای تعجب است، چون با سیاست‌های بانک مرکزی خصوصاً در دوره آقای همتی سازگار نیست، زیرا سیاست فعلی این است که پول کاملاً ردیابی شود و حساب‌ها شفاف باشد.

قانون جدید صدور چک روابط مالی را به شدت شفاف می‌کند

این مدرس دانشگاه در ادامه گفت: قانون جدید صدور چک روابط مالی را به شدت شفاف می‌کند، یکی از این موارد ممنوعیت صدور چک در وجه حامل و هم‌چنین ظهرنویسی چک است، یعنی تمام گردش‌ها باید در بستر الکترونیک ثبت شود، اشخاص هم قابل ردیابی هستند. اما اینکه چرا بانک مرکزی هنوز اقدامی نکرده است واقعاً سوال برانگیز است.

با عملیاتی شدن چک الکترونیک، بیم مفقودی، سرقت و دستکاری چک از بین می‌رود

معتمدی با بیان اینکه چک الکترونیک مزایای بسیاری بر چک کاغذی دارد، گفت: چک الکترونیک در تبصره ماده ۱ آمده است. چک الکترونیک یک برآمد از این سامانه است و یک پدیده جدا نیست. ولی به هر حال باید سامانه به طور کامل اجرایی شود که چک الکترونیک هم جزئی از آن است. اجرای چک الکترونیک تحول خیلی خوبی است، با عملیاتی شدن چک الکترونیک، دیگر بیم مفقودی برگه چک، سرقت آن یا دستکاری کاملاً منتفی می‌شود و خیلی از جرایم هم منتفی خواهد شد. بنابراین فقط می‌توانیم از بانک مرکزی خواهش کنیم که این بند عقب‌افتاده از آذر سال ۹۸ را اجرایی کند.

به گزارش خبرنگار مهر، بعد از اجرایی شدن قانون جدید چک در بهمن ماه سال ۹۷، چک برگشتی که تا قبل از آن روند افسار گسیخته‌ای در کشور داشت به شدت کاهش یافت و برای اولین بار نسبت تعداد چک‌های برگشتی به کل چک‌های مبادله‌ای تک رقمی شده و به ۹.۷ درصد رسید که به نوعی رکورد محسوب می‌شد. این روند هنوز هم ادامه دارد و چک برگشتی نسبت به مدت‌های مشابه قبل از اجرایی شدن قانون جدید چک بسیار کمتر است. با این وجود اما هنوز این قانون به صورت کامل اجرایی نشده و بندهای بسیار مهمی از آن از جمله چک الکترونیک و چک موردی هنوز مغفول مانده است.

اقدامات پیشگیرانه قانون جدید چک سبب کاهش چک برگشتی شد

در همین راستا، محمد صادق امانی کارشناس امور بانکی با اشاره به نوع آوری و تأثیر گذاری قانون جدید چک گفت: قانون جدید چک توانست با ابزارهای پیشگیرانه از جمله استعلام برخط میزان اعتبار مالی صادر کننده چک، عدم صدور دسته چک در صورت وجود چک برگشتی از هر بانکی با استفاده از سامانه صیاد و نیز کاهش زمان دادرسی به پرونده‌های چک برگشتی از حدود ۲ سال به قریب به ۲۰ روز، میزان چک برگشتی را کاهش دهد. اقدامی که سبب شد تا اعتبار از دست رفته چک به عنوان یکی از مهم‌ترین ابزارهای تبادل مالی در اقتصاد کشور، برگردد.

فقدان اراده در بانک مرکزی برای تکمیل قانون جدید چک

این کارشناس بانک در ادامه اظهار داشت: با وجود اینکه اجرایی شدن قانون جدید چک اثر به سزایی در کاهش چک برگشتی و افزایش اعتبار آن داشته اما نها دهای متولی از جمله بانک مرکزی عزم کافی برای اجرای کامل آن ندارند. به نظر می‌رسد با وجود فراهم بودن زیرساخت‌های قانونی تنها دلیل اجرایی نشدن بندهای مغفول از جمله چک الکترونیک و چک موردی نبود عزم و اراده در متولی اصلی یعنی بانک مرکزی است. اگر نهادهای متولی اراده‌ی لازم برای اجرای چک الکترونیک و چک موردی را داشته باشند در بازه زمانی بسیار کوتاهی قابل اجرا است.

گذشت حدود شش ماه از فرصت یک ساله به بانک مرکزی برای اجرای چک الکترونیک

وی درباره بندهای مغفول مانده نیز گفت: یکی از بندهای مغفول مانده قانون جدید چک، تبصره ۱ ماده ۱ این قانون است که درباره راه اندازی چک الکترونیک است. مطابق این تبصره همه قوانین چک کاغذی درباره چک الکترونیک نیز صادق است و بنابراین مشکل قانونی وجود ندارد. مطابق قانون بانک مرکزی می‌بایست در فرصت زمانی یک سال پس از ابلاغ قانون جدید که در آذرماه ۹۷ صورت گرفت، چک الکترونیک را راه اندازی می‌کرد که تا کنون با گذشت حدود ۶ ماه از فرصت قانونی، هنوز اجرا نشده است.

وی گفت: اجرایی شدن چک الکترونیک تأثیرات بسزایی در کاهش سو استفاده‌ها از جمله کاهش جعل چک و نیز سهل الوصول شدن آن خواهد داشت. همچنین سبب کاهش هر چه بیشتر چک برگشتی در کشور خواهد شد.