دسته: مسکن

در فصل دوم کتاب «مالیات بر عایدی املاک؛ راهکار حذف سوداگری از بازار مسکن» که اخیرا توسط شبکه تحلیلگران اقتصاد مقاومتی منتشر شده، طراحی قانون مالیات بر عایدی املاک مبتنی بر شرایط کشور و تجربیات و قوانین جهانی انجام شده است. در ادامه نگاهی به معاملات و انتقالات مشمول مالیات بر عایدی املاک می اندازیم:

*انواع نقل و انتقالات مشمول مالیات بر عایدی املاک

مالیات بر عایدی املاک هنگامی به یک دارایی تعلق می‌گیرد که مالکیت دارایی، از شخصی به شخص دیگر منتقل شود. انتقال مالکیت و یا انتقال دارایی تحت انجام معاملات متداول در عامه انجام می­پذیرد؛ اما از آنجا که راه­هایی برای انتقال دارایی به منظور دور زدن قانون و عدم اطلاق لفظ «معامله» وجود دارد، ضروری است این موارد نیز در قانون مالیات بر عایدی املاک در حکم معامله قرار گیرد. این دست از انتقالات مسائلی مانند هبه، ارث و وکالت است که البته معافیت هایی در این زمینه‌ها نیز وجود دارد.

در ابتدا لازم است انواع معاملاتی که به نوعی فروش دارایی (بیع) محسوب می‌شود، مشمول پرداخت مالیات شود. معاملاتی که جنبه فروش دارایی دارند عبارت است از: بیع، صلح، حق واگذاری محل (سرقفلی)، انتقال سهم بین مالکین مشاع.

علاوه بر معاملات پیش­گفته که به نوعی فروش دارایی محسوب می‌شود، مصادیق دیگری برای انتقال دارایی وجود دارد که از جمله آنها هبه و ارث است.

*هدیه‌دادن باید مشمول مالیات بر عایدی املاک شود

بر اساس فصل ششم باب سوم قانون مالیات‌های مستقیم، ملک هبه شده، مشمول مالیات بر درآمد اتفاقی است. درآمد مشمول مالیات موضوع این فصل عبارت است از ۱۰۰ درصد درآمد حاصله و در صورتی ‌که غیر نقدی باشد، به بهای روز تحقق درآمد طبق مقررات این قانون تقویم می‌شود؛ مگر در مورد املاکی که در اجرای مفاد ماده ۶۴ این قانون، برای آن‌ها ارزش معاملاتی تعیین شده است، که در این صورت ارزش معاملاتی مأخذ محاسبه مالیات قرار خواهد گرفت.

نکته قابل توجه در این مورد، تفاوت فاحش مأخذ مالیات بر درآمد اتفاقی -که ارزش معاملاتی ملک است- با مأخذ مدنظر برای مالیات بر عایدی سرمایه است. طبق ماده ۶۴ قانون مالیات‌های مستقیم، تعیین ارزش معاملاتی املاک بر عهده کمیسیون تقویم املاک است.

مأخذ مالیات بر درآمد اتفاقی درصورتی‌که به تثبیت برسد، ۲۰ درصد قیمت میانگین املاک منطقه است؛ اما مأخذ مالیات بر عایدی سرمایه، تفاضل قیمت خرید و فروش ملک است. این دو مأخذ علاوه بر تفاوت ماهوی، تفاوت ارزش نیز دارند.

اکنون که ارزش معاملاتی املاک در حدود ۶ درصد قیمت میانگین منطقه است (براساس مصوبه هیئت دولت در تاریخ ۱۸ فروردین ماه ۹۸)، تفاوت ارزش بسیار زیادی با تفاضل قیمت خرید و فروش ملک که مأخذ مالیات بر عایدی سرمایه است، دارد. لذا اعمال مالیات بر درآمد اتفاقی به‌جای مالیات بر عایدی سرمایه می‌تواند محلی برای فرار مالیاتی باشد و اثر مالیات بر عایدی سرمایه را خنثی کند.

از طرفی اخذ همزمان مالیات بر عایدی سرمایه و مالیات بر درآمد اتفاقی، دریافت مالیات مضاعف است و عادلانه نیست. بنابراین ضروری است جهت جلوگیری از فرار مالیاتی و دریافت مالیات مضاعف، در انتقالاتی که همزمان مشمول مالیات بر درآمد اتفاقی و مالیات بر عایدی سرمایه است، مالیاتی که بیشتر بود اخذ ‌شود.

*املاک به ارث رسیده، معاف از مالیات بر عایدی املاک

در مورد انتقالاتی که به موجب ارث اتفاق می‌افتد، مشمول مالیات بر ارث بوده و از دایره شمول مالیات بر عایدی سرمایه خارج است. لذا از آنجا که مالیات بر ارث وجود دارد، لازم است هنگام انتقال دارایی به‌ صورت قهری از فرد فوت شده به وارث، پرداخت مالیات بر عایدی سرمایه معاف شود؛ همچنین فروش ملک توسط وارث در مرحله اول نیز از آنجا که مالیات آن قبلا در قالب مالیات بر ارث پرداخت شده، مشمول این معافیت خواهد بود.

*تجربیات جهانی در مورد انتقالات مشمول مالیات بر عایدی املاک

در بریتانیا هر گونه انتقال دارایی (مثل هدیه دادن)، مبادله آن با یک دارایی دیگر و دریافت جبران آن (مثل پرداخت بیمه؛ درصورتی که دارایی از دست رفته یا نابود شده باشد) مشمول قانون مالیات بر عایدی سرمایه می­شود. همچنین هدیه و انتقال دارایی به همسر معاف از مالیات بر عایدی سرمایه است؛ اما اگر همسر بعداً دارایی را بفروشد، در این حالت قیمت پایه دارایی برای محاسبه مالیات بر عایدی سرمایه‌، عبارت است از قیمت دارایی در زمانی که اولین بار دارایی وارد خانواده شده است. در این کشور فردی که ارث را دریافت می‌کند، باید مالیات بر ارث پرداخت کند و در صورت فروش این دارایی، مشمول مالیات بر عایدی سرمایه‌ می‌شود.

در فرانسه دارایی‌هایی که به عنوان هدیه یا ارث منتقل می‌شود، مشمول مالیات بر عایدی سرمایه نمی‌شوند و مالیات جداگانه ارث و هدیه بر آن‌ها اعمال می‌شود. اما هدیه گیرنده یا ارث برنده موظف است قیمت بازاری روز دارایی را ثبت رسمی کند تا در زمان فروش، مالیات بر عایدی سرمایه اعمال شود. در آفریقای جنوبی نیز ارث یا هدیه برای انتقال به سازمان‌های خیریه عمومی و رسمی از پرداخت مالیات بر عایدی سرمایه معاف است.

در هند نیز انتقال دارایی بین افراد یک خانواده و انتقال دارایی تحت عنوان هدیه، از پرداخت مالیات بر عایدی سرمایه معاف است.

در مالزی، انتقال دارایی به عنوان ارث مشمول مالیات نمی‌شود؛ اما انتقال یک دارایی که کمتر از ۵ سال نگهداری شده است به‌عنوان هدیه، مشمول مالیات می‌شود. همچنین انتقال دارایی بین اعضای درجه یک خانواده از مالیات معاف است. اعضای درجه یک خانواده عبارتند از زن و شوهر، والدین و فرزندان، نوه‌ها و پدر و بزرگ و مادر بزرگ؛ در این کشور انتقال دارایی بین سایر اقوام مانند خواهر و برادر از مالیات معاف نیست.

۲۲۳۲۲۵

روزهای گرم بازار مسکن در راه است

ایرج رهبر اظهار کرد: سهم مسکن از اقتصاد کشور حدود ۴۰ درصد است و به همین دلیل نوسانات قیمت ارز یا کاهش قیمت نفت در بخش مسکن تاثیر می گذارد.

وی افزود: با وجود آنکه بخش های تولیدی رونق چندانی ندارند، شاهد نوسانات نرخ ارز هستیم؛ به طوری که در روزهای پایانی سال نیز قیمت ارز افزایش یافت.

این کارشناس بازار مسکن با بیان اینکه قیمت فولاد از حدود ۴۷۰۰ تومان در دو سه ماه اخیر به کیلویی ۹۰۰۰ تومان افزایش پیدا کرده گفت: هرنوع تورمی که به بخش ساخت و ساز تحمیل شود اثر خود را در آینده در واحدهای نوساز خواهد گذاشت.

رهبر، رکود فعلی بازار مسکن را ناشی از شیوع ویروس کرونا دانست و گفت: به نظر من بعد از فروکش کردن بیماری کرونا معاملات مسکن رشد خواهد کرد و به تبع آن شاهد تغییر قیمت‌ها خواهیم بود.

وی با اشاره به افزایش ۸.۷ درصد متوسط قیمت مسکن تهران در اسفند ماه سال گذشته تاکید کرد: هر نوع نوسان قیمتی در شهر تهران تاثیر خود را در شهرهای اطراف و سپس شهرستان ها می‌گذارد.

نایب رئیس انجمن انبوه سازان استان تهران درباره میزان اثرگذاری طرح اقدام ملی بر بازار مسکن اظهار کرد: به هر حال دولت برای ایجاد رونق در بخش مسکن تلاش می‌کند اما طرح اقدام ملی به کندی پیش می‌رود و به همین دلیل اثرگذاری خود را در شرایط فعلی از دست داده است.

وی با انتقاد از سختگیری‌ها در انعقاد قرارداد با سازندگان در طرح مسکن ملی اظهار کرد: به اعتقاد من نیازی به این همه اتلاف وقت و بروکراسی اداری نیست. وزارت راه و شهرسازی می‌تواند از هم اکنون بر روی قیمت مشخص با پیمانکاران به توافق برسد و از سازندگان دارای صلاحیت برای پیشبرد کارها استفاده کند.

رهبر با اشاره به طرح مالیات بر عایدی املاک که قرار است به صورت لایحه از طرف دولت به مجلس فرستاده شود گفت: به اعتقاد من هر نوع فشار مالیاتی می تواند منجر به افزایش قیمت مسکن شود. زیرا در نهایت فروشندگان، میزان مالیات را بر روی قیمت نهایی محاسبه و از خریداران‌ دریافت می کنند.

۲۲۳۲۲۷

وضعیت بازار مسکن اورژانسی است

محمدرضا رضایی با اشاره به افزایش ۴۷ درصدی سقف تسهیلات ساخت مسکن اظهار کرد:‌ گرچه افزایش سقف تسهیلات ساخت و ساز و تولید مسکن می تواند در ارتقا میزان ساخت و ساز در کشور اثرگذار باشد، اما به نظر می رسد هنوز بدنه اجرایی و مدیریتی کشور تصمیم قابل قبولی برای رونق تولید مسکن اتخاذ نکرده است.

وی تصریح کرد: وضعیت بازار ساخت و ساز مسکن بسیار نامطلوب و نگران کننده است، به ویژه آنکه با شیوع بیماری کرونا بخشی از پروژه های تولید مسکن متوقف شده و با این حال دولت هنوز هیچ اقدامی برای حمایت اقتصادی از سازندگان صورت نداده است.

وی با بیان این‌که وضعیت بازار ساخت و ساز مسکن اورژانسی است، افزود: وضعیت بازار مسکن به گونه ای است که بسیاری از سازندگان برای حضور در عرصه ساخت و ساز ریسک نمی کنند، چون مشخص نیست که با این شرایط بازار در ماه های آتی به کدام سو خواهد رفت.

رئیس کمیسیون عمران مجلس با اشاره به کاهش معاملات مسکن و افزایش چشمگیر قیمت مصالح ساختمانی، اضافه کرد: به هر میزانی که آمار معاملات مسکن بالا رفته و قیمت مصالح و تجهیزات کاهش یابد، سازندگان برای حضور فعالانه در بازار ساخت و ساز تمایل بیشتری خواهند داشت.

رضایی تاکید کرد: دولت باید با ارائه تسهیلات ساخت و ساز با سود مطلوب و ارائه مصالح ساختمانی در بازار تولید مسکن تحرک ایجاد کند تا عرضه مسکن در کشور افزایش یابد.

۲۲۳۲۲۷

پیش بینی آینده قیمت اوراق تسهیلات مسکن

ندا بشیری مدیر امور ابزارهای نوین مالی فرابورس گفت: در حالی که میانگین قیمت اوراق مسکن در سال ۹۶ حدود ۷۰ تا ۸۰ هزار تومان بود، این اوراق با شروع رکود مسکن در سال ۹۷ و با توجه به جهش قیمت مسکن و ناکارآمد شدن سقف قبلی تسهیلات، با کاهش ارزش روبرو شد و طی یک روند تدریجی به قیمت حدود ۴۰ هزار تومان کاهش یافت.

وی ادامه داد: در دی ماه امسال تنها طی دو هفته پس از مصوبه جدید درباره سقف تسهیلات خرید مسکن از محل اوراق، میانگین حجم معاملات «تسه» نسبت به در روزهای قبل از تصویب افزایش سقف تسهیلات به‌طور متوسط به دو برابر افزایش یافت. البته این افزایش دو برابری حجم معاملات در ابتدا زمینه‌ساز صعود چشمگیری در قیمت اوراق نشد و فقط بهای هر ورقه را حداکثر به حول و حوش ۴۴ هزار تومان افزایش داد.

بشیری یادآور شد: اما در طول سه ماهه زمستان سالی که گذشت، به تدریج با استمرار افزایش تقاضای اوراق، قیمت این اوراق نیز به سطوح پیش از رکود مسکن نزدیک‌تر شد، به این ترتیب که در زمستان این قیمت در برخی روزها به ۶۰ هزار تومان نیز رسید.

وی خاطرنشان کرد: تصمیم بانک مسکن برای افزایش سقف تسهیلات اوراق و موافقت و همراهی بانک مرکزی و شورای پول و اعتبار سبب شد بازار این اوراق نیز از ابتدای زمستان از کما خارج شود و قیمت‌ها با افزایش تدریجی به سطوح پیشین نزدیک شود. آنچه زمینه‌ساز این رشد قیمت شد، افزایش تقاضای خرید اوراق و خیز معاملاتی در این بازار بود. تازه‌ترین گزارش از معاملات تسه در فرابورس حکایت از آن دارد که میانگین قیمت اوراق تسهیلات بانک مسکن در اغلب نمادها حول و حوش ۵۳ تا ۵۷ هزار تومان رسید.

مدیر امور ابزارهای نوین مالی فرابورس تصریح کرد: برخی از کسانی که در طول دو ماه کاری گذشته اقدام به خرید اوراق کرده و رشد معاملات و در نتیجه رشد قیمت به دنبال افزایش تقاضای اوراق را رقم زده‌اند، همان کسانی هستند که نسبت به خرید خانه اقدام کرده‌اند. در واقع این حضور تقاضای مصرفی در معاملات دی و بهمن بوده که زمینه‌ساز تغییر و تحولات در بازار اوراق مسکن نیز شده است.

وی در خصوص آینده اوراق تسهیلات مسکن با توجه به احتمال قوی استمرار رکود معاملات مسکن در سال ۹۹، پیش‌بینی کرد: رکود مسکن قطعاً ادامه خواهد داشت البته ممکن است با عمقی که در اغلب ماه‌های سال ۹۸ تجربه کردیم، رخ ندهد. از طرفی با توجه به اینکه سقف‌های افزایش یافته تسهیلات اوراق مسکن در سایر شهرها به جز پایتخت کارآمدتر بوده و سهم بالایی از قیمت تمام شده ملک را پوشش می‌دهد، احتمالاً به تدریج تقاضای خرید مسکن با تسهیلات در سایر استان‌ها قدری افزایش خواهد یافت و این تسهیلات جدید جای خود را بیش از پیش در معاملات مسکن باز می‌کند. بنابراین نوسان افزایشی قیمت اوراق متناسب با میزان رشد تقاضا محتمل است؛ هر چند این افزایش با توجه به استمرار شرایط رکودی بازار مسکن، احتمالاً محدود خواهد بود.

گفتنی است از ابتدای زمستان ۱۳۹۸، شورای پول و اعتبار با افزایش سقف تسهیلات خرید مسکن از محل اوراق تقدم تسهیلات که بدون نوبت و با نرخ سود ۱۷.۵ درصد به متقاضیان ارائه می‌شود، موافقت کرد.

افزون بر این سقف پرداخت تسهیلات جعاله نیز که با نرخ ۱۸ درصد به متقاضیان تعمیرات یا خرید مسکن و در ازای وثیقه ملکی پرداخت می‌شود، دو برابر شد و از ۲۰ به ۴۰ میلیون تومان رسید.

به این ترتیب سقف تسهیلات زوجین به انضمام جعاله در تهران از ۱۲۰ میلیون تومان در گذشته به ۲۴۰ میلیون تومان افزایش یافت و این افزایش به همین نسبت در شهرهای بزرگ و سایر مناطق شهری نیز اعمال شد.

۲۲۳۲۲۷

برای خرید آپارتمان در حکیمیه بسته به متراژ آن باید هزینه‌های مختلفی پرداخت کرد.

۲۳۲۳

چند میلیون تهرانی در بافت فرسوده ساکن هستند؟

مقام مسئول وزارت راه از سکونت حدود ۲۰ میلیون ایرانی در بافت‌های فرسوده شهری خبر داد و گفت:‌ ۴.۵ میلیون تهرانی در بافت‌های فرسوده زندگی می‌کنند.

پرویز فیروز با یادآوری این‌که بر اساس قانون برنامه ششم توسعه، ۲۷۰۰ محله در سطح کل کشور در قالب برنامه‌ها و طرح‌های بازآفرینی دیده و مقرر شده طی ۲ برنامه ۵ ساله برنامه‌های بازآفرینی در این محدوده‌ها پیاده سازی شود، اظهار کرد:‌ بافت‌های فرسوده شامل ۵ محدوده محلات دارای بافت فرسوده میانی، سکونتگاه‌های غیررسمی، محدوده‌های تاریخی نیازمند احیا، بهسازی و نوسازی پهنه‌های شهری با پیشینه روستایی و پهنه‌های دارای کاربری ناسازگار با کاربری شهری است.

وی ادامه داد: از کل این مجموعه‌ها بر اساس مطالعات انجام‌شده در طرح جامع، مطالعات فرادستی طرح تفصیلی، مطالعات بازآفرینی حدود ۱۴۰ هزار هکتار بافت ناکارآمد شهری در سطح کشور وجود دارد که جمعیتی بیش از ۲۰ میلیون نفر در آن ساکن هستند.

وی یادآور شد: از این ۱۴۰ هزار هکتار حدود ۱۵ هزار هکتار محدوده‌های ناکارآمد شهری در استان تهران واقع‌شده که بیش از ۴.۵ میلیون نفر جمعیت ساکن در این محدوده‌ها هستند.

وی بابیان این‌که به عبارتی ۱۰.۷ درصد مساحت بافت فرسوده کل کشور  و ۲۲.۵ درصد جمعیت شهرنشین بافت ناکارآمد در تهران مستقر هستند، گفت: تمام تلاش ما در استان تهران بالا بردن سهم اعتبارات است چون یک‌دهم مساحت کشوری بازآفرینی و یک‌پنجم جمعیت بافت ساکن استان بوده و  بعضی از محلات باید ویژه دیده شوند.

به گفته معاون مسکن و بازآفرینی راه و شهرسازی استان تهران، علاوه بر مبالغ پیش‌بینی‌شده در قالب اعتبارات ملی و استانی، اقدامات حمایتی دولت در احیا بافت‌های فرسوده ازجمله اختصاص قیر رایگان به‌منظور آسفالت معابر محلات هدف بازآفرینی شهری و همچنین اعطای تسهیلات ساخت مشارکت مدنی با سود ۹ درصد برای نوسازی مسکن در دستور کار است.

۲۲۳۲۲۷